II SA/Kr 541/06

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Małgorzata Brachel- Ziają Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2007 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]lutego 2006 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej "A" kwotę 100 zł. (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr, l - sentencja wyroku Postanowieniem z dnia [...]grudnia 2005r., wydanym na podstawie art. 31 § 1 i § 2 kpa, Wójt Gminy W., rozpatrując ponownie sprawę na skutek uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] poprzednio wydanego postanowienia z dnia [...]września 2005r., odmówił dopuszczenia stowarzyszenia "A" z siedzibą w O. do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie z wniosku "B" S.C. z siedzibą w C. o ustalenie warunków zabudowy na budowę elektrowni wodnych na rzece Dunajec. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 31 § 1 kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zdaniem organu I instancji wnioskodawca nie spełnia przesłanki istnienia interesu społecznego, ponieważ ubiegając się o udział w postępowaniu organizacja społeczna powinna wykazać nie tylko założone w swoim statucie cele, ale również istnienie interesu społecznego w konkretnej sprawie, a w niniejszym postępowaniu nie zachodzi obawa naruszenia interesu społecznego. Zostało to potwierdzone w postanowieniach Starosty Powiatu T. oraz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. w przedmiocie obowiązku sporządzania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które stwierdzają, że rozmiar, rodzaj i usytuowanie inwestycji nie spowodują ingerencji w środowisko powodującej pogorszenie jego stanu. Na powyższe postanowienie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyło "A", podnosząc, iż statut uprawnia "A" do udziału na prawach strony w powyższym postępowaniu, zaś za udziałem stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu przemawia interes społeczny wymagający, aby w postępowaniu reprezentowane były różne poglądy także sprzeczne z poglądami organów administracji. Ponadto żalący się zarzucił naruszenie art. 7 i art. 8 kpa, wskazując, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w wystarczającym zakresie i ograniczył się w zasadzie do lakonicznego stwierdzenia, że "A" nie wykazało spełnienia przesłanki ochrony interesu społecznego w niniejszym postępowaniu. "A" podkreśliło też, że planowana inwestycja na rzece Dunajec obejmuje tereny objęte rządowym programem restytucji łososia i troci wędrownej realizowanym od 2001 roku i jako przedsięwzięcie ingerujące w znacznym stopniu w środowisko naturalne może przyczynić się do zniweczenia rezultatów programu. Okoliczności te, zdaniem żalącego się, jak najbardziej przemawiają za dopuszczeniem "A" do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 31 kpa oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. Nr 198, poz. 1925), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ze znajdującego się w aktach sprawy statutu stowarzyszenia wynika, iż celami stowarzyszenia są między innymi zachowanie, ochranianie i odtwarzanie dziedzictwa przyrodniczego, ochrona zdrowia i życia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczeń a także zachowanie, ochranianie i odtwarzanie środowiska kulturowego, jeżeli nie stoi to w sprzeczności z zachowaniem wysokiej jakości przyrody. Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji, że statutowy cel działalności stowarzyszenia jest celem założonym, który sam w sobie nie daje określonych uprawnień i poza nim konieczne jest również wykazanie przez organizację społeczną, że za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Natomiast we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu żalący się w istocie nie wskazuje, iż interes społeczny przemawia za jego dopuszczeniem, natomiast swoje ewentualne uprawnienie wywodzi z zapisanych w statucie celów, które ma realizować. Organu odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania organ I instancji zwrócił się do Starosty Powiatu w T. oraz do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. o wyrażenie opinii, czy dla przedmiotowej inwestycji wymagane jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a organy te określiły, iż dla przedmiotowej inwestycji nie jest wymagane sporządzenie takiego raportu z powodu tego, iż inwestycja ta nie jest zaliczona do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004r. Nr 257, poz. 2573). Zatem przedmiotowa inwestycja nie będzie oddziaływać na środowisko w sposób znaczący, a jej realizacja nie wpłynie negatywnie na interes społeczny i dlatego nie zachodzą przesłanki do dopuszczenia żalącego się do udziału w niniejszym postępowaniu. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyło "A". W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nieuzasadnione jest twierdzenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż "planowana inwestycja na rzece Dunajec nie będzie oddziaływać na środowisko w sposób znaczący, a zatem ze względu na niewielkie oddziaływanie, jej realizacja nie wpłynie na interes społeczny". Powyższy pogląd, w opinii skarżącego, nie znajduje uzasadnienia w obwiązującym stanie prawnym, ani w przyjętym orzecznictwie. Ponadto, zdaniem skarżącego, interes społeczny polega w niniejszej sprawie na kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym, w tym nad poprawnością działania organów administracji i stosowania przez nie przepisów prawa, w trosce o zachowanie jednej z najcenniejszych wartości dla ogółu społeczeństwa, jaką jest środowisko naturalne. Organizacje ekologiczne występują w sprawach dotyczących środowiska naturalnego niejako reprezentując to środowisko, by uchronić je przed negatywnymi zjawiskami, a czynią to bez wątpienia dla ogółu społeczeństwa i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Aby powziąć przekonanie o negatywnym oddziaływaniu określonych inwestycji lub braku takiego oddziaływania organizacje społeczne muszą mieć możliwość zapoznania się z zakresem planowanych prac, uzyskania odpowiedzi na istotne pytania i wypowiedzenia się w tej kwestii. Dzięki temu mogą one przyczyniać się do wydania zgodnego z prawem i interesem społecznym rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie podjęte przez organ II instancji pozbawia "A" narzędzi realizacji celów statutowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto Kolegium podniosło, że decyzją z dnia [...]marca 2006r. Wójt Gminy W. umorzył postępowanie prowadzone z wniosku "B" S.C. z siedzibą w C. o ustalenie warunków zabudowy na budowę elektrowni wodnych na rzece Dunajec, a więc dalsze domaganie się dopuszczenia do udziału w umorzonym postępowaniu i popieranie skargi jest nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się bowiem należy z argumentacją zawartą przez stronę skarżąca w uzasadnieniu skargi. Zgodnie z brzmieniem art. 31. § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zatem dla dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony niezbędne jest ziszczenie się obu przesłanek. Organy administracyjne obu instancji nie kwestionują, że wśród statutowych celów "A" są między innymi: zachowanie, ochranianie i odtwarzanie dziedzictwa przyrodniczego, ochrona zdrowia i życia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczeń a także zachowanie, ochranianie i odtwarzanie środowiska kulturowego, jeżeli nie stoi to w sprzeczności z zachowaniem wysokiej jakości przyrody. Nieuzasadnione wątpliwości obu organów dotyczyły tylko zaistnienia drugiej z przesłanek, tj. czy w przedmiotowej sprawie za dopuszczeniem tej organizacji do postępowania administracyjnego przemawia interes społeczny. Zdaniem sądu w sprawie administracyjnej, której przedmiotem jest lokalizacja celu publicznego – budowa elektrowni wodnych na rzece Dunajec, za dopuszczeniem organizacji społecznej "A" do postępowania administracyjnego przemawia interes społeczny związany z zagadnieniami szeroko ujętej ochrony środowiska i ochrony przyrody. Te aspekty sprawy – ochrona środowiska i ochrona przyrody - należą do podstawowych przejawów interesu społecznego. To, że sama planowana inwestycja nie została zaliczona do inwestycji mogących powodować znacznie zanieczyszczenie poszczególnych elementów środowiska lub do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie oznacza, że w takiej sprawie nie zachodzi interes społeczny polegający na podstawowym dążeniu do zapewnienia ochrony środowiska i ochrony przyrody, zrównoważonego rozwoju itp. Ujęcia tego aspektu interesu społecznego nie zmienia nawet fakt, iż właściwe organy administracyjne uznały, że w konkretnej sprawie nie jest wymagane sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Należy też brać pod uwagę całokształt sprawy, a nie tylko zakres planowanej inwestycji w konkretnej sprawie. Słusznie zatem strona skarżąca powołuje się w treści swojej skargi, że "w tej konkretnej sytuacji i w miejscu, na terenie gminy W., mamy do czynienia z kaskadą (zgrupowaniem) 4 stopni, każdy o wysokości 2,2 m, co daje łączną wysokość piętrzenia 8,8- metrowy stopień (2,2* 4 szt. = 8,8 m). W rzeczywistości, od strony inżynierskiej zastąpiono więc jeden 8,8 – metrowy stopień czterema mniejszymi. Gdyby więc nie dokonano podziału inwestycji na mniejsze obiekty, już nawet jeden stopień o wysokości piętrzenia nie mniejszej niż 5 m, jako inwestycja mogąca oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 2 ust.1 pkt. 34 powołanego Rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 9 listopada 2004 w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć (...) wymagałby sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Ponadto w skład planowanej kaskady wchodzi również piąty stopień, który znajduje się w granicach administracyjnych sąsiedniej gminy R. (to pierwszy planowany licząc od ujścia Dunajca do Wisły stopień tworzący kaskadę). Włączając ten stopień łączna wysokość piętrzenia wyniesie 11 m. (...) Już na obecnym etapie należy zasygnalizować, że inwestycja doprowadzi do zmiany rzeki na łącznym odcinku ok. 21 km (na terenie gminy W. ok.13 km). Przedsięwzięcie będzie miało negatywny wpływ na możliwości przemieszczenia się wielu gatunków chronionych ryb. Elektronie doprowadzą również do zmniejszenia różnorodności gatunkowej ryb w tym rejonie, ich ilości i biomasy. Cała rzeka Dunajec jest tymczasem ważnym siedliskiem ryb z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej." Zatem organizacja społeczna w dostateczny sposób wykazała, iż za jej udziałem w przedmiotowej sprawie administracyjnej przemawia interes społeczny. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art.31 k.p.a. w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.