II SA/Kr 523/10

WyrokWSA w Krakowie2010-06-18

Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Krystyna Daniel, Ewa Rynczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, może wydać wiążące zalecenia dotyczące zawieszenia postępowania i wystąpienia do sądu cywilnego, jeśli nie ma dowodów na istnienie takiego postępowania?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, nie może wydawać wiążących zaleceń opartych na dowolnych ustaleniach, które nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. W szczególności, zalecenie dotyczące zawieszenia postępowania i wystąpienia do sądu cywilnego jest nieuprawnione, jeśli nie toczy się żadne postępowanie cywilne w tej sprawie. Takie działania naruszają zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej i zasady zbierania oraz oceny materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr "4" obr. [...]. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, uznając m.in. brak legitymacji wnioskodawców. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i zalecając m.in. poinformowanie wnioskodawców o możliwości wystąpienia do sądu cywilnego o stwierdzenie zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej. Spółka akcyjna wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi odwoławczemu wydanie bezzasadnych i dowolnych zaleceń.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty i zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Spółki Akcyjnej "[...]" z siedzibą w Z. na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Spółki Akcyjnej "[...]" z siedzibą w Z. kwotę 457 zł (słownie czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2009r. znak: [...] Starosta, działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 136, 137, 216 i 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004r., Nr 261, póz. 2603 ze zm.), orzekł o odmowie zwrotu na rzecz J. B., K. G. i A. B. A. nieruchomości, oznaczonej jako działki ewid. nr "1", "2" i "3" obr. [...], położonej w Z.. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ l instancji podał, iż do wniosku złożonego w dniu 9 września 2008r. zostało załączone postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z [...] kwietnia 1992 r., sygn. akt l Ns [...], stwierdzające, iż spadek po zmarłym [...] sierpnia 1991 r. A. B. nabyły: wdowa J. B. oraz córki A. B. i K. G., po 1/3 części każda z nich. Nieruchomość oznaczona jako działka ewid. nr "4" obr. [...] nabyta została, stosownie do informacji zawartych w złożonym wniosku o zwrot tejże nieruchomości od J. B. przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w N., w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Na podstawie aktu zawiązania Spółki Akcyjnej z 19 grudnia 1992 r. Rep. A nr [...] oraz umowy przenoszącej własność aportu z 5 lutego 1993 r. Rep. A nr [...], właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr "4" obr. [...], stała się spółka "[...]" SA. Prawo własności przysługujące spółce "[...]" SA w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, wpisane zostało do księgi wieczystej KW nr [...] Sądu Rejonowego w Z. w dniu [...] grudnia 1993 r., na podstawie wniosku Dz. Kw [...]. Aktualnie działki nr "1", "2" i "3" obr. [...] stanowią nadał własność spółki "[...]" SA (odpis księgi wieczystej nr NS l [...] z 6 sierpnia 2009 r.). Ponadto organ l instancji podniósł, iż wnioskodawczynie nie wykazały swej legitymacji do występowania z wnioskiem o zwrot, gdyż do akt załączyły jedynie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. B., "nie przedkładając jednak postanowienia spadkowego po poprzednim właścicielu przedmiotowej nieruchomości, którym zgodnie z ich oświadczeniami był J. B.". Odwołanie od powyższej decyzji złożyły J. B., K. G. i A. B., zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 229 o gospodarce nieruchomościami, a także rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu, że wnioskodawcy nie wykazali swej legitymacji do występowania z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Poza tym organ l instancji powinien zawiesić postępowanie skoro uznał, że z wnioskiem o zwrot nie wystąpili wszyscy spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości. Decyzją z dnia 15 lutego 2010r, znak: [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż postępowanie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że brak w aktach organu l instancji umowy sprzedaży przez poprzedniego właściciela (właścicieli) działki nr "4" obr. [...] na rzecz Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w N. uniemożliwia zapoznanie się z jej treścią, a w konsekwencji precyzyjne i nie budzące wątpliwości ustalenie okoliczności jej zawarcia i prawidłowe ustalenie stron niniejszej umowy. Wyrażone w treści zaskarżonej decyzji wątpliwości organu I instancji dotyczące tego, czy właścicielem działki nr "4" był A. B. czy J. B., bądź czy była ona przedmiotem ich współwłasności, również są konsekwencją braków w materiale dowodowym i mogły, a nawet powinny być rozstrzygnięte przez Starostę poprzez pozyskanie do akt przedmiotowego postępowania oryginału bądź uwierzytelnionej kopii umowy. Jedną z podstawowych okoliczności, jakie winien ustalić organ l instancji w oparciu o umowę sprzedaży nieruchomości, jest ponadto zbadanie, jaki był cel wywłaszczenia, wynikający z treści tejże umowy, co z kolei pozwoliłoby na dokonanie oceny, czy przejęta nieruchomość, tj. działka nr "4", stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jednak w aktach organu l instancji umowy zbycia przez poprzedniego właściciela (właścicieli) działki uniemożliwił również określenie celu wywłaszczenia, dla którego działka nr "4" została przejęta przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w N.. Istotna jest również okoliczność, czy wywłaszczona (przejęta) nieruchomość jest nadal własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, czy też została zbyta na rzecz osoby trzeciej. W ocenie organu odwoławczego brak w aktach organu l instancji zarówno aktu zawiązania Spółki Akcyjnej z 19 grudnia 1992 r. Rep. A nr [...] jak i umowy przenoszącej własność aportu z 5 lutego 1993 r. Rep. A nr [...]. Zaniechanie obowiązku pozyskania do akt sprawy tak istotnych dokumentów wzbudziło wątpliwości Wojewody co do prawidłowości przeprowadzonego przez organ l instancji postępowania wyjaśniającego, tym bardziej, iż organ odwoławczy zauważył również istotne braki w dokumentacji geodezyjno-prawnej, dotyczącej kolejnych przekształceń geodezyjnych nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Z treści sentencji, a także uzasadnienia zaskarżonej decyzji Starosty wynika, iż wywłaszczonej (przejętej) działce nr "4" odpowiadają obecnie działki: nr "5", nr "1" i nr "2" obr. [...], brak jednak w aktach sprawy dowodów potwierdzających tę okoliczność. Od czasu przejęcia działki nr "4" przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich w N. działka ta mogła ulegać wielokrotnym przekształceniom geodezyjnym, prowadzącym niejednokrotnie do zmiany ich oznaczeń oraz powierzchni. W toku postępowania wyjaśniającego organ l instancji winien był dokonać szczegółowej analizy owych przekształceń, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji oraz odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Powyższe uchybienia spowodowały w ocenie organu odwoławczego naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Ponadto jak wskazał organ l instancji, w niniejszej sprawie własność nieruchomości, oznaczonej jako działka nr "4" obr. [...] została przeniesiona na rzecz spółki "[...]" SA na podstawie umowy przenoszącej własność aportu, zawartej w formie aktu notarialnego z 5 lutego 1993 roku Rep A nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość nie została więc sprzedana ani nie ustanowiono na niej prawa użytkowania wieczystego w rozumieniu regulacji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, iż stan prawny tejże nieruchomości nie odpowiada hipotezie art. 229 ustawy. W opinii Wojewody, twierdzenie Starosty, jakoby w przedmiotowej sprawie znalazł zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest nieuzasadnione, a dokonana przez organ l instancji interpretacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodna z przyjęta linią orzeczniczą sądów administracyjnych oraz poglądami doktryny. Organ l instancji, winien był po ustaleniu negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości, tj. istnienia prawa osoby trzeciej do przejętej działki nr "4", podjąć dodatkowe czynności procesowe, mające na celu poinformowanie wnioskodawców zwrotu o możliwości wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o stwierdzenie zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciły władanie wywłaszczoną (przejętą) nieruchomością. Wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości winno być w tej sytuacji poprzedzone rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, jakim jest stwierdzenie przez sąd cywilny zgodności z prawem umowy przeniesienia własności nieruchomości podlegającej zwrotowi, tj. umowy przenoszącej własność aportu z 5 lutego 1993 r. Rep. A nr [...] na rzecz spółki "[...]" SA. W przedmiotowej sprawie zachodzi zatem potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty, o których mowa powyżej oraz konieczność ich precyzyjnej analizy i oceny. Organ l instancji winien również w ponownym rozpoznaniu sprawy podjąć dodatkowe czynności procesowe, mające na celu poddanie ewentualnej kontroli przez sąd powszechny pod kątem zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciły władanie wywłaszczoną (przejętą) nieruchomością, tj. umowy przenoszącej własność aportu z 5 lutego 1993 r. Rep. A nr [...] na rzecz spółki "[...]" SA. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyły "[...]" S.A., zarzucając naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. oraz art. 100 § 1 kpa i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Uzasadniając powyższe strona skarżąca podała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto zalecenia dla organu l instancji dotyczące zastosowania art. 100 §1 kpa oraz art. 97 § 1 punkt 4 kpa w sposób powodujący zawieszenie niniejszego postępowania ze wskazaniem, że organ może samodzielnie wystąpić do sądu cywilnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego lub zobowiązać do tego stronę zgodnie z dyspozycją art. 198kpc. Powołany art. 198 kpc dotyczy zupełnie innych kwestii i nie daje postawy do wytoczenia jakiegokolwiek powództwa. Równocześnie w decyzji nie wskazano żadnej innej podstawy prawnej ewentualnego powództwa cywilnego jakie miały by wytoczyć podmioty wskazywane przez organ II instancji. Nadto skoro organ II instancji nie dysponował umową przeniesienia własności nieruchomości, której dotyczy postępowanie o zwrot tj. umową przenoszącą własność aportu z dnia 5 lutego 1993 r. Rep. A nr [...] ani żadnymi innymi dokumentami z tym związanymi, jak też nie znał dokumentów dotyczących celu wywłaszczenia i dowolnie dokonał ustaleń i zaleceń dla organu l instancji. Były one poczynione bez znajomości umowy, której dotyczą i bez dowodów dotyczących uwarunkowań z nią związanych. Nie toczy się i nie toczyło się jakiekolwiek postępowanie cywilne w sprawie zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie nad przedmiotową wywłaszczoną nieruchomością. W oparciu o powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, a także o dopuszczenie dowodu z dokumentów z akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt: II SA./KR 1099/07 a zwłaszcza ze znajdujących się w nich: decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wniesionej następnie aportem do Spółki, uzasadnienia wyroku NSA w Warszawie z dnia 26.07.2007. sygn. akt: l OSK 1250/06 oraz wyroku WSA w Krakowie z 23.11.2007 kończącego prawomocnie postępowanie - na okoliczność, że nabycie przez Spółkę aportem wywłaszczonych nieruchomości odbyło się bez okoliczności skutkujących nieważnością tych czynności jak też braku podstaw do zwrotu nieruchomości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 p.p.s.a. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uchylenie decyzji przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. , skargę oddala. Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu l instancji naruszają prawo. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 15 lutego 2010r., znak: [...] uznał, że decyzja ta narusza przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast co do decyzji organu l instancji Starosty z dnia 20 sierpnia 2009r. znak: [...] to organ odwoławczy mimo zasadnego jej uchylenia nie zwrócił uwagi na inne uchybienia zawarte w tej decyzji, które również mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę co do zasady trafnie uchylił w całości decyzję organu l instancji i przekazał sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania , na podstawie art. 138§ 2 k.p.a. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w znacznej części i wskazał organowi l instancji na te uchybienia i okoliczności sprawy które organ l instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy wskazać, że zalecenia organu odwoławczego dla organu l instancji są wiążące i organ l instancji zobligowany jest do ich uwzględnienia w całości rozpatrując ponownie sprawę. W ocenie Sądu niektóre zalecenia są zupełnie nietrafne i uwzględnienie ich przez organ l instancji mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zdeterminowałoby wydanie kolejnej decyzji w oparciu o nietrafne w ocenie Sądu zalecenia, oparte na dowolności i które nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach sprawy. Strona skarżąca "[...]" S.A. w skardze głównie zarzuca bezzasadne i dowolne zalecenia organu odwoławczego dla organu l instancji które wiążą organ l instancji, polegające na tym aby organ l instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy poinformował wnioskodawców o możliwości wystąpienia do sądu z powództwem cywilnym o stwierdzenie zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciły władanie nad przedmiotową nieruchomością. W związku z tym decyzja organu l instancji powinna być poprzedzona wydaniem przez sąd rozstrzygnięcia wstępnego a postępowanie administracyjne prowadzone przez organ l instancji powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. Natomiast z akt sprawy oraz ustalonego przez organy obu instancji stanu faktycznego sprawy nie wynika aby toczyło się lub też toczy jakiekolwiek postępowanie cywilne w tym zakresie. Organ odwoławczy nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalił te okoliczności i zalecenia dla organu l instancji. Organy obu instancji rzeczywiście, nie dysponowały rzeczywiście ani umową przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości tj. umową przenoszącą własność aportu z dnia 5.02.1992r. Rep. A nr [...] ani żadnymi innymi dokumentami z tym związanymi, jak też nie znały istotnych dla sprawy dokumentów dotyczących samego wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i poprzedniego właściciela. Słuszne są więc zarzuty skargi, że ustalenia dokonane przez organ odwoławczy, a wiążące organ l instancji, są dowolne, nie poparte żadnymi dokumentami. W ocenie Sądu ustalenia te i nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale, tym bardziej, że organ odwoławczy trafnie co do zasady ustalił, że sprawa wymaga uzupełnienia materiału dowodowego i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. Zatem jawi się pewna sprzeczność w zaleceniach dla organu l instancji i można stwierdzić, że organ odwoławczy W związku z tym można stwierdzić, że organ odwoławczy dokonał istotnie dowolnych i sprzecznych ze sobą ustaleń, co do istnienia przesłanki do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a.. Takim błędnym ustaleniem organu odwoławczego związany byłby organ l instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podziela pogląd wyrażony w podobnej sprawie rozpatrywanej przez tut. Sąd syg. II SA/Kr 1009/07 ze skargi A. S. i wyroku wydanego w tej sprawie przez NSA z dnia 26.07.2007r. syg. l OSK1250/06 oraz wyroku tut. Sądu z dnia 23.11.2007r dotyczący m. in. kwestii zawieszenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, której stroną postępowania była "[...]" Spółka Akcyjna (dowód: akta tut. Sądu syg. II SA/Kr 1009/07). Reasumując w ocenie Sądu należy w całości podzielić zarzuty skargi. Odnosząc się do dalszych ustaleń i zaleceń organu odwoławczego dla organu I instancji, a nie podniesionych w skardze, to w ocenie Sądu nieuzasadnione są ustalenia organu odwoławczego iż tak naprawdę nie wiadomo czy "[...]" S.A. są właścicielem żądanej do zwrotu przedmiotowej nieruchomości nr "4" obr. [...] położonej w Z., ponieważ w aktach sprawy brak jest aktu zawiązania Spółki z dnia 19.12.1992r. i umowy przenoszącej własność aportu z dnia 5.02.1993r. W aktach sprawy rzeczywiście nie ma tych dokumentów, niemniej brak jest podstaw do takiego stwierdzenia organu. Takie ustalenia organu odwoławczego są nieuprawnione, gdyż jak wynika z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i akt sprawy właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest "[...]" Spółka Akcyjna i jej prawo własności zostało ujawnione w Księdze Wieczystej Sądu Rejonowego w Z. pod nr Kw [...] w dniu 9.12.1993r, na podstawie złożonego wniosku o ten wpis Dz.Kw [...]. Organ odwoławczy ustalając tę okoliczność nie uzasadnił dlaczego dokonany wpis w Kw nr [...] w dniu 9.12.1993r. nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu przedmiotowej nieruchomości nr "4" obr. [...] w Z. i na jakiej podstawie ustalił odmienne fakty dotyczące własności przedmiotowej nieruchomości niż te, które wynikają z zasady wiarygodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Nieuprawnione i przedwczesne są też ustalenia organu odwoławczego, a wiążące organ l instancji, że stan prawny nieruchomości nie odpowiada hipotezie art. 229 u.g.n. Organ odwoławczy ustalił przecież, że postępowanie administracyjne wymaga uzupełnienia materiału dowodowego w znacznej części, oznacza to, że organ l instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, następnie dokonać oceny stanu faktycznego sprawy oraz zastosować odpowiednią normę prawną stanowiącą podstawę rozstrzygnięcia wydanej w sprawie decyzji. Zatem ustalanie przesłanek z art. 229 u.g.n. na tym etapie postępowania jest całkowicie przedwczesne. Mając to na uwadze, organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w przepisie art. 7 k.p.a.- dotyczącym zasady ustalenia prawdy obiektywnej, art. 77§ 1 k.p.a.- zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 80 k.p.a. - dotyczącym oceny tegoż materiału. Naruszenie tych zasad postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nietrafne, niepełne czy też sprzeczne ze sobą zalecenia organu odwoławczego dla organu l instancji wiązałyby ten organ, a to z kolei mogłoby zdeterminować wydanie kolejnej błędnej decyzji w oparciu o nieprawidłowo zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy sprawy przez organ l instancji. Kontroli Sądu podlegała także decyzja organu l instancji z dnia 20 sierpnia 2009r. znak: [...] Starosty. Organ odwoławczy nie dostrzegł także innych istotnych uchybień w tej decyzji które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie tego, że organ l instancji nie wyjaśnił i nie ustalił dlaczego w osnowie swojej decyzji z dnia 20.08. 2009r. znak: [...] Starosta, jak też w uzasadnieniu, orzekł o odmowie zwrotu działek nr "1", nr "2" i nr "3" obr. [...] w Z. skoro wnioskodawcy żądali zwrotu działki nr "4" obr. [...] położonej w Z.. Zresztą organ odwoławczy w swojej decyzji to powtórzył. Organy obu instancji rozstrzygnęły więc o odmowie zwrotu działek o które wnioskodawcy nie występowali, a więc orzekły niezgodnie z żądaniem wniosku. Zapewne działka nr "4" obr. [...] w Z. mogła ulegać zmianom gruntowym - geodezyjnym ale tego faktu organy nie ustalały i nie wyjaśniły, natomiast orzekły o odmowie zwrotu nieruchomości innych niż w żądaniu. Z akt sprawy również wynika, że organ l instancji nie podejmował w ogóle starań o ustalenie poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości nr "4" obr. [...] w Z., choć to uchybienie organ odwoławczy dostrzegł ale nie omówił go w szerszym zakresie. Organ l instancji nie wzywał wnioskodawców o uzupełnienie braków wniosku w zakresie wyjaśnienia istotnych okoliczności dotyczących ustalenia poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości nr "4" który został wywłaszczony, nie poszukiwał też z urzędu aktu prawnego na podstawie którego Skarb Państwa stał się właścicielem tejże nieruchomości. Organ odwoławczy wprawdzie to wytknął organowi l instancji ale nie zwrócił przy tym uwagi na istotną dla sprawy okoliczność, że organ l instancji przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania braków formalnych wniosku, o których mowa w art. 136 § 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. 2004r., Nr 261, poz.2603 ze zm.), a więc ustalenia czy z takim wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione osoby które byłyby stronami tegoż postępowania. Braki formalne wniosku uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie sprawy. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę w granicach zakreślonych postępowaniem pierwszoinstancyjnym i wydając decyzję w trybie art.138 § 2 k.p.a. zobowiązany był do wykazania wszystkich istotnych uchybień organu l instancji, -które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i które są wiążące dla organu l instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy w tym zakresie nie dostrzegł wszystkich tych uchybień, tym samym zalecenia organu odwoławczego dla organu l instancji były niepełne. W związku z powyższym, uchylenie decyzji organu l instancji jest uzasadnione również z powodu uchybień wyżej wymienionych których nie dostrzegł organ odwoławczy a które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wyżej omówione wszystkie uchybienia organów obu instancji naruszają podstawowe zasady postępowania administracyjne wyrażone w przepisach art. 7 k.p.a.- dotyczącego ustalania przez organ prawdy obiektywnej, art. 77§ 1 k.p.a.- zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 80 k.p.a. - dotyczącego oceny tegoż materiału, a to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też z tych powodów decyzje organów obu instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego jako wadliwe, naruszające przepisy postępowania. Reasumując, organ l instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności powinien ustalić czy wnioskodawcy złożyli prawidłowo wniosek, a następnie rozpoznać sprawę biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej okoliczności sprawy oraz dowód z akt sprawy Sądu syg. II SA/Kr 1009/07 dot. zwrotu nieruchomości ze skargi A. S.. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt.l sentencji wyroku na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w myśl którego Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło