II SA/Kr 551/06
WyrokWSA w Krakowie2007-11-07
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Grażyna Firek, Ewa Rynczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, na której znajdują się odpady niebezpieczne (azbest), może być zobowiązany do ich usunięcia na podstawie domniemania posiadania odpadu, jeśli nie jest ich wytwórcą i nie można ustalić faktycznego posiadacza lub wytwórcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły prawo materialne i procesowe, przedwcześnie stosując domniemanie posiadania odpadu wobec skarżącego. Obowiązkiem organów było przede wszystkim przeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznego wytwórcy lub posiadacza odpadów, a dopiero w przypadku niemożności ich ustalenia, zastosowanie domniemania. Niewystarczające było ograniczenie się do sprawdzenia Krajowego Rejestru Sądowego w celu ustalenia istnienia podmiotów odpowiedzialnych za powstanie odpadu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej E.P. usunięcie odpadów niebezpiecznych w postaci gleby i ziemi zawierającej azbest, znajdujących się na terenie jego przedsiębiorstwa. Organ I instancji uznał E.P. za wytwórcę odpadu, podczas gdy organ II instancji uznał go za posiadacza na podstawie domniemania. Skarżący E.P. kwestionował swoją odpowiedzialność, wskazując, że odpady pochodzą z działalności innych podmiotów, które już nie istnieją, a organy nie ustaliły ich następców prawnych. Skarżący zarzucił również naruszenie zasady orzekania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [ ]w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Ewa Rynczak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia w przedmiocie usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w na rzecz skarżącego E.P. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II SA/Kr 551/06
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia ............... znak: .......na podstawie art. 104 KPA oraz art. 3 ust. 3 pkt. 13 i pkt. 22, art. 7ust. 1 i 2 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( Dz. U. Nr 62 poz.628 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 2 kwietnia 2004r w sprawie sposobu i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. Nr 71,poz.649) po ponownym rozpatrzeniu sprawy odpadów niebezpiecznych w postaci gleby i ziemi zawierającej azbest, złożonego na terenie Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego "[.....] " w m. W. nr..... Wójt Gminy M. nakazał E.P. właścicielowi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "[.....] ", ............usunąć odpad niebezpieczny w postaci gleby i ziemi, w tym kamienie, zawierające azbest (kod odpadu: 17 05 03) znajdujący się na działce nr ...........Zakładu ........ wchodzącego w skład Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego ,,[.....] " w .......na składowisko odpadów niebezpiecznych Jednostki Ratownictwa Chemicznego sp. z o.o. ...................
W jej uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art.3 ust.3 pkt 13 cyt. ustawy o odpadach przez posiadacza odpadów rozumie się każdego, kto faktycznie włada odpadami ( wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, a stosownie do treści pkt 22 przepisu art. 3 ust. 3 tej ustawy przez wytwórcę odpadu rozumie się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstanie odpadów, oraz każdego, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów, wytwórcę odpadów powstających w wyniku świadczonych usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę chyba że w umowie jest inaczej.
Organ wskazał także, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania, a szczególnie na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalił, że E.P. włada powierzchnią ziemi na której zalegaj ą odpady, a w wyniku działalności zakładu górniczego należącego do w/wymienionego doszło do powstania odpadu tj. gleby i ziemi, w tym kamieni,
zawierających substancje niebezpieczne tj. azbest (kod 17 05 03) a więc innego w składzie niż pierwotnie zalegającego tak że należy uznać iż bezpośrednią przyczyną jego powstania była działalność zakładu górniczego tj. mieszanie w momencie wydobycia gleby i ziemi z zalegającym wcześniejszym odpadem w postaci mieszaniny węglanu wapniowego z wodorotlenkiem wapnia i azbestu a pochodzącym z działalności Przedsiębiorstwa Materiałów Izolacji ............ "[......]" w S., a zatem jest, w rozumieniu cyt. przepisów, wytwórcą przedmiotowych odpadów oraz ich posiadaczem.
Dalej organ l instancji stwierdził, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 cyt. ustawy o odpadach posiadacz odpadów jest obowiązany do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarki odpadami, wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami, natomiast zgodnie z treścią ust. 2 tego przepisu posiadacz odpadów jest obowiązany w pierwszej kolejności do poddania ich odzyskowi a jeżeli z przyczyn technicznych jest on niemożliwy lub nie jest uzasadniony z przyczyn ekonomicznych, to odpady te należy unieszkodliwić w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami, co musiało skutkować nałożeniem obowiązku wyrażonego w sentencji decyzji. Jako podstawę prawną swojego działania organ l instancji wskazał art. 34. ust. 1 i 2 powołanej na wstępie ustawy o odpadach, zgodnie z treścią których " Wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadu usunięcie odpadów z miejsc nie przeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania decyzji" oraz "decyzja o której mowa w ust. 1, jest wydawana z urzędu." Organ l instancji stwierdził także, iż teren na którym zalegają odpady nie jest przeznaczony przepisami prawa miejscowego do ich składowania, plan zagospodarowania przestrzennego który obowiązywał do dnia 31 grudnia 2003r jak i obowiązujące Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie przewidują składowania odpadów na terenie gminy oraz , że gmina nie posiada zatwierdzonego planu gospodarki odpadami. Stwierdził również, że z uzyskanych zaświadczeń z Krajowego Rejestru Sądowego wynika że Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji .......... "[......]" i Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "[.....]" tj. podmioty ponoszące ewentualną odpowiedzialność za składowanie odpadu przed jego wydobyciem nie istnieją, a w obecnym czasie doszło do przetworzenia odpadu pierwotnego.
Organ l instancji podkreślił, że nie nadał nin. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ponieważ kierował się wynikami zawartymi w opracowaniu "Analiza
unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest w zwałowisku ziemnym w żwirowni eksploatowanej przez PPH-........-.............. " wykonanym przez Akademię ..........w K. Pracownię Identyfikacji i Analiz Ilościowych Azbestu., z których wynika , że "Materiał znajdujący się na zwałowisku po nawilżeniu nie stwarza ryzyka emisji azbestu tak długo, dopóki pozostaje w stanie mokrym".
Od powyższej decyzji odwołania wnieśli właściciel firmy P.P.H ......... E.P. oraz .........Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K.
E.P. w odwołaniu wskazał, iż składowisko azbestu powstało w wyniku działalności Przedsiębiorstwa Materiałów Izolacji ......... "[.....]" w S. i w związku z tym nie ma podstaw do obciążania go obowiązkiem usunięcia odpadu. Skarżący zarzucił także organowi l instancji, iż nie wykazał sposobu finansowania usunięcia odpadu.
Z kolei w swoim odwołaniu .......... Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. - Delegatura w T. zarzucił organowi l instancji, iż zaskarżonej decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia ..................na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.), art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( Dz. U. z 2001 nr 62 póz. 628 z późn. zm.), oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. nr 79, póz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych ( Dz. U. z 2003 r. nr 198 póz. 1925 ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu powyższych odwołań utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że było bezspornym w nin. sprawie, iż na terenie firmy P.P.H "[.....] " w miejscowości W. znajduje się odpad niebezpieczny w postaci azbestu chryzotylowego, co potwierdzają badania przeprowadzone przez prof. dr hab. inż. J.D. - kierownika Akademii ...........K. , Wydziału Inżynierii Materiałowej i
Ceramiki, Katedry Technologii Materiałów Budowlanych, na terenie firmy P.P.H "[......] ", w wyniku czego decyzją z dnia ............Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K.- Delegatura w T. , w oparciu o przeprowadzoną w dniach ..........2003 r. na terenie firmy P.P.H "[.....]" w miejscowości W. kontrolę, wstrzymał działalność w/w przedsiębiorstwa.
Stwierdził także, iż zanieczyszczenie działek na których działalność prowadzi firma E.P. prawdopodobnie spowodowane zostało działalnością Przedsiębiorstwa Materiałów Izolacji ............"[.....] " w S. , a składowanie azbestu do ziemi odbyło się jeszcze przed 1980 r. Przedsiębiorstwo "[.....] " w latach 1990-2000 uległo przekształceniom własnościowym i na dzień dzisiejszy nie istnieje. Z kolei właścicielem terenu, na którym dokonano zdeponowania odpadów była Spółdzielnia Produkcyjna "[......] " w D. , która przed rokiem 2000 uległa rozwiązaniu nie pozostawiając następstwa prawnego, a w aktach sprawy zalegają zaświadczenia z Krajowego Rejestru Sądowego- Odział Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego z dnia ................. z których wynika, że Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji ......... "[......] " w S. oraz Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "[......] " w D. nie są wpisane do rejestru przedsiębiorców.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji i z cytowanego przepisu wynika zatem, że organ jest obowiązany z urzędu nakazać posiadaczowi odpadów ich usunięcie, z jednoczesnym wskazaniem sposobu wykonania decyzji. Zd. organu odwoławczego spornym było zatem w nin. sprawie czy E.P. jako właściciel nieruchomości, na której zdeponowano azbest ma obowiązek, w oparciu o cytowany wyżej przepis, jego usunięcia.
Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 13 w/w ustawy, posiadaczem odpadu jest podmiot który faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna); domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, a zatem co do zasady, posiadaczem odpadów jest podmiot który włada odpadami. Zd. organu decydujące znaczenie ma w tej sytuacji kto faktycznie włada odpadami, a nie zaś kto włada nieruchomością, na której znajdują się odpady i w sytuacji gdy właściciel
nieruchomości nie jest wytwórcą odpadów, może on zwolnić się od domniemania, że jest posiadaczem odpadów poprzez wskazanie, że odpadem włada bądź władał inny podmiot. Zgodnie z poglądem nauki "Władający powierzchnią ziemi jest zawsze posiadaczem odpadów, gdy na jego gruncie znajdują się odpady nad którymi sprawuje faktyczne władztwo (co jest oczywiste i wtedy nie stosuje się domniemania) oraz wtedy gdy nie potrafi wskazać innego podmiotu-posiadacza odpadów na zasadach ogólnych" ( zob. Marek Górski, komentarz do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, publ. Lex Polonica).
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy wskazał, że na dzień dzisiejszy brak jest możliwości ustalenia i zobowiązania do usunięcia odpadu podmiotu, który przedmiotowy azbest zdeponował, a tym samym brak było podstaw do obalenia domniemania wyrażonego w cytowanym wyżej przepisie, skoro nie można wskazać wytwórcy bądź innego posiadacza odpadu. Organ odwoławczy powołał się także na stanowisko zawarte w wyroku z dnia 15 czerwca 2004 r. sygn. akt: IV S.A. 2710/03, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził: "Ustawa o odpadach jako posiadacza odpadów określa każdego, kto faktycznie włada odpadami ( wytwórcę odpadów, inna osobę fizyczną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną). Ponieważ faktycznie włada odpadami przede wszystkim ich wytwórca, a jest nim każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (art. 3 ust. 3 pkt 22 ustawy o odpadach ), obowiązkiem organu jest przede wszystkim przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia posiadacza odpadów. Jeżeli okaże się to niemożliwe, wówczas działa domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W takim wypadku organ winien ustalić, kto jest osobą władającą" ( publ. Lex nr 152400).
Według oceny Kolegium powyższe rozważania kazały stwierdzić, że w niektórych okolicznościach posiadaczem odpadu może być podmiot, którego działalność nie przyczyniła się do jego powstania i taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie. Zd. organu odwołujący się mógłby obalić domniemanie prawne wynikające z art. 3 ust. 3 pkt 13 w/w ustawy, tylko wówczas gdyby wskazał podmiot, który faktycznie włada odpadami, co jak wykazano wyżej, w toku postępowania okazało się niemożliwe. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że brak było zatem podstaw do zwolnienia z obowiązku usunięcia przez E.P. przedmiotowego odpadu. Odnosząc się do drugiego odwołania organ odwoławczy wskazał, że odwołanie to uznał za bezzasadne, bowiem w nin. stanie faktycznym nie zostały spełnione
przesłanki określone w art. 108 § 1 Kpa uprawniające do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, a szczególnie wykonanie decyzji do dnia ...........kwietnia 2006 r. nie wpłynie na znaczne pogorszenie stanu środowiska, które jest już skażone. Zd. organu należało w tym przedmiocie uwzględnić także interes E.P. , który winien mieć czas na wygospodarowanie środków pieniężnych na wywóz odpadów.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E.P. zarzucając naruszenie prawa tj. art. 16 § 1 kpa przez orzekanie co istoty sprawy w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną oraz z ostrożności procesowej naruszenie prawa tj, art. 7, 10 § 1, 75, 77 kpa przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących ustalenia podmiotów odpowiedzialnych za umieszczenie przedmiotowych odpadów na wymienionej nieruchomości, a także naruszenie prawa tj. art. 34 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z 27.04.2001 r. o odpadach / Dz. U. Nr 62 póz. 628 z późn. zm. / przez bezzasadne zobowiązanie skarżącego do usunięcia przedmiotowego odpadu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. i decyzji Wójta Gminy M. z dnia .............oraz umorzenie postępowania. W jej uzasadnieniu skarżący wskazał, że sprawa usunięcia przedmiotowych odpadów z wymienionej nieruchomości została zakończona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z................., którą to decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję Wójta Gminy M. z ..........zobowiązującą do usunięcia przedmiotowych odpadów z wymienionej nieruchomości i umorzył postępowanie organu l instancji, w jej uzasadnieniu wskazując, iż organ l instancji nie miał podstaw prawnych do wydawania w sprawie decyzji w trybie art. 34 ustawy z 27.04.2001 r. o odpadach, skoro E.P. nie był posiadaczem azbestu. / str. 3 uzasadnienia decyzji /. Zatem zd. skarżącego zaskarżone decyzje Wójta Gminy M. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. naruszają prawo, albowiem orzekają w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Uzasadniając kolejne zarzuty skarżący wskazał, że organy obu instancji poprzestały jedynie na uzyskaniu zaświadczeń z Krajowego Rejestru Sądowego, z których wynika, że Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji ......... "[.....]" w S. oraz Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "[......] " w D. nie są wpisane do rejestru przedsiębiorców, a nie
ustaliły czy Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji ........... "[.....] " w S. oraz Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna ,,[.....] " w D., lub ich następcy prawni, uległy likwidacji, ewentualnie w jakim trybie, czy postępowania w tym przedmiocie zostały zakończone, kto przejął ich zobowiązania itp. Zd. skarżącego przedmiotowe okoliczności są istotne dla prawidłowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy tym bardziej, że zalegające odpady nie pochodzą z działalności gospodarczej skarżącego, ustalono też, że zostały składowane przed 1980r. i spowodowane zostały działalnością Przedsiębiorstwa Materiałów Izolacji .......... "[.......]" w S. oraz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[.....]" w D. i w tej sytuacji zgodnie z przepisami ustawy z 27.04.1001 r. o odpadach, a także elementarnymi zasadami praworządności, to podmioty odpowiedzialne za umieszczenie odpadów, ewentualnie ich następcy prawni lub podmioty, na których ciążą ich zobowiązania, powinny zostać zobowiązane do ich usunięcia i ponieść związane z tym koszty. W piśmie procesowym z dnia ........2007 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w skardze.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał także, że decyzja ostateczna z dnia ............ skierowana była do PPH "[.......]", a nie do E.P. , a zatem nie było przeszkód do wydania decyzji, której adresatem był skarżący.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. Zgodnie z treścią art. 135 tej ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 a/ i c/ ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa
materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Stosownie do treści art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach /Dz. U. Nr 62 póz. 628 ze zm./ wójt nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie ich z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, wskazując sposób wykonania decyzji. Posiadaczem odpadów, stosownie do treści art. 3 ust. 3 pkt 13 cyt. ustawy, jest każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 3 pkt 22 cyt. ustawy wytwórcą odpadów jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów, oraz każdy, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Zatem skoro faktycznie włada odpadami przede wszystkim ich wytwórca obowiązkiem organu jest przede wszystkim przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia posiadacza odpadów. Jeżeli okaże się to niemożliwym, wówczas działa domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W takim wypadku organ winien ustalić, kto jest osobą władającą.
Organ l instancji za wytwórcę odpadów uznał skarżącego E.P. , bowiem zd. organu w wyniku działalności zakładu górniczego należącego do skarżącego doszło do powstania odpadu tj. gleby i ziemi, zawierających substancje niebezpieczne - azbest, a więc innego w składzie niż pierwotnie zalegającego . Analiza akt postępowania, a szczególnie protokołów kontroli z k. 2 do 3 akt adm., wskazuje, że ustalenie to nie jest prawidłowe. Stosownie do cyt. wyżej definicji ustawowej wytwórcą odpadów jest m.in. każdy, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub inne działania jeżeli powodują one zmianę charakteru lub składu odpadów pierwotnych. W okolicznościach nin. sprawy, skarżący, jakkolwiek podejmując działania rekultywacyjne dokonał mieszania odpadów
pierwotnych to brak dowodu dla stwierdzenia, że działanie to spowodowało zmianę ich charakteru lub składu, a tylko w przypadku pozytywnego ustalenia takiej okoliczności skarżący mógłby zostać uznany za wytwórcę odpadów. Organ II instancji nie uznał skarżącego za wytwórcę odpadów ale za jego posiadacza zgodnie z domniemaniem wynikającym z treści cyt. wyżej art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy, co zd. Sądu nastąpiło przedwcześnie i przez co nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust.3 pkt 13 ustawy w zw. z art. 34 ust. 1 cyt. ustawy o odpadach, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Ponieważ faktycznie włada odpadami przede wszystkim ich wytwórca to obowiązkiem organu było przede wszystkim przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia wytwórcy, a dopiero gdyby okazało się to niemożliwym, wówczas działa domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Jak wynika z akt, okolicznością bezsporną w nin. sprawie było, że przedmiotowy odpad pochodzi z działalności Przedsiębiorstwa Materiałów Izolacji ........ "[......] " w S. , a właścicielem terenu, na którym dokonano zdeponowania odpadów, w dacie dokonania tego składowania była Spółdzielnia Produkcyjna "[......]" w D. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ l instancji zmierzające do ustalenia aktualnego bytu prawnego tych podmiotów ograniczyło się jedynie do przeprowadzenia dowodu z zaświadczeń z KRS, z treści których wynika, iż aktualnie takie podmioty nie są wpisane do rejestru przedsiębiorców. Nie ustalono natomiast w żaden sposób, a przecież na podstawie analizy rejestru przedsiębiorstw i spółdzielni tj. wpisów do tych rejestrów od 1980 r. jest możliwym dokonanie ustalenia czy nastąpiły przekształcenia wskazanych podmiotów lub ustalenia ich następców prawnych czy też ustalenia dotyczących ich likwidacji ewentualnie w jakim trybie oraz czy postępowania w tym przedmiocie zostały zakończone, a także czy i kto przejął ich zobowiązania. Brak wskazanych wyżej działań w kierunku ustalenia osoby wytwórcy przedmiotowych odpadów, co słusznie zarzucił skarżący, w sposób oczywisty naruszyło normę art. 7 i 77 kpa, a naruszenie to mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Poza uchybieniami wskazanymi wyżej, organy naruszyły treść art. 107 § 1 kpa poprzez niesprecyzowanie w osnowie decyzji ilości odpadów, które winny być usunięte.
Rozstrzygnięcie decyzji musi być tak sformułowane, aby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Niewskazanie ilości odpadów stwarzać będzie trudności w wykonaniu decyzji lub nakładać na podmiot dodatkowe obowiązki, nieobjęte tytułem egzekucyjnym.
Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady z art. 16 §1 Kpa . Decyzja ostateczna z dnia ........Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., którą uchylono decyzję Wójta Gminy M. z dnia ......... zobowiązującą PPH "[......] " do usunięcia odpadu zawierającego azbest i umorzono postępowanie organu l instancji skierowana była do tej firmy, podczas gdy podmiot ten nie mógł być adresatem decyzji, skoro nie jest ani osobą fizyczną, ani osoba prawną, ani nie posiadającą osobowości prawnej państwową albo samorządową jednostką organizacyjną, czy też organizacją społeczną. W tej sytuacji nie było przeszkód do wydania decyzji, której adresatem był skarżący.
Wskazane wyżej uchybienia, zarówno natury procesowej, jak również polegające na naruszeniu prawa materialnego spowodowały uchylenie decyzji organów obydwu instancji, a rozpoznając ponownie sprawę organy obydwu instancji będą miały na uwadze rozważania i ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku (art. 153 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a/ i c/ cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt l sentencji wyroku.
Sąd stosownie do art. 152 cytowanej wyżej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, a na zasadzie art. 200 cyt. ustawy orzekł o kosztach postępowania jak w pkt III sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło