II SA/Kr 552/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 lutego 2014 roku nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 lutego 2014 roku w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, skarżący A. N. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną E. N., córką M. N. ur. 1984 r., synem G. N. ur. 1985 r., córką B. K. ur. 1987 r. oraz wnukami: P. K. ur. 2007 r., M. K. ur. 2009 r., i O. K. ur. 2011 r. Ich miesięczny dochód wynosi 4.280 zł i stanowi go: wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.800 zł, zasiłek M. N. z Urzędu Pracy w wysokości 800 zł oraz wynagrodzenie za pracę G. N. w wysokości 1.680 zł. W skład majątku A. N. wchodzi mieszkanie o powierzchni 59,021 m². Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy A. N. podniósł, iż dysponuje bardzo skromnym dochodem w wysokości 1.800 zł brutto. Żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada ona żadnych dochodów, nie korzysta z opieki społecznej, alimentów, ani świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Córka, która mieszka wraz ze skarżącym jest na bezrobociu i pobiera zasiłek w wysokości około 800 zł. Syn osiąga dochód brutto w wysokości 1.680 zł brutto. Mizerne środki, którymi dysponuje rodzina w całości pochłaniane są na bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowi czynsz i energia oraz zakup żywności. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania, w tym czynsz, energia, i gaz wahają się w granicach 800 zł. Resztę pieniędzy pochłania zakup żywności, odzieży i obuwia, a także środków czystości i innych okazjonalnych wydatków. Skarżący nie posiada oszczędności. Nie jest on w stanie przygotować się na opłatę kosztów sądowych, zatem w tym stanie rzeczy uznaje wniosek za uzasadniony. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku poprzez: udokumentowanie dochodów uzyskiwanych w miesiącu przez skarżącego i jego domowników poprzez nadesłanie odpowiednich zaświadczeń od pracodawców, przesłanie zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2013 rok, wyjaśnienie, czy córka B. K. prowadzi ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe – jeśli tak, należało wykazać jej stan majątkowy, źródło i wysokość miesięcznych dochodów, wyjaśnienie, czy żona skarżącego E. N. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna (należało przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu pracy), przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, a także udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ubezpieczenie. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało odebrane przez żonę skarżącego, E. N., w dniu 19 maja 2014 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 26 maja 2014 roku. Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżący nie odniósł się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Zdaniem orzekającego A. N. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Przede wszystkim orzekający nie dysponuje pełnymi danymi dotyczącymi wysokości dochodów w rodzinie skarżącego, brak jest bowiem jakichkolwiek informacji o wysokości dochodów córki B. K.. W rubryce 6 formularza "PPF" skarżący wskazał córkę B. K. wraz z trojgiem dzieci jako osoby pozostające wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie wykazał jednak jej stanu majątkowego, ani wysokości uzyskiwanych w miesiącu dochodów. Ponadto, poza szacunkowym określeniem wydatków na czynsz, energię i gaz (ok. 800 zł), skarżący nie określił wysokości innych koniecznych wydatków ponoszonych przez członków jego rodziny. W takiej sytuacji orzekający nie może dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez rodzinę wnioskodawcy kosztów, aby ustalić czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe. Nieudzielanie przez skarżącego informacji, o których mowa w skierowanym do niego wezwaniu, a także nieprzesłanie dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych A. N.. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym wniosek strony o przyznanie prawa pomocy należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.