II SA/Kr 542/12

Kraków, dnia 7 września 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak po rozpoznaniu w dniu 7 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] " w A. na decyzję Wojewody z dnia 27 stycznia 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić wniosek w całości. Stowarzyszenie [...] w A. złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku wskazano, iż stowarzyszenie realizuje cele zapisane w regulaminie, tj. podejmuje działania na rzecz ożywienia terenów starej A. przy wykorzystaniu istniejących walorów krajobrazowo-architektonicznych: zabytkowego klasztoru z obrazem cudownego [...]", Muzeum Pożarnictwa oraz jedynego w swoim rodzaju, unikalnego na skalę krajową Rynku dębowo-lipowego parku, ukształtowanego samoistnie na przestrzeni wieków, podejmuje działania w zakresie ochrony w/w terenów i obiektów przed nadmierną ingerencją człowieka w imię niewłaściwie pojmowanej rewaloryzacji oraz lobowanie na rzecz utrzymania parkowego charakteru Rynku w A. przeciwko próbom przywrócenia mu dawnego handlowo-administracyjnego charakteru, który nie ma podstaw funkcjonalnych. Wnioskodawca jest stowarzyszeniem zwykłym, zarejestrowanym w Starostwie Powiatowym w C. i wpisanym do ewidencji stowarzyszeń zwykłych pod poz. [...]. Realizuje istotne cele społeczne, ponieważ reprezentuje mieszkańców i podatników podatków lokalnych. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, ani środków finansowych, nie posiada rachunku bankowego. Jako stowarzyszenie zwykłe nie dysponuje środkami na opłacenie kosztów sądowych oraz zastępstwa procesowego. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Przewodniczący stowarzyszenia M.S. oświadczył, że stowarzyszenie liczy 10 członków. Składki członkowskie nie zostały ustalone. Wkład członków w działalność stowarzyszenia polega na świadczeniu własnej pracy na jego rzecz. Aktualny stan środków w kasie stowarzyszenia wynosi 0 zł. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2012r. referendarz sądowy oddalił wniosek. Stowarzyszenie złożyło w terminie sprzeciw, wskazując, że wszczynając niniejszą sprawę niejako zastępuje organy samorządowe w informowaniu społeczeństwa oraz umożliwieniu wypowiedzenia się w sprawie. Wskazano także na aktywność stowarzyszenia podjęta poprzez prowadzenie korespondencji, rozmów z organami, akcją informacyjną i ankietą, których koszty ponieśli członkowie stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż strona skarżąca nie wykazała tej przesłanki. W ocenie Sądu stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dostępność do sądu wymaga bowiem posiadania środków finansowych. Ubiegając się zaś o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania, nawet stowarzyszenie zwykłe, obowiązane jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęło wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W innym przypadku koszty te musiałoby ponosić Państwo, a w związku z tym wszyscy współobywatele. Ponadto zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855) stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Z brzmienia tego przepisu wynika, że składki członkowskie są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego. Osoby zakładające takie stowarzyszenie, mając na uwadze powyższą okoliczność, winny wziąć pod uwagę własną sytuację materialną i podjąć decyzję czy sytuacja ta pozwala im na prowadzenie tego rodzaju działalności. Niedopuszczalne jest zatem przerzucanie ciężaru kosztów związanych z prowadzoną działalnością na współobywateli na etapie realizacji założonych celów tj. czynnego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z tym za niezasadne należy uznać argumenty strony skarżącej, że wystarczający dla prowadzenia działalności jest wkład członków polegający na świadczeniu własnej pracy na jego rzecz, czy też jedynie ponoszeniu kosztów rzeczowych. Jeżeli członkowie stowarzyszenia ponoszą te koszty, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby zbierać składki w formie pieniężnej w celu ponoszenia kosztów sądowych. Również z § 6 regulaminu stowarzyszenia wynika, że środki na działalność stowarzyszenie uzyskuje ze składek członkowskich. Strona skarżąca posiada zatem możliwości uzyskania środków finansowych na opłacenie kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Skoro stowarzyszenie nie wykorzystuje przewidzianych prawem możliwości zgromadzenia środków finansowych (składki członkowskie), to brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.