II SA/Kr 545/11
WyrokWSA w Krakowie2011-06-08
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Jacek Bursa, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może prowadzić postępowanie naprawcze w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, jeśli inwestor posiada ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może prowadzić postępowania naprawczego w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, jeśli inwestor posiada ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Wydanie takiej decyzji oznacza, że została dokonana prawnie wiążąca ocena zgodności inwestycji z projektem i innymi warunkami pozwolenia na budowę, co czyni dalsze postępowanie naprawcze bezprzedmiotowym. W takiej sytuacji organ powinien umorzyć postępowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wstrzymania robót budowlanych i umorzyła postępowanie jako bezprzedmiotowe. Powiatowy Inspektor odmówił wstrzymania robót, wskazując, że zostały one zakończone przed złożeniem wniosku i że wydano pozwolenie na użytkowanie obiektu. Strony skarżące zarzucały naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując zakończenie prac i charakter odstępstw od projektu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w O. oraz [...] sp. z o.o. w S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 4 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala
Uzasadnianie
Decyzją z dnia 11 grudnia 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. odmówił wstrzymania prowadzenia robót budowlanych prowadzonych w związku z realizacją inwestycji w postaci kolektora kanalizacji sanitarnej wraz z przepompownią ścieków, zlokalizowanej na działkach nr "1", "2’, "3", "4", "5", "6" w O. przy ul. [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie zgodności z prawem inwestycji w postaci kolektora kanalizacji sanitarnej wraz z przepompownią ścieków, zlokalizowanej na wskazanych powyżej działkach wszczęte zostało w dniu 27 czerwca 2006 r. z wniosku [...] sp. z o.o. w O. oraz [...] sp. z o.o. w S.. Jak wynika z zapisów w dzienniku budowy, roboty budowlane przy realizacji przedmiotowej inwestycji zostały zakończone w dniu 18 czerwca 2006 r., a więc przed dniem złożenia wniosku, który wszczął niniejsze postępowanie. Nie jest więc możliwe wstrzymanie robót budowlanych, skoro zostały już zakończone. W decyzji wskazano także, iż równocześnie z niniejszym postępowaniem organ prowadził postępowanie administracyjne w sprawie przyjęcia do użytkowania przedmiotowego kolektora sanitarnego, które zostało zakończone decyzją z dnia 10 listopada 2006 r. orzekającą o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. W toku w/w postępowania organ przeprowadził czynności kontrolne na przedmiotowej nieruchomości i stwierdził realizację inwestycji zgodnie z zatwierdzonym projektem. W toku jej realizacji nie wystąpiły istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] sp. z o.o. w O. oraz [...] sp. z o.o. w S. zarzucając istotne naruszenie przepisów postępowania, a to art. 10 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. wobec naruszenia prawa skarżącego, jako strony postępowania, do wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań, czego skutkiem był brak możliwości rozpoznania przez organ administracji wszystkich ujawnionych okoliczności sprawy oraz przyjęcie, jako faktu, zakończenia prac na terenie spornej inwestycji, w sytuacji gdy nie zostały one zakończone. Zarzucono także, iż postępowanie dowodowego nie zostało przeprowadzone w sposób kompletny, a to wobec nie zbadania wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego oraz nie odniesienie się do szeregu zarzutów i twierdzeń skarżących, jak również nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność prawidłowości konstrukcji inwestycji oraz sprawności całej konstrukcji, która mogłaby ewentualnie pozwolić na stwierdzenie, iż inwestycja została ukończona. Wskazano też na wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji polegające na braku podania wystarczającej podstawy faktycznej. Zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, iż inwestor zakończył obecnie wszelkie prace na terenie inwestycji w sytuacji, gdy nie zostało wykonane m.in. podpięcie instalacji elektrycznej zasilającej całą przepompownię, nie został zamontowany tam licznik, a cała konstrukcja przepompowni nie została całkowicie zintegrowana z siecią kanalizacyjną, co stanowi konsekwencję braku dokonania prawidłowych oględzin inwestycji oraz dopuszczenia dowodu z opinii odpowiedniego biegłego.
Decyzją z dnia 4 stycznia 2011 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst z 2000 r. Dz. U. Nr 98 poz. 1070 ze zm.) oraz art. 80 ust 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jednolity tekst z 2006 r. Dz. U. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1070 ze zm.) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z prawem inwestycji w postaci wybudowania przez inwestora Gminę Miasta [...] kolektora kanalizacji sanitarnej wraz z przepompownią ścieków, zlokalizowanej na działkach nr "1", "2", "3", "4", "5", "6" w O. przy ul. [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że po przeprowadzeniu kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego organu I instancji i wydanej decyzji, dokonał powtórnego rozpatrzenia sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszoinstancyjne i stwierdził, iż skarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, w związku z czym winna zostać uchylona. Prowadząc postępowanie wyjaśniające Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. ustalił, że przedmiotowy obiekt w postaci kolektora sanitarnego wybudowany został na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w [...] z dnia 15 października 2001r., która zatwierdziła projekt budowlany i wydała pozwolenie Gminie Miasta [...] na budowę przedmiotowego kolektora. W toku postępowania organ odwoławczy uzyskał z urzędu informację o wydaniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. decyzji z dnia 10 listopada 2006 r., którą orzeczono o pozwoleniu na użytkowanie kolektora. Wydanie zaś decyzji o pozwoleniu na użytkowanie powoduje, że nie jest możliwe prowadzenie wobec obiektu objętego takim pozwoleniem postępowań w trybie przepisów rozdziału V ustawy Prawo budowlane - "Budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych", w którym to rozdziale uregulowane zostało m.in. postępowanie w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Przepisy zawarte w tym rozdziale mogą być bowiem stosowane jedynie na etapie budowy, to jest od momentu rozpoczęcia inwestycji do jej zakończenia - czyli do chwili uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu bądź dokonania skutecznego zgłoszenia faktu zakończenia budowy w trybie art. 54 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wprawdzie w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego organ I instancji stwierdził, iż w trakcie robót dokonano pewnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, nie były to jednak odstępstwa istotne jak również nie naruszły one przepisów prawa, w związku z czym nie wymagały decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Legitymowanie się przez inwestora ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowania danego obiektu budowlanego oznacza zatem, że została już dokonana prawnie wiążąca ocena zgodności przedmiotowej inwestycji z zatwierdzonym projektem budowlanym i innymi warunkami pozwolenia na budowę. Tym samym organ I instancji winien przyjąć, iż nie ma możliwości prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, kiedy budynek ten został już skutecznie oddany do użytkowania, zaś decyzja w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie stała się ostateczna. Organ odwoławczy zaznaczył, że w trakcie prowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie badał, ani tym bardziej nie dokonywał kwalifikacji odstępstw od projektu budowlanego, stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. Jak już bowiem zostało wykazane, wobec legitymowania się przez inwestora decyzją o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. nie miał możliwości badania takich odstępstw. W zaistniałej sytuacji organ I instancji zobligowany był zatem do umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, bez jego merytorycznego rozstrzygania, a więc bez badania kwestii odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, która to kwestia została już zbadana przez ten organ w innym postępowaniu. Umarzając postępowanie w sprawie organ administracji winien bowiem wskazać stronom właśnie te przesłanki, które powodują, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego, wydana przez organ I instancji decyzja winna podlegać uchyleniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydana bez podstawy prawnej.
Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła [...] sp. z o.o. w O. oraz [...] sp. z o.o. w S. zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, a to m.in. art. 54 ust. 1 i art. 57 ustawy Prawo budowlane wobec przyjęcia, że w trakcie wykonania spornej inwestycji dopuszczono się jedynie nieistotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i innych warunków pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy stwierdzone niezgodności winny zostać zakwalifikowane, jako istotne odstępstwa, pozostające dodatkowo w rażącej sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa, a sama inwestycja nie spełnia minimalnych standardów. Zarzucono także rażące naruszenie przepisów postępowania a to m.in.: art. 7, art. 10, art. 12, art. 28 ust. 2 art. 35, art. 36, art. 75, art. 77 § 1 , art. 80, art. 84 § 1, art. 104 § 2 , art. 107 § 3 k.p.a., art. 238 k.p.a. wobec braku usankcjonowania faktu naruszenia prawa skarżącego, jako strony postępowania, do wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań, czego skutkiem był brak możliwości rozpoznania przez organ administracji wszystkich ujawnionych okoliczności sprawy oraz przyjęcie, jako faktu, zakończenia prac na terenie spornej inwestycji, w sytuacji gdy nie zostały one zakończone oraz wyjaśnienie charakteru stwierdzonych odstępstw. Wskazano na zaniechanie nadania jakiegokolwiek znaczenia prawnego faktowi braku przeprowadzenia całościowego postępowania dowodowego, pozwalającego na zbadanie wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, pominięcie kwestii braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność prawidłowości przeprowadzonej inwestycji, sprawności całej wykonanej konstrukcji oraz charakteru odstępstw od projektu budowlanego i innych warunków pozwolenia na budowę. Zarzucono także, wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji polegające na braku wystarczającej podstawy faktycznej, tj. wobec nie podania przesłanek przyjęcia, iż wykonane prace stanowią jedynie nieistotne odstępstwo od projektu budowlanego. Strona skarżąca zarzuciła także błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji polegający na przyjęciu, iż pomimo występowania odstępstw od projektu budowlanego nie są one istotne, a ponadto, iż inwestor zakończył obecnie wszelkie prace na terenie inwestycji w sytuacji, gdy nie zostało wykonane m.in. podpięcie instalacji elektrycznej zasilającej całą przepompownię, nie został zamontowany tam licznik, a cała konstrukcja przepompowni nie została całkowicie zintegrowana z siecią kanalizacyjną, co stanowi konsekwencję braku dokonania prawidłowych oględzin inwestycji oraz braku dopuszczenia dowodu z opinii odpowiedniego biegłego. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji lub uchylenie decyzji organu I instancji jako niezasadnej i wydanie orzeczenia, co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji celem uzupełnienia postępowania oraz ponownego rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. O ile niektóre wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądy prawne sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela, wadliwość ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Wskazać przede wszystkim należy, iż przedmiotem rozpoznania organów administracji nadzoru budowlanego było zbadanie realizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie jej zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym. Wynika to jednoznacznie z treści wniosku strony skarżącej z dnia 23 czerwca 2006 r. w którym domaga się ona przeprowadzenia postępowania sprawdzającego w zakresie zgodności inwestycji z decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzja o pozwoleniu na budowę. Wniosek ten obligował organ nadzoru budowlanego jakim jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego do wszczęcia tzw. postępowania naprawczego regulowanego przepisami art. 50 – 511 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118). W postępowaniem tym organ nadzoru budowlanego dokonuje kontroli czy roboty budowlane w innych przypadkach innych niż objętych hipotezą art. 48 ust. 1 oraz art. 49b ust. 1 ustawy prawo budowlane nie były wykonywane między innymi w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Zaznaczyć przy tym należy, iż poza kontrolą organów nadzoru budowlanego w postępowaniu regulowanym przepisami art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane jest zgodności inwestycji z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy. Wynika to bezpośrednio z brzmienia w/w przepisów w których brak odniesienia do zgodności realizacji inwestycji z decyzją o warunkach zabudowy i kompetencji organu do dokonywania kontroli w tym zakresie. Kontroli zgodności z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (a nie organy nadzoru budowlanego) podlega decyzja w pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego dokonywana tak z postępowaniu przed organem I instancji jak i w zwykłym postępowaniu odwoławczym oraz w postępowaniach nadzwyczajnych (stwierdzenie nieważności decyzji, wznowienie postępowania). Okoliczności te nie są natomiast badanie przez organy nadzoru budowlanego.
Zdaniem organu II instancji przepisy zawarte w rozdziale V ustawy prawo budowlane (w szczególności regulujące postępowanie naprawcze), mogą być stosowane jedynie na etapie budowy, to jest od momentu rozpoczęcia inwestycji do jej zakończenia. Wprawdzie organ dodaje później, iż momentem do którego można prowadzić postępowanie na podstawie przepisów zawartych w rozdziale V jest chwila uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu bądź dokonania skutecznego zgłoszenia faktu zakończenia budowy w trybie art. 54 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jednak ze stanowiskiem tym nie można do końca się zgodzić. Otóż nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) dodany został ust 7 o treści - przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Prowadzenie lub kontynuowane postępowania naprawczego jest zatem możliwe nie tylko do obiektów będących w realizacji (po wydaniu wcześniej postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych w oparciu o art. 50 ustawy Prawo budowlane) ale także tych już zrealizowanych. Konstrukcja tego przepisu jest natomiast taka, iż w postępowaniu takim stosuje się tylko przepisy art. 51 ust 1 pkt 1 i 2 tj. nie ma zastosowania pkt 3 który stanowi między innymi o tym, iż w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – organ nakłada obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a także nie stosuje się przepisów art. 51 ust 4 do 6. Tak więc w postępowaniu tym nie można na inwestora nałożyć obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego ani też obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przy tym przepis wskazuje wyraźnie, iż znajduje on zastosowanie zawsze wtedy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. tj. we wszystkich przypadkach o których mowa w tym przepisie - a więc także wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Oznacza to zdaniem sądu, iż w przypadkach takich tj. prowadzenia postępowania w stosunku do obiektu już wybudowanego (i to nie w ramach samowoli budowlanej bo wtedy zastosowanie miałby art. 48 ustawy Prawo budowlane) ale zrealizowanego ze znacznymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ nie może wprawdzie nałożyć obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego ani też obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ale powinien kierując się przepisem art. 51 ust 1 pkt 1 lub 2 ustawy Prawo budowlane bądź nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W przypadku nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, postępowanie takie kończy się stosownie do wskazań zawartych w art. 50 ust 3 ustawy Prawo budowlane. Tak więc po sprawdzeniu przez organ wykonania obowiązku przez zobowiązanego, organ wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo - w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Zwrócić też należy uwagę na wzajemna relację pomiędzy przepisem art. 51 ust 7 (który omówiono wyżej) a przepisem art. 51 ust 4 w związku art. 51 ust 1 pkt 3 ustawy prawo budowlane. Mianowicie przepis art. 51 ust 4 stanowi, iż po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Tak więc także na podstawie tej regulacji, organ może zatwierdzić projekt budowlany zamienny oraz nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie w sytuacji kiedy obiekt budowlany został już zrealizowany (zakończano budowę). Przepisy te tylko pozornie są ze sobą w sprzeczności (w sposób odmienny regulują postępowanie naprawcze w stosunku do obiektów już zrealizowanych). Przepis art. 51 ust 4 stosuje się bowiem jedynie w sytuacji o której mowa we art. 51 ust 1 pkt 3 w związku z art. 50 ust 1 pkt 4 tj. w sytuacji kiedy organ stwierdza wykonywanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust 1 ust 1 wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych a następnie w terminie do 2 miesięcy wydaje decyzję w której nakłada, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. A zatem decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego w której nakazuje się uzyskać pozwolenie na użytkowanie organ nadzoru budowlanego wydaje jedynie wtedy gdy budowa została zakończona w związku z decyzja wydaną na postawie art. 51 ust 1 pkt 3 tj. na skutek wykonania przez inwestora określonych w decyzji organu nadzoru budowlanego, czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie to kończy się nałożeniem przez organ nadzoru budowlanego na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W sposób oczywisty legitymowanie się przez inwertora ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie czyni postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 ust 1 i ust 4 bezprzedmiotowym, co uzasadnia umorzenie postępowania. Nie można bowiem założyć na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie w sytuacji kiedy pozwoleniem takim się on legitymuje.
W przypadku, gdy postępowanie naprawcze dotyczy obiektu już zrealizowanego, w stosunku do którego nie wydano wcześniej postanowienia na podstawie art. 50, organ obowiązany jest stosować procedurę o której mowa w art. 51 ust 7 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem sądu jednak, postępowanie o którym mowa w art. 51 ust 7 (podobnie jak w przypadku o którym mowa wyżej) organ może prowadzić jedynie do czasu, uzyskania przez inwertora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowania, lub od czasu wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego bądź to na skutek wyroku sądu bądź przez organy administracji w postępowaniach nadzwyczajnych.
Zważyć bowiem należy, iż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, po pierwsze wieńczy postępowanie naprawcze – stanowi ostatni jego etap w stosunku do zwykłych sytuacji określonych w art. 51 ust 1-6. Powszechnie przyjmuje się że nowelizacja ustawy Prawo budowlane dokonana ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) w której dodany został ust 7, miała na celu przerwanie wątpliwości (wobec powszechnej wówczas praktyki zgodnie z którą nie stosowano postępowania naprawczego w stosunku do obiektów już zrealizowanych), że aby prowadzić postępowanie naprawcze o którym mowa w art. 51 ustawy Prawo budowlane nie jest konieczne wcześniejsze wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i wprowadzenie jednoznacznej regulacji, iż postępowanie to należy prowadzić także w stosunku do obiektów już zrealiozowanych. Nowelizacja ta nie wprowadziła natomiast zasadniczo odmiennej regulacji tego trybu postępowania. Wnosić więc należy, iż w przypadku wydania przez organ ostatecznej decyzji która proces naprawczy w zwykłym trybie kończy (jaką to decyzją jest pozwolenie na użytkowanie) nie jest także możliwe prowadzenie postępowania na podstawie art. 51 ust 7.
Po drugie, w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie przeprowadzana jest obowiązkowa kontrola która obejmuje sprawdzenie czy inwestycja prowadzona była zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę (art. 59a ustawy Prawo budowlane) a sama decyzja może być wydana jedynie po ustaleniu, iż zgodność taka zachodzi (art. 59 ust 5). Jak zatem, skoro w obrocie prawnym znajduje się decyzja która takową zgodność stwierdza, ten sam organ nadzoru budowlanego mógłby prowadzić postępowanie w przedmiocie stwierdzonych istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego – realizacji inwestycji w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 nakładać obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie takie byłoby wewnętrznie sprzeczne. Organ nie może prowadzić postępowania w którym mógłby stwierdzić iż roboty budowlane są wykonane z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, w sytuacji kiedy w obrocie prawnym jest wiążąca go ostateczna decyzja wydana w postępowaniu w którym stwierdzono, iż inwestycja zrealizowana została zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. W pełni zgodzić się należy z organem II instancji, iż w tej sytuacji zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Jak mowa o tym wyżej, prowadzenie postępowania naprawczego w stosunku do obiektu już zrealizowanego w stosunku do którego wydano decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, możliwe jest dopiero po wyeliminowaniu z obiegu prawnego decyzji o pozwolenia na użytkowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło