II SA/Kr 517/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 stycznia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia projektu budowlanego zastępczego p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych . W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sadowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2009 roku Nr: [...] w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia projektu budowlanego zastępczego, skarżąca Z.B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem C.B. . Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go emerytura męża skarżącej. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 50 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 0,3731 ha. Skarżąca nie deklaruje posiadania zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 500 zł z uwagi na trudne warunki materialne. Skarżąca nie posiada żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża emeryta. Dom i działkę, którą posiada, nabyła w czerwcu 2008 roku w spadku po rodzicach jako rekompensatę za kilkunastoletnią opiekę podczas choroby. Skarżąca zmuszona była zrezygnować z pracy zawodowej, aby opiekować się rodzicami. Z tego powodu nie nabyła praw do świadczeń. Od kilkunastu lat skarżąca cierpi na cukrzycę oraz powikłania związane z tą chorobą. Na konieczne leczenie własne oraz męża, który również choruje, przeznacza znaczną część dochodu. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów. Pozostaje na utrzymaniu męża emeryta, który uzyskuje świadczenie miesięczne w wysokości [...] zł. Dochód małżonków, biorąc pod uwagę zwiększone wydatki na zakup koniecznych leków, wystarcza jedynie na zabezpieczenie bieżących potrzeb życiowych. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).