II SA/Kr 543/16
WyrokWSA w Krakowie2016-10-20
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Iwona Niżnik-Dobosz, Małgorzata Łoboz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) i biorąca udział w walkach z podziemiem niepodległościowym może zostać pozbawiona uprawnień kombatanckich, nawet jeśli pierwotnie zostały jej przyznane z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pełnienie służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) i udział w walkach z podziemiem niepodległościowym stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, nawet jeśli zostały one pierwotnie przyznane z innego tytułu. Służba w KBW jest traktowana jako służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego, a udział w zwalczaniu organizacji działających na rzecz suwerenności Polski, nawet nie w pełni dobrowolny, skutkuje utratą tych uprawnień. Sąd podzielił stanowisko organu, że w analizowanej sprawie przesłanki do pozbawienia uprawnień kombatanckich zostały spełnione.Stan faktyczny
Skarżący, S.C., został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ pełnił służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) i brał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym. Skarżący kwestionował tę decyzję, twierdząc, że był przymusowo wywieziony do pracy w Niemczech, a jego służba w wojsku ograniczała się do obsługi pojazdów i nie brał udziału w walkach. Organ utrzymał decyzję w mocy, opierając się na dokumentach i orzecznictwie sądów administracyjnych, które wskazywały, że służba w KBW i walka z podziemiem skutkują utratą uprawnień.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Iwona Niżnik-Dobosz WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi S.C. na decyzję Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 6 kwietnia 2016 r. nr [....] w przedmiocie pozbawienie uprawnień kombatanckich skargę oddala
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm.) pozbawił S. C. - dalej skarżący, uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w [...] z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Ponadto w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że S. C. pełniąc służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego wykonywał zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu, w tych okolicznościach ma zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ.U.2016.1255 j.t.), zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej.
Organ podkreślił również, że branie udziału w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet nie w pełni dobrowolne i mające miejsce w ramach służby wojskowej, powoduje utratę uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej.
W ocenie organu postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wnikliwy z rozpatrzeniem całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Pismem z dnia [...] marca 2016 r. S. C. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. S. C. wyjaśnił, że w czasie II wojny światowej w 1941 r. został przymusowo wywieziony do hitlerowskich Niemiec, do międzynarodowych obozów pracy oraz zmuszony był do ciężkiej, fizycznej, nieodpłatnej pracy. Dodał, że z powodu bardzo złego stanu zdrowia w 1944 r. wrócił do Polski, gdzie do końca wojny ukrywał się przed okupantem niemieckim. Wskazał również, że w wojsku pełnił funkcję pełnomocnika kierowcy i nigdy nie brał czynnego udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Charakter pełnionej przez niego pracy ograniczał się do zapewnienia sprawności technicznej pojazdów wojskowych oraz transportu oddziałów wojskowych. Podniósł, że nigdy nie brał udziału w czynnościach operacyjnych, mających na celu likwidację ugrupowań walczących o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej. Wniósł o przywrócenie należnych uprawnień kombatanckich bądź uprawnień dla Polaków poszkodowanych przez III Rzeszę.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżący posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez b. ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej. W związku z powyższym Szef Urzędu wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej w celu sprawdzenia, z jakimi jednostkami walczył S. C. służąc z [...] pułku KBW [...] i [...] Pułku KBW [...]. Organ po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego opierającego się na kwerendzie akt IPNu, a także po wyznaczeniu stronie terminu do wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego stwierdził, że jednostka, w której służyła strona w latach 1946-1948 organizacjami mającymi za cel działania wolność i suwerenność Polski m.in. z Armią Krajową (oddziały powstałe po rozwiązaniu AK), Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz Zrzeszeniem [...]. Szef Urzędu wskazał, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 roku do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego.
Organ powołał się na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1991 r. o sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174, który stwierdził, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego. Biorąc pod uwagę całość zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ uznał, że wnioskodawca podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczeniem osób stawiających sobie za cel wyzwolenie Polski spod okupacji radzieckiej.
Dalej organ podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lutego 1999r. (sygn. akt V SA 1663/98; Lex nr 49270) wskazał, że służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji, pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie, z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2000r. (sygn. akt V SA 423/00; Palestra 2001/7-8/205) wskazał, że z punktu widzenia wymagań, stwarzanych przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach fakt udziału w walkach z podziemiem poakowskim (nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej) powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Nie ma też znaczenia dla utraty uprawnień kombatanckich fakt, iż oddział, w którym służył skarżący, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia, walczył także z bandami o kryminalnym charakterze lub z oddziałami UPA. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lutego 2005r. (sygn. akt OSK 1126/04; Lex nr 165721) sformułował tezę, że "Zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie. Oznacza to, że wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważnia organ do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu (odmowie przyznania, odmowie przywrócenia) uprawnień kombatanckich.". Ten tok rozumowania został wyrażony nie tylko w przywołanym wyroku, zawierającym niezwykle obszerne uzasadnienie zawierające przegląd poglądów prezentowanych w doktrynie i judykaturze w aspekcie wykładni analizowanego przepisu, lecz również w innych orzeczeniach: wyrok NSA z dnia 25.02.1999r., sygn. akt V SA 1663/98, Lex nr 49270; wyrok NSA z dnia 20.10.2000r., sygn. akt II SA/Gd 1115/99, niepubl; wyrok NSA z dnia 15.06.2000r., sygn. akt II SA/Lu 540/99, niepubl.; wyrok NSA z dnia 9.04.2001r., sygn. akt V SA 2106/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 8.11.2000r., sygn. akt V SA 227/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 14.12.2000r., sygn. akt V SA 423/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 24.04.2001 sygn. akt SA/Rz 116/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 24.04.2001 r., sygn. akt II SA/Ka 1480 /99, niepubl.
Wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania zadań operacyjnych (lub śledczych) upoważnia organ do zastosowania przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Organ podkreślił również, że sama współpraca z organami represji (niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy) nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. Jednocześnie organ podkreślił, że znajdujący się w aktach "Protokół z przeglądu akt kombatanckich Nr [...] " nie może zostać uznany za decyzję administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego, co wynika również z przepisów Instrukcji Wykonawczej do Regulaminu weryfikacji uprawnień i wydawania zaświadczeń o uprawnieniach kombatanckich. Bowiem nie wymieniono w nim podstawy prawnej, wobec czego może być rozpatrywany, co najwyżej w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Można też uznać, że stanowi czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego, lecz niebędącej nim. Organ wskazał również, że podobne stanowisko co do protokołu zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Po 570/11 w sprawie o porównywalnym stanie faktycznym wskazując, że Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych (o podanym nr i dacie) nie zmienia oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Protokół ten, nie będąc decyzją administracyjną, wskazuje jedynie na zaliczone tytuły i okresy działalności kombatanckiej w zakresie uprawnień przyznanych przez ZBoWiD. Fakt udziału w walkach z niepodległościowym podziemiem, mający miejsce w ramach służby wojskowej w KBW, powoduje utratę uprawnień kombatanckich, uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej i stanowi przeszkodę do nabycia lub zachowania uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek tytułu (tożsamy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28.09.2012 II SA/Po 652/12).
Organ wskazał również, że informacja podana przez skarżącego, że nie brał udziału w żadnych akcjach zbrojnych jest sprzeczna z podanymi przez skarżącego w deklaracji członkowskiej z [...].11.1976 r.: "skierowany do walki z reakcyjnym podziemiem" oraz w życiorysie z dnia [...] .11.1976 r.: "brałem udział w walkach z podziemiem i bandą UPA".
Organ podkreślił również, że podniesiony przez skarżącego pobyt w obozie pracy przymusowej na terenie III Rzeszy może stanowić przesłankę do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR o ile wystąpi skarżący z takim wnioskiem.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o jej uchylenie. Ponadto wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu w celu sprecyzowania jego odwołania i pomocy w dalszym prowadzeniu niniejszej sprawy. W uzasadnieniu podał, że ma ponad 90 lat i nie jest w stanie samodzielnie sporządzić odwołania ani aktywnie uczestniczyć w postępowaniu.
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. oddalono wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r.
W wyniku ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w uzasadnieniu wskazując na brak podstaw do przyznania częściowego zwolnienia jak i ustanowienia pełnomocnika. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 P.p.s.a.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, ustalił stan faktyczny i wydał rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm.) - zwanej dalej: "ustawą kombatancką".
Obowiązująca ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów przez osoby, które wymienia przepis art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 ustawy, nakazując wprost pozbawienie takich osób uprawnień kombatanckich. Wynika to z przepisu art. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach, który nakazuje pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach uprawnienia, o których mowa w ustawie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazać należy, że pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w aparacie bezpieczeństwa publicznego, niezależnie od okoliczności, w jakich podjęto tę służbę i niezależnie od charakteru wykonywanych prac czy czynności, w szczególności czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Sama przynależność do struktur urzędu bezpieczeństwa stanowi bowiem obligatoryjną przesłankę do wydania przez właściwy organ decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i przekreśla wcześniejsze zasługi, które mogłyby stanowić tytuł do zachowania tych uprawnień, gdyby nie zachodziła ta przesłanka (vide: wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 255/06, LEX nr 342605).
Decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich podejmuje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w tym w wyniku weryfikacji, z urzędu lub na wniosek stowarzyszeń kombatanckich, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Obrony Narodowej albo ministra właściwego do spraw wewnętrznych (art. 25 ust. 4 i 5 ustawy o kombatantach).
Z dyspozycji wskazanych przepisów wynika, że w postępowaniu mającym za przedmiot weryfikację dotychczasowych uprawnień kombatanckich kluczowe jest przede wszystkim ustalenie okoliczności, miejsca i okresu pełnienia przez kombatanta służby w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz wykonywania podczas i w związku z tą działalnością zadań śledczych lub operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Pełnienie służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) należy zakwalifikować jako stan przewidziany w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Jak słusznie zauważył organ, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że KBW był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą po 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparat bezpieczeństwa publicznego" oznaczało wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Są zatem podstawy do wniosku, że KBW był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 listopada 2009r. II SA/Op 345/09, Lex nr 589194, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2007r. Lex nr 492284). Jednocześnie w świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2005 r., OSK 1126/04, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). Ten kierunek wykładni zaprezentowano także w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 13 maja 2009r. II OSK 1083/08, Lex nr 574320, wyrok z 1 września 2010 r,. II OSK 1832/09, CBOSA, wyrok z 21 września 2012 r., II OSK 817/11, CBOSA) oraz w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2013 r., II SA/Po 791/12, CBOSA). W wyroku z 13 maja 2009 r. II OSK 1083/08 (CBOSA) stwierdzono, iż "użyty spójnik "i" w zwrocie "zadania śledcze i operacyjne", a zamieszczony w przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach (...), nie ma funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie enumeratywne, to znaczy wyliczające. Tym samym trzeba uznać, iż można pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze lub jedynie zadania operacyjne, zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił w rozpatrywanej sprawie, że skarżący w okresie od [...] maja 1946 r. do [...] lipca 1948 r. pełnił służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w jednostce wojskowej, która prowadziła walkę zbrojną z "reakcyjnym podziemiem". Potwierdza to zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] z dnia [...] października 1976 r. – k. 3 akt adm. Także we własnoręcznie sporządzonym życiorysie w dniu [...] listopada 1976 r. (k. 4 akt adm.) skarżący napisał: "W 1946 r. zostałem powołany do służby wojskowej do jednostek KBW [...] gdzie brałem czynny udział z reakcyjnym podziemiem. Później zostałem przerzucony do jednostki KBW w [...] r., też brałem udział w walkach z podziemiem i bandą UPA. W 1948 zostałem za wyróżnieniem wysłany do szkoły samochodowej pancernej w korpusie KBW [...], gdzie do końca rezerwy brałem czynny udział z pozostałym podziemiem" (k. 4 akt adm.). Również w deklaracji członkowskiej ZBoWiD (k. 5-6 akt adm.), której prawdziwość danych potwierdził skarżący własnoręcznym podpisem w dniu [...] listopada 1976 r., wskazano również że skarżący brał udział w akcjach w miejscowości [...], [...], [...]. Wskazano również, że brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem 2 lata i 3 miesiące. W związku z tym skarżący potwierdził w tych dokumentach, że nie tylko odbywał służbę w KBW i walczył z oddziałami UPA, ale też brał czynny udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. W konsekwencji skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w [...]. Uprawnienia kombatanckie skarżącego z tytułu utrwalania władzy ludowej potwierdzono w zaświadczeniu ZBoWiD z dnia [...] maja 1977 r.
Ponadto z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] października 2015 r. (znak: [...] , k. 44 akt) wynika, że jednostki Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w których w okresie od [...] maja 1946 r. do [...] sierpnia 1948 r. służył skarżący, brały udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami:
- [...]. Pułk KBW [...]: maj – grudzień 1946 r. – z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Zrzeszeniem [...], grupami zbrojnymi określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym" oraz ugrupowaniem [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], pułk zajmował się ponadto w tym okresie działalnością ochronną i konwojową; styczeń 1947 r. – Armią Krajową, ugrupowaniem [...] oraz działalnością ochronną i konwojową;
- [...] Pułk KBW [...]: luty- sierpień 1947 r. – z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Zrzeszeniem [...] Ukraińską Armią, grupami zbrojnymi określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym" oraz ugrupowaniami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...], [...], [...] i [...] pułk zajmował się ponadto w tym okresie działalnością ochronną i konwojową;
- [...] Brygada KBW – sierpień – grudzień 1974 r. –z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Zrzeszeniem [...] Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, Ruchem Oporu Armii Krajowej, Ukraińską Powstańczą Armią, grupami zbrojnymi określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym" oraz ugrupowaniami: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], brygada zajmowała się ponadto w tym okresie działalnością ochronną i konwojową; styczeń 1947 r. – z Armią Krajową, ugrupowaniem [...] oraz działalnością ochronną i konwojową; styczeń – sierpień 1948 r. - Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Zrzeszeniem [...], Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, grupami zbrojnymi określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym" oraz ugrupowaniami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] i "[...], brygada zajmowała się ponadto w tym okresie działalnością ochronną i konwojową; styczeń 1947 r. – z Armią Krajową, ugrupowaniem [...] oraz działalnością ochronną i konwojową.
W wyniku kwerendy archiwalnej przeprowadzonej w zasobie archiwalnym IPN odnaleziono również wyciągi: z rozkazu dziennego nr [...], zgodnie z którym zainteresowanego zdjęto ze stanu osobowego i zaopatrzenia jako "wybyłego" z [...] Sam. Bat. Operac. do dyspozycji WBW woj. [...], z rozkazu WBW Woj. [...] Nr [...] zgodnie z którym zainteresowanego przyjęto na stan zaopatrzenia i ewidencji do Samodzielnie Kompanii Samochodowej oraz z rozkazu WBW Woj. [...] Nr [...], zgodnie z którym zainteresowanego zdjęto ze stanu zaopatrzenia z Samodzielnej Kompanii Samochodowej.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy wynika, że skarżący w ramach służby wojskowej pełnionej w jednostkach KBW brał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym w latach 1946 -1948.
Na marginesie wyjaśnień składanych przed Sądem przez skarżącego, zmierzających do wykazania, że udział w walkach nie był dobrowolny względnie że skarżący zajmował się tylko prowadzeniem samochodów, wskazać należy, że utratę uprawnień zgodnie z cytowanymi przepisami powoduje sam udział w ramach służby w KBW uczestniczącym w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet nie w pełni dobrowolny ( por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008r. II OSK 1948/06, Lex nr 494852). Podobnie nie ma też znaczenia fakt, że oddziały, w których służył skarżący, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia, walczyły także z bandami o kryminalnym charakterze lub z oddziałami UPA (por. wyrok NSA /do 2003.12.31/ w Warszawie z dnia 14 grudnia 2000r. VSA 423/00, publ. Lex/el.).
W świetle powyższego – zdaniem składu orzekającego – organ prawidłowo uznał, iż w sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach, a stanowiąca podstawę do pozbawienia skarżącego uprzednio przyznanych uprawnień kombatanckich. Z tego względu Sąd podziela pogląd organu zaprezentowany w wydanych w sprawie decyzjach.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło