II SA/Kr 517/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 lutego 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Starosta O. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. znak [...] wydaną na podstawie art.142 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o odmowie zwrotu na rzecz J.K. nieruchomości położonych w jedn. ewid.[...] , obręb O. oznaczonych jako: – część działek nr [...] i nr [...] stanowiących własność Gminy O. w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w O. objętych KW [...] , – część działki nr [...] będącej własnością Gminy O. w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w O. , objętej [...] – część działki nr [...] będącej własnością Gminy O. we współużytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w O w udziale 87602/91302 części, I. i I.K. w udziale 1850/91302 części oraz E.S. w udziale 1850/91302 części, objętej KW [...] , przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia 28 listopada 1977 r. znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu na cele realizacji spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego [...] " w O, . W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi samodzielną negatywną przesłankę zwrotu i jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 tej ustawy. Starosta ustalił, że przejęcie wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] i działka nr [...] (stanowiących część dawnej działki nr [...] ) na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia 28 listopada 1977 r. Następnie wywłaszczona nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] zmieniła oznaczenie i weszła w skład działki nr [...] . Z kolei działka nr [...] uległa podziałowi na działki od nr [...] do nr [...] , co wynika z wykazu zmian i mapy ewidencyjnej z operatu nr [...] z dnia 19 grudnia 1986 r. oraz odpisu akt znajdujących się w zbiorze dokumentów KW nr [...] i KW nr [...] . Aktem notarialnym - umową użytkowania wieczystego z dnia 22 grudnia 1987 r. Rep. [...] nieruchomość oznaczona jako dawne działki [...] i [...] została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w O . Następnie uzyskane przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w O. prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. - Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 22 grudnia 1987 r., co potwierdza odpis zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w O. z dnia 30 grudnia 1987 r. Starosta wyjaśnił też, że Gmina O. stała się właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] z mocy prawa na podstawie decyzji Wojewody K. z dnia 23 lutego 1992. Ponadto Starosta ustalił, że działka nr [...] uległa podziałowi na działki od nr[...] do nr [...] , zaś działka nr [...] uległa podziałowi na działki od nr [...] do nr [...] Natomiast działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i [...] . Starosta ustalił także, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona jako część dawnej działki nr [...] stanowi po podziale części działek wskazane w sentencji decyzji. Dlatego w ocenie Starosty w sprawie zachodziły przesłanki z art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż części działek nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] (stanowiących część dawnych działek nr [...] i [...] ) stały się z dniem 22 grudnia 1987 r. przedmiotem użytkowania wieczystego, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od decyzji Starosty wniósł J.K. , zarzucając naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem część nieruchomości wymienionych w zaskarżonej decyzji stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, tj. budownictwo mieszkaniowe. Odwołujący się podniósł, że na części działek są postawione prywatne garaże, a dalsza część jest nieużytkowana. Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty O. w zakresie dotyczącym odmowy zwrotu na rzecz J.K. nieruchomości położonych w jedn. ewid. O. -, oznaczonych jako części działek nr [...] ,[...] ,[...] oraz uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym odmowy zwrotu na rzecz J.K. nieruchomości położonej w jedn. ewid. O. -M obręb O. oznaczonej jako część działki nr [...] . Wojewoda orzekł o odmowie zwrotu na rzecz J.K. nieruchomości położonej w jedn. ewid. O. -M, obręb O. , oznaczonej jako cała działka nr [...] Wojewoda stwierdził, że zgromadzona przez organ I instancji dokumentacja nie pozostawia wątpliwości, że w stosunku do działek nr [...] i nr [...] , z których powstały stanowiące przedmiot wniosku J.K. części działek nr [...] ,[...] ,[.,..] oraz działka nr [...] umową z dnia 22 grudnia 1987 r. zostały oddane w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w O. , a prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 22 grudnia 1987 r. Dlatego Wojewoda uznał, że Starosta zasadnie zastosował art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda skorygował orzeczenie organu I instancji, wskazując, że J.K. złożył wniosek o zwrot całej działki nr [...] , co wynika z protokołu przyjęcia strony spisanego w dniu 30 stycznia 2012 r. Dlatego wadliwym było orzeczenie przez Starostę o odmowie zwrotu jedynie część działki nr [...] . Skargę na decyzję Wojewody złożył J.K. , który domagał się zwrotu części działek nr [...] ,[...] oraz nr [...] oraz całej działki nr [...] . Skarżący zarzucił naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podniósł, że wywłaszczone działki nie są wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż znajdują się tam prywatne garaże, a niektóre części działek nie są w ogóle użytkowane. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 25 czerwca 2013 r. skarżący przedłożył odpis księgi wieczystej[...] , który, zdaniem skarżącego potwierdza, że skarżący nadal jest właścicielem spornych działek, a [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa nie ujawniła swego prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skarga podlega oddaleniu. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący domagał się zwrotu kilku wywłaszczonych działek. We wniosku opatrzonym datą 10 grudnia 2011 r. wymienione zostały działki nr[...] ,[...] ,[...] , część działki nr [...] oraz nr [...] (k. [...] akt adm.). Sprecyzowanie żądania nastąpiło 30 stycznia 2012 r., kiedy to skarżący wskazał, że domaga się zwrotu części działki nr [...] , części działki nr [...], części działki nr [...] , części działki nr [...] części działki nr [...] , części działki nr [...] oraz działki [...] (k. [...] akt adm.). Przedmiot kontrolowanego postępowania uległ następnie zmianie po tym, jak Starosta O. został wyłączony od załatwienia sprawy zwrotu działki nr [...] ze względu na to, że stanowi ona własność Powiatu O. Także żądanie zwrotu części działki nr [...] zostało przez skarżącego wycofane, co wynika z protokołu oględzin z 11 kwietnia 2012 r. (k. [...] akt adm.). Ponadto sprawa zwrotu działki nr [...] została wyłączona przez Starostę do odrębnego rozstrzygnięcia. W rezultacie kontrolowane postępowanie administracyjne dotyczyło wniosku skarżącego o zwrot: – części działki [...] części działki nr [...] – całej działki nr [...] (co trafnie zauważył organ odwoławczy), – części działki nr [...] Dokumenty zgromadzone w toku postępowania wskazują, że wszystkie te działki stanowiły część dawnej działki nr [...] która została przejęta na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia 28 listopada 1977 r. Następnie działka ta zmieniła oznaczenie i weszła w skład działki nr [...] i uległa podziałowi na działki o numerach od [...] do [...] . Działki, które stanowiły przedmiot kontrolowanego postępowania (a więc ostatecznie: części działki [...] części działki nr[...] , cała działka nr [...] i części działki nr [...] wchodziły wcześniej w skład działek nr [...] (działka nr[...] ) oraz nr [...] (działka nr [...] ,[...] ,[...]). Nie ulega zaś wątpliwości, że Gmina O. stała się właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] z mocy prawa na podstawie decyzji Wojewody K. z dnia 23 lutego 1992 r., zaś wcześniej działki [...] i [...] umową z dnia 22 grudnia 1987 r. zostały oddane w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w O. . Następnie uzyskane przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w O. prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. - Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 22 grudnia 1987 r., co potwierdza odpis zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w O. z dnia 30 grudnia 1987 r. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy w zakresie przekształceń, jakim podlegała działka nr [...], przejęta na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia 28 listopada 1977 r., były prawidłowe i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. To zaś prowadzi do wniosku, że działki, których zwrotu domagał się skarżący, zostały oddane w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Także przed wejściem w życie tej ustawy prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych działek zostało ujawnione w księdze wieczystej. Należy podkreślić, że przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a zgodnie z tym przepisem roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r., tj. datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozporządzono nieruchomością w sposób określony w omawianej normie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to byłemu właścicielowi (spadkobiercy wywłaszczonego właściciela) nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, chociażby spełnione zostały przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 tej ustawy. Dlatego też niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ ustalenie, że zachodzą przesłanki z art. 229 wyłącza zastosowanie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W takiej sytuacji organy prowadzące postępowanie nie badają przesłanek z art. 137, w tym zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Podkreślić trzeba też, że pogląd ten jest ugruntowany i od lat wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 949/07. Odnośnie odpisu księgi wieczystej [...] przedłożonej przez skarżącego w toku postępowania sądowego, wskazać trzeba, że księga ta dotyczy działek nr [...] ,[...] oraz [...] , a nie działki nr [...], z której po opisanych wyżej przekształceniach powstały działki objęte przedmiotem kontrolowanego postępowania. Zatem nie można zgodzić się ze skarżącym, że przedłożony odpis księgi wieczystej potwierdza, iż skarżący nadal jest właścicielem spornych działek, a [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa nie ujawniła swego prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej. Skoro zaś w kontrolowanym postępowaniu Sąd nie stwierdził wadliwego ustalenia stanu faktycznego (identyfikacja nieruchomości została dokonana w sposób prawidłowy) ani innego naruszenia przepisów postępowania, to w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego miał zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i odmowa zwrotu przedmiotowej nieruchomości była zgodna z prawem. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.