II SA/Kr 523/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Zakładu "A" w M. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w dniu 28 kwietnia 2009 r. w sprawie ze skargi Zakładu "A" w M. na decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 kwietnia 2008r., Nr [...] w przedmiocie obowiązku uiszczenia podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów komunalnych postanawia I zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi II w pozostałej części wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Zakładu "A" w M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 10 kwietnia 2008 r. nr [...], przedmiocie obowiązku uiszczenia przez Zakład "A" w M. opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów komunalnych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Zakład "A" w M. podniósł, że nie jest w stanie uiścić wymaganej opłaty sądowej ze względu na brak środków pieniężnych w budżecie. Wskazał, że stan środków obrotowych Zakładu na dzień 31 grudnia 2007r. wynosił: - [...] zł, natomiast na dzień 31 marca 2008r. wynosił on: - [...] zł. Z uwagi na to Zakład wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości i wydatków, ponieważ nie ma dostatecznych środków w budżecie na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na chwilę obecną posiadane środki finansowe potrzebne są w całości na bieżące funkcjonowanie Zakładu, co uniemożliwia ponoszenie opłat i wydatków w niniejszym postępowaniu w całości. Postanowieniem z 10 czerwca 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Zakładu "A" w M. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zakład wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 18 listopada 2008r. odmówił przyznania Zakładowi "A" w M. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że stan środków obrotowych Zakładu wynosił na dzień 31 grudnia 2007r: - [...] zł, natomiast na dzień 31 marca 2008r. wynosił on: -[...] zł. Zdaniem Sądu dane te wynikają jedynie ze sprawozdań Rb-30, zaś z bilansu wynika, że na dzień 30 czerwca 2008r. wartość posiadanych środków pieniężnych wynosiła [...] zł. Sąd wskazał, że Zakład wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie wykazał zatem, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej "ppsa". Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Krakowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Zakład "A" w M., wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W zażaleniu podniesiono, że ze względu na wyjątkowo wysoki wpis sądowy Zakład nie był w stanie zaplanować i zabezpieczyć na ten cel odpowiednich środków pieniężnych, natomiast posiadane na chwilę obecną środki pieniężne są niezbędne na bieżące funkcjonowanie zakładu, zaś stan środków obrotowych na dzień 31 marca 2008r. był ujemny i wynosił – [...] zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 lutego 2009r. sygn. akt II OZ 79/09 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania. W ocenie NSA Sąd l instancji nie dokonał szczegółowej analizy sytuacji majątkowej strony i jej możliwości poniesienia kosztów sądowych. Sąd l instancji dokonał również błędnej oceny relacji środków obrotowych Zakładu do posiadanych przez niego środków pieniężnych, co w konsekwencji spowodowało odmówienie skarżącemu Zakładowi przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. NSA wskazał, że wprawdzie stan środków obrotowych netto Zakładu wynosił na dzień 31 grudnia 2007r: - [...] zł, natomiast na dzień 31 marca 2008r. wynosił on: -[...] zł, jak również, że na dzień 30 czerwca 2008r. wartość posiadanych środków pieniężnych wynosiła [...] zł., jednakże Sąd l instancji nie zauważył, że fakt posiadania środków pieniężnych nie oznacza faktycznej możliwości dysponowania nimi. Środki pieniężne mieszczą się bowiem pod pojęciem szerszym, a mianowicie pod stanem środków obrotowych netto na który składa się suma środków pieniężnych, należności netto i pozostałych środków obrotowych pomniejszonych o zobowiązania i inne rozliczenia ([...] zł) co w sumie na dzień 30 czerwca 2008r. wychodzi jako wartość ujemna – [...] zł. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd wezwał skarżącego, aby przedłożył aktualne sprawozdanie z wykonania planów finansowych zakładów budżetowych (Rb-30) za rok 2008r. z opisem rodzajów poszczególnych wydatków oraz złożył oświadczenie, pod jakimi pozycjami w sprawozdaniu Rb-30 uwzględniane są wydatki na pokrycie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów wpisów sądowych, ile one wyniosły w 2008r, w jakiej wysokości zaplanowano te wydatki na 2009r., oraz pod jakimi pozycjami w sprawozdaniu uwzględniane są rezerwy ogólne i celowe, ile one wyniosły w 2008r., w jakiej wysokości zaplanowano te wydatki na 2009r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił sprawozdanie roczne z wykonania planów finansowych Zakładu za rok 2008 z opisem rodzajów poszczególnych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 190 ppsa, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Realizując wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu postanowienia NSA z 2 lutego 2009r., Sąd na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów ustalił, że wydatki skarżącego w 2008r. wyniosły ogółem [...] zł, zaś stan środków obrotowych netto na koniec okresu sprawozdawczego, czyli na koniec roku 2008, wyniósł: -[...] zł. Ponadto skarżący oświadczył, że w sprawozdaniu Rb-30 za rok 2008 nie ma wydatków związanych z pokryciem kosztów postępowania sądowego, w tym wpisów sądowych, a w planie wydatków na 2009r. tego rodzaju wydatki nie zostały uwzględnione w związku z trudną sytuacją finansową Zakładu. Skarżący oświadczył też, że w planie finansowym na 2009 rok nie zostały uwzględnione rezerwy ogólne i celowe związane z przedmiotową sprawą. Analiza sytuacji finansowej skarżącego Zakładu wskazuje zdaniem Sądu, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Należy pamiętać, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi ponad 18 tysięcy złotych, zaś stan środków obrotowych netto Zakładu na koniec 2008 roku stanowił kwotę ujemną i to w wysokości przekraczającej milion złotych. Wskazuje to jednoznacznie na trudną sytuację finansową Zakładu i uzasadnia przekonanie, że przy takim stanie budżetu Zakład nie byłby w stanie uiścić wysokiego wpisu sądowego ani też nie miał możliwości wcześniejszego zgromadzenia środków w wysokości pozwalającej na opłacenie wpisu. Wprawdzie skarżący posiada majątek w postaci środków trwałych, lecz jako jednostka budżetowa nie ma możliwości uzyskania środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego ze sprzedaży lub obciążenia tego majątku. Dlatego też Sąd uznał, że skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie aktualnie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi. Skarżący wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli opłat sądowych w całości i wydatków, jednak Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania zasadnym będzie zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu, który poprzez swoją wysokość stanowi główną część kosztów. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, 245 § 3 i 4 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ppsa.