II SA/Kr 548/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. J. o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2010 roku, nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi w 1/2 części, I) w pozostałej części wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2010 roku nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, skarżący E. J. złożył wniosek o anulowanie powyższej opłaty sądowej. Z danych zawartych w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 1.889 zł netto i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 38 arów. Nie posiada on natomiast żadnych oszczędności, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Skarżący ponad 30 lat pracował w [...]. Od 28 lat jest wdowcem, sam wychowywał dwoje dzieci. Przez całe życie ciężko pracował. Przeszedł ciężką operację w Instytucie Onkologii w K. (usunięto guz z [...] płuca). Skarżący liczy 7.. lat i pozostaje w stałym leczeniu, które wiąże się z dużymi wydatkami. Cierpi na choroby układu krążenia, serca, nadciśnienie, miażdżycę, chorobę narządu ruchu. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że domaga się zwolnienia od konieczności uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od złożonej skargi. Skarżący oświadczył, że lokal mieszkalny na os. [...] w K. stanowi własność jego córki A.. Skarżący nie dysponuje rachunkami związanym iż wydatkami na życie codzienne, ponieważ nie sądził, że mogą one być potrzebne. Koszty utrzymania skarżącego przedstawiają się następująco: opał na zimę 4 tony węgla – koszt 2.800 zł, telefon 35 zł miesięcznie, butla gazowa 42 zł, woda 15 zł, energia elektryczna 60 zł (wyrównanie: dopłata 130 zł), ubezpieczenie domu 65 zł rocznie, podatek od nieruchomości 74,30 zł rocznie, środki czystości 20 zł miesięcznie, wyżywienie 30 zł dziennie, lekarstwa około 400 zł miesięcznie, dodatkowo inne nieprzewidziane wydatki (m. in. drobne naprawy). Skarżący posiada ogródek, na którym uprawia warzywa na własne potrzeby - zakup nasion i sadzonek to jednorazowy wydatek 300 zł. Do pisma skarżący załączył wydruk potwierdzenia wykonania przelewu świadczenia emerytalnego za miesiąc czerwiec 2010 roku, kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...] stycznia 2009 roku oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w części. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 w/w ustawy). Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Skarżący jest osobą starszą liczy 7.. lat, schorowaną. Cierpi na szereg dolegliwości, a konieczne leczenie wiąże się ze znacznym obciążeniem domowego budżetu. Wydatki na lekarstwa skarżący szacuje na kwotę około 400 zł. Skarżący ponosi duże wydatki związane z utrzymaniem domu, w którym zamieszkuje (m. in. zakup opału na zimę 2.800 zł, gaz 42 zł, prąd 60 zł). Jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.889,92 zł. Zestawiając wysokość uzyskiwanych dochodów z wysokością wpisu sądowego, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości w sytuacji finansowej skarżącego mogłoby stanowić zbyt duże obciążenie. Stąd decyzja o zwolnieniu skarżącego od wpisu sądowego w 1/2 części. Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o zwolnienie od wpisu sądowego w całości. Wynagrodzenie pobierane przez skarżącego, choć nie jest wysokie, stanowi jednak stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy także zauważyć, iż skarżący jest właścicielem majątku w postaci nieruchomości rolnej, która przynosi pożytki naturalne, co obniża wydatki związane z utrzymaniem. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, zdaniem orzekającego udzielenie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w połowie stanowi w niniejszej sprawie wystarczającą pomoc państwa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).