II SA/Kr 518/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, obejmujących wpis od skargi w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki A. G. złożył wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o zwolnienie go od konieczności uiszczania tej opłaty sądowej. W rubryce 4 formularza wniosku wprawdzie nie zaznaczono zakresu żądania będącego przedmiotem wniosku, jednakże w polu 5 formularza (uzasadnienie) skarżący podniósł, iż z powodu niskich dochodów i wysokich wydatków, braku majątku, nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedyną opłatą na obecnym etapie postępowania jest wpis od wniesionej skargi, zatem tak określone żądanie oznacza, że strona wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (tu: wpisu od skargi). Zgodnie bowiem z art. 211 powołanej ustawy koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (do których należą wpis i opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną B. G. oraz dwojgiem dzieci: 24-letnią córką E. G. oraz 14-letnim synem S. G. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 2.854,54 zł (netto 2.157,88 zł) i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 2.218,25 zł i świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 636,29 zł. Córka skarżącego jest osobą bezrobotną. W skład majątku skarżącego wchodzi budynek mieszkalny jednorodzinny oraz samochód osobowy o wartości 12 tys. zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy A. G. podniósł, iż samochód jest potrzebny dla dowożenia nieuleczalnie chorego syna S. na rehabilitację, zaś garaż do zabezpieczenia samochodu przed zniszczeniami. Syn skarżącego cierpi na chorobę zaniku mięśni, a na rehabilitację utrzymującą go przy życiu potrzebne są znaczne środki finansowe. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył zaświadczenie o własnym wynagrodzeniu, odcinek emerytury żony oraz orzeczenie o niepełnosprawności syna. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od złożonej skargi bez uszczerbku w utrzymaniu siebie oraz rodziny. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona przez skarżącego trudna sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna. Uzyskiwane w miesiącu stałe dochody netto rodziny wynoszą 2.157,88 zł i przypadają na cztery osoby, co daje kwotę 539,47 zł na osobę. Skarżący wychowuje 14-letniego syna cierpiącego na nieuleczalną chorobę zaniku mięśni, którego rehabilitacja jest bardzo kosztowna. Pobierane dochody wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych czteroosobowej rodziny oraz leczenie i rehabilitację syna i nie ma możliwości poczynienia z nich jakichkolwiek oszczędności. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem, który mógłby spieniężyć. Posiadany samochód osobowy jest konieczny do dowożenia syna na zabiegi rehabilitacyjne. W sytuacji majątkowej skarżącego poniesienie przez niego kosztów wpisu sądowego od skargi mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym oraz rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).