II SA/Kr 523/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Zakładu Gospodarki Komunalnej w M. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Zakładu Gospodarki Komunalnej w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 10 kwietnia 2008 roku Nr [...] w przedmiocie obowiązku uiszczenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów komunalnych p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2009 roku oddalającego skargę Zakładu Gospodarki Komunalnej w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2008 roku Nr [...] w przedmiocie obowiązku uiszczenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska, strona skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, w tym obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lutego 2010 roku, strona skarżąca została wezwana do złożenia wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej na urzędowym formularzu "PPPr" w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. W urzędowym formularzu podano, że Zakład jest jednostką organizacyjną Gminy M. Jest zakładem budżetowym działającym w oparciu o ustawę o finansach publicznych. Powołany został uchwałą Rady Miejskiej w M. i prowadzi działalność w zakresie użyteczności publicznej. Wynik finansowy Zakładu Gospodarki Komunalnej w M. na dzień 31 grudnia 2008 r. był niekorzystny. Strata wyniosła [...] zł, środki obrotowe wyniosły – [...] zł. W 2009 roku Zakład otrzymał od Urzędu Gminy i Miasta w M. dotację przedmiotową w wysokości [...] zł, co znacznie poprawiło jego sytuację finansową (dopłata do 1GJ), jednak nadal koszty wytwarzania są wysokie, a cena za sprzedaną energię cieplną 1GJ nie pokrywa kosztów wytwarzania. Środki obrotowe na dzień 31 grudnia 2009 roku wyniosły – [...] zł, a zobowiązania były bardzo wysokie i wyniosły [...] zł. Na dzień 31 stycznia 2010 roku środki obrotowe są nadal ujemne i wynoszą – [...] zł, a zobowiązania wynoszą [...] zł. W tym stanie rzeczy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które aktualnie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 90.245,68 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi 7.130.562,68 zł, zaś ostatni rok obrotowy strona zamknęła zyskiem w wysokości 145.948,52 zł. Stan dwóch rachunków bankowych wnioskodawcy w [...] Banku Spółdzielczym o/M. na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił łącznie 90.245,68 zł (odpowiednio: 80.354,73 zł i 9.890,95 zł). Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona przesłała sprawozdanie Rb-30 za 2009 rok oraz bilans i rachunek zysków i strat za rok 2009, jednocześnie oświadczając, iż w planie wydatków na rok 2010 nie zostały uwzględnione wydatki na koszty sądowe. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom i podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) następuje, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Z treści tego przepisu wynika, że prawo pomocy ma charakter szczególny, dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6.10.2004 r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Przeprowadzona analiza sytuacji finansowej Zakładu Gospodarki Komunalnej w M. wskazuje, zdaniem orzekającego, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 9.238,50 zł (zgodnie z art. § 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). O trudnej sytuacji Zakładu świadczy stan środków finansowych netto na koniec roku 2009, który wyniósł – 929.136,35 zł. Na dzień 31 stycznia 2010 roku środki obrotowe były nadal ujemne i wynosiły – 886.647,37 zł. Wnioskodawca posiada zobowiązania w wysokości 1.595.020,24 zł. W takiej sytuacji wygospodarowanie środków finansowych na koszty sądowe jest bardzo trudne. Co prawda strona posiada na rachunku bankowym środki pieniężne, jednakże, jak zauważył w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny fakt posiadania środków pieniężnych nie oznacza faktycznej możliwości dysponowania nimi. Środki pieniężne mieszczą się bowiem pod pojęciem szerszym, a mianowicie pod stanem środków obrotowych netto, na który składa się suma środków pieniężnych, należności netto i pozostałych środków obrotowych pomniejszonych o zobowiązania i inne rozliczenia (postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2009 roku sygn. akt II OZ 79/09), a stan środków finansowych netto wnioskodawcy jest ujemny i wynosi niemal milion złotych. Biorąc pod uwagę powyższe orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej i orzekł o zwolnieniu Zakładu Gospodarki Komunalnej w M. z wpisu od skargi kasacyjnej na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).