II SA/Kr 534/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [ ] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi H.B. i W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia w przedmiocie nakazu przywrócenia stosunków wodnych skargę oddala Decyzją z dnia ........... znak: ........na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r., Nr 115, póz. 1229 ze zm.) oraz art. 104 kpa, Burmistrz B. nakazał M.G. i M.G. przywrócenie stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionej ziemi oraz materiału skalnego z terenu działki nr ......... położonej w rejonie ul.........., obręb ewidencyjny B., stanowiącej ich własność, w celu przywrócenia odpływu wód opadowych z gruntów sąsiednich. Termin przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego ustalony został do 30 dni od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna. Burmistrz B. podał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek W.B. z dnia ........ września 2004 r. w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na jego działce spowodowanych podniesieniem terenu działki sąsiedniej o nr ......... stanowiącej własność M.G. i M.G., poprzez nawiezienie powierzchni działki skałą płoną oraz ziemią. Nadwiezienie działki spowodowało zmianę nachylenia terenu a przez to zmianę kierunku odpływu wody. Pismem z dnia ....... grudnia 2004 r. M.G. wyjaśnił, że w 2000 r., kiedy nabył przedmiotową działkę była ona nieużytkiem. W tylnej części działki znajdował się zbiornik na wodę, wokół którego znajdowały się koleiny spowodowane pracą "ciężkiego sprzętu" i działka była zdegradowana. M.G. stwierdził równocześnie, że w tym okresie prowadził rozmowy z W.B. w sprawie zamiany działek. Stwierdził, że do zamiany ostatecznie nie doszło, uzgodniona ustnie została tylko kwestia nawiezienia i wyrównania terenu działki. Równocześnie poinformował, iż wszelkie prace na działce nr ..........zamierza zakończyć w 2005 r., teren ukształtować w taki sposób aby nie zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu wody opadowej, tak że pole W.B. nie będzie podtapiane i korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem nie zostanie ograniczone. Organ l instancji w dniu .......... 2005 r. przeprowadził oględziny w terenie, w trakcie których stwierdzono, że na działce nr .......będącej przedmiotem 1 postępowania została nawieziona ziemia, ponadto w dwóch miejscach znajdował się nagromadzony piasek oraz gruz. W.B. stwierdził, iż w wyniku podniesienia terenu działki nr ........ o ponad 20 cm, został zmieniony kierunek spływu wody, która przed wykonaniem prac ziemnych spływała z jego działki (nr .......) poprzez posesję M.G. i M.G. w kierunku wału przeciwpowodziowego. M.G. i M.G. potwierdzili swe stanowisko, iż przedmiotowa działka była nieużytkiem. Potwierdzili, że rozpoczęcie nawożenia ziemi miało miejsce jesienią 2004 r., kierunek prac miał być tak prowadzony, aby zachować dotychczasowy spływ wody w kierunku wału, równocześnie poinformowali, że prace nie zostały jeszcze zakończone i możliwe jest jeszcze poprawienie kierunku spływu powierzchniowego w stronę wału. W.B. stwierdził, iż na działce M.G. i M.G. był najniższy punkt terenu (przed wykonaniem prac), gdzie gromadziła się woda, wniósł o usunięcie nawiezionej ziemi. M.G. i M.G. nie zgodzili się ze stwierdzeniem jakoby woda gromadziła się na terenie ich posesji, jednocześnie potwierdzili spływ wody w kierunku wału przeciwpowodziowego. Organ l instancji podał, że ze zgromadzonego materiału wynika, że przed przystąpieniem do nadwiezienia działki stanowiącej własność M.G. i M.G. właśnie na ich działce, przy stopie wału znajdował się najniższy punkt terenu, w którym gromadziły się wody opadowe, działka ich była zdewastowana i uniemożliwiało to prawidłowe z niej korzystanie. W myśl art. 29 ustawy Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis ten nakłada również na właściciela gruntu obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku, gdy nastąpi naruszenie ustalonych ustawą zasad burmistrz może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Poruszona w postępowaniu kwestia ewentualnego odtworzenia przepustu wałowego znajdującego się niegdyś w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowych działek, nie rozstrzyga meritum niniejszego postępowania związanego ze zmianą kierunku odpływu wód opadowych spowodowaną przeprowadzeniem prac ziemnych i podniesieniem rzędnej terenu na działce M.G. i M.G. lecz była próbą znalezienia alternatywy rozwiązującej problem - satysfakcjonującej strony postępowania. Dlatego też organ ł instancji nakazał M.G. i M.G. przywrócenie stosunków wodnych do stanu poprzedniego. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M.G. i M.G. . Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podając, że decyzja organu l instancji jest dla nich krzywdząca. Odwołujący podali, że zamierzają na swojej działce wykopać rów od działki W.B. zakończony na terenie ich działki zbiornikiem wodnym, który zamierzają wkomponować w otoczenie. Odwołujący zaznaczyli, że są ku temu sprzyjające warunki, gdyż pod warstwą gleby znajduje się żwir, który doskonale pochłania wodę. Decyzją z dnia .............na podstawie art. 29 ust. 1 pkt. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, póz. 1229 ze zm.) oraz art. 138 § 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi l instancji. Kolegium podało, że zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa i w obecnie obowiązującym stanie prawnym i faktycznym nie ma podstaw do jej utrzymania. Orzekający w sprawie organ l instancji w sposób nie zadawalający ustalił stan faktyczny. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie: czy są podstawy prawne do zastosowania art. 29 Prawa wodnego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 29 ust. 3 Prawa wodnego: jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie,(...) burmistrz może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W analizowanej sprawie Burmistrz B. przeprowadził wizję lokalną na gruncie w dniu ........... 2005 r., w wyniku której bardzo szczegółowo opisał sytuację występującą na terenie przedmiotowej działki o nr ew. ....... Jednocześnie organ l instancji stwierdził, biorąc pod uwagę ustalenia dokonane podczas oględzin, że wykonany przez M.G. i M.G. nasyp może powodować zmiany stanu wody na gruncie i może oddziaływać negatywnie na grunty sąsiednie. Organ odwoławczy zaznaczył, że przepis art. 29 Prawa wodnego wymaga wykazania, że właściciel gruntu (posiadacz, użytkownik wieczysty, władający) zmienił stan wody na swoim gruncie, a w szczególności zmienił kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało jedynie zmiany w konfiguracji terenu tj. dokonanie nasypu ziemi na działce o nr ew......... Nie wykazano, czy zmiany są przyczyną zmian stosunków wodnych na gruncie względnie, że są wyłączną przyczyną tych zmian. Ponadto jedynie w formie prawdopodobieństwa występuje stwierdzenie dotyczące szkód w terenie. Powyższe ustalenia faktyczne nie pozwalają na zastosowanie względnie wykluczenie możliwości zastosowania normy art. 29 Prawa wodnego. Dlatego też, ponownie rozpatrując sprawę organ l instancji winien jednoznacznie, w oparciu o prawdę obiektywną, ustalić, czy zostały wprowadzone zmiany stanu wody na działce o nr ew. .........oraz na działce należącej do wnioskodawcy W.B. Należy ustalić w jakim stopniu nasypanie ziemi na działce M.G. i M.G. wywołało ewentualne podtopienie działki W.B. i w konsekwencji czy to podtopienie ma wpływ na ograniczenie wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem tejże działki, a w rezultacie czy powoduje powstanie wymiernej szkody majątkowej po stronie W.B. Dopiero jednoznaczne ustalenie wpływu zmian dokonanych na działce M.G. i M.G. na zmianę stosunków wodnych i wywołaną tym faktem szkodę pozwoli zastosować normę art. 29 Prawa Wodnego. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 3 kwietnia 2007 r. wnieśli H.B. i W.B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podali, że Kolegium, jako organ II instancji nieprawidłowo zinterpretował przedmiotowy art. 29 Prawa wodnego i ich zdaniem decyzja organu l instancji jest prawidłowa . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia ............. 2006 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm. , zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu nie narusza prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dopatrując się słusznych, w ocenie Sądu, uchybień dotyczących ustalenia okoliczności faktycznych i przebiegu postępowania administracyjnego przez organ l instancji, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu l instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący H.B. i W.B. w swojej skardze uważają, że decyzja organu l instancji była słuszna. W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie administracyjne przez organ l instancji - Burmistrza Gminy B. jest niepełne, zawiera braki postępowania, które w sposób istotny naruszają naczelną zasadę prawdy obiektywnej określoną w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Postępowanie przeprowadzone przez organ l instancji w sposób jednoznaczny nie wykazało w jakim stopniu nasypanie ziemi na działce M.G. i M.G. spowodowało ewentualne podtopienie działki W.B. i w konsekwencji wpłynęło na korzystanie z tej działki, ponadto czy powstała jakaś konkretna wymierna szkoda na działce skarżących w związku z tym nasypaniem ziemi. Istotnie, jak podnosi organ II instancji w swoim uzasadnieniu decyzji, Burmistrz B. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, w oparciu o środki dowodowe przewidziane w przepisach k.p.a., czy M.G. i M.G. dokonali zmiany stanu wody na gruncie, na czym ta zmiana miałaby ewentualnie polegać i czy będzie na nich spoczywał obowiązek usunięcia tych przeszkód, w myśl przepisu art.29 ustawy z dnia 18.07.2001r. - Prawo wodne (Dz. U 2001r, Nr 115 , póz. 1229 ze zm.). Stosownie do tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może : 1 ) zmienić stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2 ) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ust. 2 - na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ust. 3 - jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Niezależnie od uchybień ustalonych przez organ II instancji w toku postępowania administracyjnego, Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi stosownie do art. 134 p.p.s.a. i bierze pod uwagę z urzędu okoliczności sprawy. W związku z tym. zdaniem Sądu, organ II instancji nie zwrócił uwagi na uchybienie organu l instancji polegające na tym, że decyzja ta nie określa dokładnie sposobu jej wykonania. ponieważ nie wiadomo ile ziemi mają wyrównać M.G. i M.G. , czy z całej powierzchni swojej działki, czy też z części tej działki. Zdaniem Sądu, organ l instancji ponownie rozpatrując sprawę w razie ustalenia, że istnieją przesłanki do zastosowania przepisu art. 29 cyt. ustawy, musi precyzyjnie określić jakie konkretnie czynności powinny być wykonane przez M.G. i M.G. , po to aby decyzja administracyjna nadawała się do egzekucji, w razie jej niewykonania. Organ egzekucyjny bowiem nie może sam dokonywać ustaleń w tym zakresie, tylko jest zobowiązany do wykonania czynności ściśle wskazanych w decyzji. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zarzuty podniesione w skardze są nie uzasadnione, gdyż zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), stosownie do którego w razie nie uwzględnienia skargi sąd skargę oddala.