II SA/Kr 543/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia bądź zmiany decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych Wraz ze skargą kasacyjną od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 roku oddalającego skargę S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia bądź zmiany decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich - skarżący złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku S. S. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną H. S. Ich miesięczny dochód wynosi 1.536 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 783 zł oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 753 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi 1/4 domu jednorodzinnego wielkości 50 m-. Nie posiada on zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że oboje z żoną są emerytami, a uzyskiwane świadczenia emerytalne stanowią jedyne źródło dochodów. Nie posiadają żadnych oszczędności i stale korzystają z finansowego wsparcia rodziny. Miesięczne wydatki na leki wynoszą około 450 zł, a koszt utrzymania domu to około 520 zł. Zarówno skarżący, jak i jego żona są osobami schorowanymi, cierpią na nadciśnienie i pozostają pod stałą opieką lekarską. Skarżący przeszedł operację nerek i jelita grubego, choruje na osteoporozę. Żona jest po dwóch zawałach serca. Z tych względów skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i swojej żony. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, której domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznawany wniosek S. S. nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Zmienił się jedynie zakres żądania skarżącego, gdyż uprzednio wnosił on o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu, zaś obecnie domaga się jedynie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Od postanowienia tego nie wniesiono sprzeciwu, zatem ma ono skutek prawomocnego orzeczenia sądu (art. 259 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W rozpoznawanym obecnie wniosku o przyznanie prawa pomocy S. S. nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Zarówno skarżący, jak i jego żona, otrzymują nadal stałe i regularne miesięczne dochody w postaci świadczeń emerytalnych w wysokości 1.536 zł. Dysponują tym samym majątkiem (częścią domu jednorodzinnego). Nie zostało zatem przez skarżącego wykazane, że znalazł się on obecnie w sytuacji braku możliwości poniesienia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego, a to oznacza, że nie wykazano by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy. Wysokość uzyskiwanych w miesiącu dochodów pozwala, zdaniem orzekającego, na poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu własnym oraz małżonki, tym bardziej, że koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (zgodnie z § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Koszty sądowe w takiej wysokości skarżący uiszczał uprzednio (wpis od złożonej skargi oraz opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienie orzeczenia). W ocenie sytuacji orzekający wziął pod uwagę fakt, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną. Należy jednak zwrócić uwagę, że przyznanie prawa pomocy determinowane jest przesłankami o charakterze finansowym, nie zaś przesłankami opartymi na kryterium zdrowia, czy wieku. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sytuacja finansowa skarżącego nie nosi znamion biedy, czy ubóstwa, które przesądzałyby o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. Zdaniem Sądu środki uzyskiwane miesięcznie przez skarżącego, pozwalają na to, aby bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony mógł on uiścić koszty sądowe. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).