II SA/Kr 556/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.D. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2012r., sygn. akt II SA/Kr 556/12 w sprawie ze skargi J.D. na uchwałę Rady Miasta Limanowa z dnia 31 sierpnia 2011r., Nr XV/69/2011 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Limanowa w obrębie granic administracyjnych miasta z wyłączeniem terenu osiedla "Mars" postanawia : I. zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić; II. ustanowić dla J.D. radcę prawnego, którego osobę wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. W dniu 1 czerwca 2012r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek J.D. z dnia 16.05.2005r. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na uchwałę Rady Miasta Limanowa z dnia 31 sierpnia 2011r., Nr XV/69/2011. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności. Wskazuje, iż utrzymuje się z bardzo niskiego dochodu osiąganego z tytułu posiadanego gospodarstwa. Brakuje mu środków na podstawowe potrzeby. Dodaje, iż posiadane gospodarstwo jest skażone wyziewami z oczyszczalni ścieków, a produkty spożywcze nie nadają się do spożycia. W dniu 5 lipca 2012r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał zarządzenie, którym uwzględnił częściowo wniosek strony skarżącej zwalniając od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi oraz oddalając w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5.07.2012r. skarżący odebrał osobiście w dniu 16.07.2012r., a następnie złożył od niego sprzeciw, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 19.07.2012r. (nadany w urzędzie pocztowym L. w dniu 17.07.2012r.). W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, iż nie zgadza się z zapadłym orzeczeniem, gdyż nie stać go na pokrycie kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku J.D. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu uznał, iż wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a także nadesłanych na wezwanie Sądu dodatkowych informacji o stanie majątkowym skarżącego wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródłem jego utrzymania jest niewielki – prawie zerowy dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego, jak pisze – "ogryzki z gospodarstwa". Nie pobiera dopłat z UE, ani nie osiąga dochodu z żadnych innych źródeł. Jak wskazuje skarżący czasem sprzeda jabłka (ok.20 zł), drzewo na opał (ok.100 zł) i z tego dochodu się utrzymuje. Nie korzysta z pomocy społecznej ani innej pomocy organów państwowych. Jako wydatki podaje : energia elektryczna – 19,13 zł (z kwietnia 2012r.), podatki – łącznie 283 zł, opłaty za odbiór i wywóz odpadów - 59,40 zł. Nie ma rachunków bankowych, ani samochodu a "jedynie miotłę, motykę, grabie i widły". Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada on stary, drewniany dom o pow. 153 m2, a także gospodarstwo rolne o pow. 1,60 ha "ogryzki, trawa" oraz 4,67 ha "krzaki". Skarżący nie wykazuje faktu posiadania innych nieruchomości, cennych ruchomości czy oszczędności. Nie ma rachunków bankowych. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie obecnie wymaganego wpisu sądowego nie byłoby, zdaniem Sądu, możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony skarżącej. W ocenie Sądu, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić należnego wpisu sądowego, aktualnie wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych dochodów skarżącego, które są niepewne i nie pochodzą ze stałego źródła, fakt, iż wnioskodawca jest osobą samotną, w odniesieniu do zwyczajowych i wykazanych dokumentami wydatków na utrzymanie, braku oszczędności - w kontekście wysokości samego wpisu, kolejnych ewentualnych kosztów postępowania - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od aktualnych kosztów sądowych . Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym jedynie zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego, umożliwiając mu tym samym rozpoczęcie postępowania sądowego. Podkreślić należy, iż są to jedyne koszty postępowania jakie skarżący na obecnym etapie postępowania miałby ponieść. Sąd formułując oceny opiera się na oświadczeniach co do aktualnego stanu rodzinnego, majątku i dochodów wnioskodawcy. Powyższe oświadczenia stanowią także podstawowe przesłanki do oceny stanu rodzinnego, majątku i dochodów skarżącego w kontekście wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Jak wynika z tych oświadczeń, skarżący nie stwierdził, że jego gospodarstwo nie dostarcza żadnych pożytków. Są nimi uprawiane warzywa, które skarżący spożywa i sprzedaje - z czego uzyskuje drobny dochód (przykładowo wskazany w kwocie 100 złotych), lecz jest niewielki i nieregularny. Tym samym Sąd mając na uwadze treść złożonego wniosku uwzględnił go w zakresie ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa prawnego - radcy prawnego, którego osobę wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 243 § 1, art. 244 § 1 art. 245 § 3 oraz art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak na wstępie.