II SA/Kr 53/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [ ] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 4 listopada 2009 r. Nr: [ ] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzję [.....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 4 listopada 2009 r. Nr: [.....] w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżąca M.C. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką A.Z. , zięciem W.Z. oraz dwojgiem wnucząt 8-letnią [.....] i 7-letnim [.....]. Ich miesięczny dochód wynosi [.....] zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 679,11 zł, dochód córki i zięcia z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [.....] zł oraz zasiłek rodzinny na dzieci dwa razy po 91 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom mieszkalny o powierzchni 130 m², stary dom z 1914 roku do remontu oraz nieruchomość rolna wielkości 7,74 ha. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż liczy 70 lat i jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura rolnicza. Ze względu na stan zdrowia nie może podjąć dodatkowej pracy. M.C. jest osobą schorowaną, dlatego na zakup lekarstw i konieczne leczenie przeznacza sporą część swojej emerytury. Od dziesięciu lat leczy się na jaskrę, od czterech lat na cukrzycę. Musi przyjmować insulinę i stosować dietę. Ma problemy z kręgosłupem, a także cierpi na chorobę zakrzepową. Co sześć tygodni ma usuwane zakrzepy w klinice w K. Córka z zięciem prowadzą gospodarstwo rolne i jest to źródło ich dochodu. Część domu oraz gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami stanowią własność córki skarżącej. Kosztami utrzymania domu skarżąca dzieli się z córką i zięciem. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżąca jest osobą starszą i schorowaną. Jedynym źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 679,11 zł. Ze względu na stan zdrowia znaczną część niewielkiego dochodu przeznacza ona na zakup leków, konieczne leczenie i specjalną dietę. Liczne schorzenia, na które cierpi nie pozwalają na podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Skarżąca zamieszkuje, co prawda z córką, zięciem i dwójką wnuków i prowadzi wraz z nimi wspólne gospodarstwo domowe, co wiąże się z podziałem kosztów utrzymania domu, jednakże dochody córki i zięcia nie są również wysokie (wg. oświadczenia skarżącej wynoszą ....zł i przypadają na cztery osoby). Wnioskodawczyni nie posiada przy tym oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).