II SA/Kr 526/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala Ostateczną decyzją wydaną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2003r. znak:[...] utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] maja 2003r. znak:[...] nakazującą A.D. rozbiórkę obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr "1" w B. tj. rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego dokonanej w kierunku wschodnim o wym. 4,30 x 11,80 m, budynku gospodarczego o wym. około 6 x 5,40 m w narożniku północno-wschodnim działki oraz łącznika pomiędzy tymi obiektami zlokalizowanego w części północnej działki. Zobowiązany nie wykonał dobrowolnie obowiązku, wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia w dniu 1 sierpnia 2003r. wystawił tytuł wykonawczy oraz postanowieniem znak:[...] nałożył na A.D. grzywnę w wysokości 5.000zł. Wskutek wniesionego przez A.D. zażalenia, MWINB postanowieniem z dnia [...] września 2003r., znak:[...] uchylił postanowienie PINB w O. z dnia [...] sierpnia 2003r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Powodem podjęcia takiego rozstrzygnięcia był fakt, iż wyliczenie nałożonej grzywny nastąpiło w oparciu o art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, a zdaniem organu odwoławczego w sprawie znajduje zastosowanie art. 121 § 5 tej ustawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB w O. postanowieniem z dnia [...] luty 2004 r., znak:[...] działając na podstawie art. 80 ust. 2 pkt. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane w związku z art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 120 § 1, art. 121 § 5, art.122 oraz art. 64a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w związku z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 listopada 2003r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 2003r. (Dz.U. GUS z 2003r. z Nr 11 póz. 62) nałożył na zobowiązanego A.D. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 46.633, 28 zł wraz z opłatą w wysokości 68 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie ustalił wymiary obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki. Zgodnie z art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "wysokość grzywny stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych". Według Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 listopada 2003r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 2003r. cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego wynosi 2.117,00 zł. W związku z tym organ przedstawił sposób wyliczenia grzywny w oparciu o art. 121 § 5 ustawy egzekucyjnej w wyniku, którego suma nałożonej grzywny wynosi 46.633,28 zł. Powyższe postanowienie zaskarżył zażaleniem do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego A.D. zarzucając, że postanowienie godzi w interes materialny skarżącego, a ponadto jest sprzeczne z zasadami cywilizowanego państwa prawa oraz narusza wszelkie możliwe zasady moralne tegoż państwa. Uzasadniając powyższe A.D. podkreślił, że wydane postanowienie stanowi jawne naruszenie wszelkich zasad etycznych, a w szczególności gwałci w rażący sposób zasady Konstytucji RP, w tym sprawiedliwości społecznej, przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka i wiele innych. Podkreślił również, że na przestrzeni czasu zmieniały się przepisy, a organ orzekający nie tylko nie przyjmował do wiadomości przedkładanych argumentów, ale też w pełni świadomie usiłował środkami przymusu bezpośredniego wywierać naciski poprzez zastraszanie sankcjami. Skarżący wskazał, iż w niniejszym postępowaniu naruszono zasady art. 45 Konstytucji, bo sprawa toczy się co najmniej od 6-ciu lat. Ponadto A.D. zarzucił, że PINB nie ma zamiaru respektować i tego, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzone jest postępowanie i nie wydane zostało jeszcze prawomocne orzeczenie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 123 w związku z art. 144 kpa w związku z art. 18, art. 23 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał skarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ II instancji stwierdził, że skarżone postanowienie zostało wydane prawidłowo, a grzywna w celu przymuszenia została nałożona w wymiarze określonym w art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto skarżone postanowienie zawiera wymagane w art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. Odnosząc się natomiast do uwag skarżącego organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne w swej istocie ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w ostatecznej decyzji administracyjnej. Temu celowi służą środki egzekucyjne, do których zalicza się również grzywnę w celu przymuszenia. Jedynym celem nałożonej grzywny jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku. Z uwagi na powyższe w ocenie organu odwoławczego podnoszone przez zobowiązanego kwestie nie znajdują uzasadnienia w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował zobowiązanego, iż zgodnie z art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Natomiast zgodnie z art. 126 w/w ustawy na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. Ponadto zdaniem organu II instancji nie zasługują na uwzględnienie argumenty dotyczące wniesienia przez zobowiązanego skargi do WSA w Krakowie, bowiem przepisy art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego w takiej sytuacji. Zgodnie zaś z art. 143 Kpa wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, a w myśl art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Wobec braku zawieszenia bądź wstrzymania toczącego się postępowania egzekucyjnego, organy egzekucyjne zobligowane są do podjęcia działań mających na celu doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. W związku z powyższym wykonywane w niniejszym postępowaniu czynności egzekucyjne są w pełni zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.D. zarzucił, iż powołane w uzasadnieniu postanowienia argumenty nie są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Wskazał, że w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia były prowadzone na przestrzeni czasu różne postępowania, kończące się z reguły niekorzystnie dla skarżącego. Skarżący przypomniał, że w dniu [...] sierpnia 2002r. wydana została decyzja nakazująca rozbiórkę jakoby samowolnie wybudowanych części obiektów - bez uwzględnienia faktu, iż już w roku 1994 nabył on prawo przebudowy obiektu na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w O. z dnia 5 grudnia 1994r. Skarżący wskazał, że przed Sądem postawiono mu zarzut jakoby rozbudowę prowadził od 1999r. (nakaz karny Sądu Rejonowego w O. z 11 grudnia 2002r.- sygn. [...] załączony do skargi) i wydano nakaz karny na kwotę 500 zł. Dokonana przez niego zapłata tej kwoty została jednak zatajona przez PINB i w dalszym postępowaniu wymierzono już wyższą karę, bo kwotę 5.000 zł. Skutek odwołania był taki, że w ponownym postępowaniu nałożono następną karę tym razem już w kwocie 46.633,28 zł. wraz z opłatą 68 zł. Zdaniem skarżącego postępowanie niniejsze jest manipulowane na różne sposoby, o czym świadczy np. brak odpowiedzi na skargę z dnia 22 marca 2004r. o odwołanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Reasumując skarżący podniósł zarzut, że brak jest podstaw prawnych, faktycznych i merytorycznych do ukarania za ten sam czyn dwukrotnie - "stosując jedynie eskalację absurdów i nonsensów, do których należy swoista gradacja kar lub ich wielokrotności". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że polemika z merytoryczną zasadnością ostatecznej decyzji administracyjnej na etapie postępowania egzekucyjnego nie może odnieść skutku. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Skoro więc decyzja nakazująca rozbiórkę stała się ostateczna, a jej wykonanie nie zostało wstrzymane, to organ egzekucyjny miał obowiązek wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne. Przeszkodą w wykonywaniu tych czynności nie było wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę. Stosownie bowiem do przepisu art. 40 obowiązującej do dnia 31 grudnia 2003r. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, jak i art. 61 obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004r. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, samo wniesienie skargi nie wstrzymywało i nie wstrzymuje wykonania decyzji, a więc i nie wstrzymuje czynności w postępowaniu egzekucyjnym. O wstrzymaniu mógł orzec Naczelny Sąd Administracyjny, a od 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, ale takie postanowienie nie zostało wydane. Na marginesie tylko stwierdzić można, że prawomocnym wyrokiem z dnia 27 listopada 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę A.D. na decyzję nakazującą rozbiórkę oddalił/sygn. akt II SA/Kr 1799/037. Przepis art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określający sposób wyliczenia grzywny, jest normą bezwzględnie obowiązującą. Organ, stwierdziwszy, że przedmiotem przymusowej rozbiórki jest budynek lub jego część, nie może określić wysokości grzywny inaczej, niż nakazuje to w/w przepis. W sprawie niniejszej nie ma wątpliwości co do charakteru obiektów objętych nakazem. Organ do wyliczenia przyjął prawidłową stawkę, oraz wymiary obiektów podane nie tylko w decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, ale zweryfikowane podczas dodatkowych oględzin przeprowadzonych w dniu 31 października 2003 r., o których to oględzinach skarżący był powiadomiony. Wymierzana na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym grzywna nie jest karą, lecz środkiem mającym na celu przymuszenie do wykonania ostatecznie orzeczonego obowiązku. Dlatego ustawa zawiera regulacje umożliwiające umorzenie nieuiszczonej grzywny, a nawet dopuszczające możliwość zwrotu już uiszczonej grzywny w wypadku wykonania obowiązku przez adresata nakazu. Kwestią zupełnie odrębną i niezależną od egzekucji administracyjnej jest penalizacja czynów polegających na samowolnej budowie. Przewidziana przepisami karnymi sankcja, choć przybiera także formę pieniężną, jako kara za zawiniony czyn niedozwolony, nie jest ani wymierzana, ani oceniana przez organ egzekucyjny, a tym bardziej nie może być zaliczona na poczet grzywny w celu przymuszenia. Wreszcie i stwierdzić trzeba, że zmiana przepisów Prawa budowlanego umożliwiająca (najogólniej rzecz ujmując) legalizację samowoli budowlanych, weszła w życie z dniem 11 lipca 2003r., a więc po dacie ostatecznej i prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę skarżącemu. Przepisy ustawy zmieniającej nie przewidziały żadnych nadzwyczajnych środków umożliwiających wzruszenie, zawieszenie, umorzenie, czy choćby reformę orzeczonych już ostatecznie nakazów rozbiórki. Żaden więc z zarzutów skarżącego prezentowanych zarówno w zażaleniu, jak i w skardze, nie może być oceniony jako uzasadniony. Badając sprawę także poza zakresem tych zarzutów, Sąd nie dostrzegł podstaw mogących uzasadniać wzruszenie zaskarżonego postanowienia. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona.