II SA/Kr 546/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.F. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] października 2008r. w dniu 19 grudnia 2008 r. w sprawie ze skargi A.F. na decyzję w przedmiocie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]marca 2008r. Nr [...] odmowy udzielenia pozwolenia na wznowienie robót postanawia I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; II. oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Skarżący A.F. złożył wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o zwolnienie od wpisu sądowego, podając, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po przebytych trzech zawałach serca, co zmusza go do stałego przyjmowania leków. Ponadto podał, że uzyskuje miesięczny dochód z renty w wysokości [...] zł, a jego żona z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Podał również, że dwie jego córki, które pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uczą się w gimnazjum i szkole średniej. Skarżący został wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, co uczynił, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W formularzu skarżący potwierdził dane o sytuacji materialnej i zdrowotnej podane we wcześniejszym piśmie. Zarządzeniem z dnia [...] września 2008r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie świadczeń otrzymywanych przez skarżącego oraz jego żonę z tytułu renty i wynagrodzenia za pacę (zeznania podatkowe za rok 2007); - wykazanie nieruchomości gruntowych, których skarżący bądź osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym są właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi (wypis z ewidencji gruntów); - wykazanie dochodów osiąganych z tytułu posiadanych nieruchomości; - udokumentowanie obciążeń budżetu domowego, kosztów utrzymania i kosztów leczenia. W/w wezwanie zostało doręczone skarżącemu dnia [...] września 2008r. W odpowiedzi skarżący przedłożył odcinek renty za kwiecień, maj i czerwiec 2008r. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Ponadto podał, że pozostałych dokumentów nie jest w stanie przedstawić w związku ze złym stanem zdrowia. Podał, że jest dzierżawcą i użytkowaniem wieczystym działki o powierzchni [...] arów oraz że działka o powierzchni [...] arów stanowi współwłasność jego rodziny oraz dwóch rodzin jego dwóch żonatych synów. Skarżący oświadczył, że nie uzyskuje dochodu z wymienionych nieruchomości, a koszty utrzymania rodziny wymagały zaciągnięcia przez żonę kredytu w ramach bankowego rachunku rozliczeniowego. Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek A.F. o zwolnienie do kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z powodu braku potwierdzenia przez skarżącego podstawowych informacji dotyczących wysokości uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków oraz posiadanego majątku. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, podnosząc, że odmowa przyznania prawa pomocy z powodu braku dostarczenia dokumentów jest nieuzasadnione, ponieważ oświadczenie złożone na urzędowym formularzu powinno być wystarczające oraz, że na podstawie danych zawartych w takim formularzu w innej sprawie zostało mu przyznane prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał adwokata. Ponadto skarżący podał, że w chwili obecnej w ZUS toczy się postępowanie w przedmiocie przyznania mu renty na kolejny okres, a poprzedni skończył się w listopadzie 2008r. Skarżący podkreślił, że wypełnił zgodnie z prawdą urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy, a żądanych dokumentów nie byłby w stanie uzyskać w zakreślonym przez Sąd terminie nie tylko na swój zły stan zdrowia, ale także na urzędowe terminy wydawania zaświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za uzasadniony, natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy służy zabezpieczeniu prawa do sądu osób, które nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem. Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia stronie prawa pomocy oraz co do zakresu tego prawa należy do sądu, który opiera się na oświadczeniu strony obejmującym dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Ponadto art. 255 ppsa daje podstawę do wezwania strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do przedłożenia takich dokumentów, ale odpowiadając na to wezwanie ich nie przedstawił. Należy jednak podkreślić, że w odpowiedzi skarżący potwierdził wysokość dochodu uzyskiwanego z tytułu renty za pomocą odcinków, ponownie potwierdził wysokość dochodów uzyskiwanych przez żonę oraz oświadczył, że nie uzyskuje dochodów z posiadanych nieruchomości. W ocenie Sądu dane o stanie majątkowym, dochodach oraz sytuacji rodzinnej przedstawione przez skarżącego uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienie go w niniejszej sprawie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi około [...] zł netto, a z kwoty tej utrzymuje się rodzina składająca się z czterech osób, a więc na jedną osobę przypada miesięcznie kwota nieprzekraczająca 350 zł. Zatem skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, a więc jest wyższy niż kwota przypadająca na miesięczne utrzymanie jednego członka rodziny skarżącego. Wobec powyższego Sąd uznał, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz późniejszych pismach skarżącego są wystarczające do stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych nawet wobec braku przedstawienia przez skarżącego dodatkowych dokumentów źródłowych. Jak wspomniano wyżej instytucja prawa pomocy służy zabezpieczeniu prawa do sądu, zaś na prawo do sądu składa się sama możliwość przedstawienia przez stronę sprawy pod ocenę sądu, jak również możliwość właściwej obrony swoich praw przez stronę w postępowaniu przed tym sądem. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zostało zagwarantowane skarżącemu prawo do sądu, ponieważ będzie on mógł skutecznie wnieść sprawę do sądu bez konieczności uiszczania wpisu. Natomiast dla zapewnienia skarżącemu prawa do sądu w niniejszej sprawie nie jest uzasadnione ustanawianie adwokata z urzędu, ponieważ zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd administracyjny rozstrzyga nie będąc związanym granicami skargi i dlatego jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Strona, działając bez adwokata, nie zostanie pozbawiona możliwości obrony jej praw, a więc jej prawo do sądu nie zostanie naruszone. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 27 września 20004r. (sygn. akt FZ 330/04) oraz 28 września 2004r. (sygn. akt FZ 246/04). Odnośnie podniesionego przez skarżącego w sprzeciwie zarzutu, że w innych sprawach toczących się przed sądem ustanowiono dla niego adwokata z urzędu należy wskazać, że nie jest on uzasadniony, ponieważ za uwzględnieniem wniosku o ustanowienie adwokata nie może przemawiać podany przez stronę fakt, uzyskiwania w innych sprawach całkowitego prawa pomocy. W każdej indywidualnej sprawie sąd rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie zasady, iż sąd jest związany faktem przyznania stronie prawa pomocy w innym postępowaniu sądowym czy administracyjnym spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny skład sądu (podobnie WSA w Białymstoku w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2005r. w sprawie II SA/Bk 132/05). Na marginesie należy zauważyć, że ustanawianie dla skarżącego adwokata z urzędu nie jest regułą, gdyż np. prawomocnym już postanowieniem z dnia 13 lipca 2007r. wydanym w sprawie II SA/Kr 246/07 WSA w Krakowie zwolnił skarżącego do kosztów sądowych, ale oddalił jego wniosek o ustanowienie adwokata. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 1 pkt 2 ppsa.