II SA/Kr 56/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA Izabela Dobosz NSA Andrzej Niecikowski (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A". S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 października 2008r., nr [...] w przedmiocie umorzenia opłat za korzystanie ze środowiska skargę oddala Decyzja z dnia [...].07.2008 r. (znak [...]) Marszałek Województwa działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 3, art. 59 § 1 pkt 9, art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.) oraz § 8 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. z 2005 r., Nr 165, poz. 1373) po rozpoznaniu wniosku spółki Przedsiębiorstwo "A". S.A. w K. w sprawie umorzenia zaległych opłat za korzystanie ze środowiska za okres od [...] kwartału 2001 roku do [...] półrocza 2006 roku postanowił: 1 . Odmówić umorzenia zaległych opłat za korzystanie ze środowiska za okres od [...] kwartału 2002 roku do [...] półrocza 2006 roku w łącznej kwocie [...] zł. 2. Odmówić umorzenia odsetek od zaległych opłat za korzystanie ze środowiska, o których mowa w punkcie 1. niniejszej decyzji. 3. Wstrzymać naliczanie odsetek od zaległości z tytułu nieuiszczonych w terminie opłat za korzystanie ze środowiska za okres od [...] kwartału 2002 roku do [...] półrocza 2006 roku dnia 26.04.2007 r., tj. w dniu złożenia wniosku o umorzenie zaległych opłat za korzystanie ze środowiska do dnia doręczenia niniejszej decyzji, włącznie z tym dniem. 4. Umorzyć postępowanie w sprawie umorzenia zaległych opłat za korzystanie ze środowiska za okres od [...] kwartału 2001 roku do [...] kwartału 2002 roku, jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu podniesiono co następuje. 1/ spółka Przedsiębiorstwo "A". S.A. w K. jest podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Na dzień wydania niniejszej decyzji Spółka nie uiściła należnych opłat za okres od [...] kwartału 2002 roku do [...] półrocza 2006 roku w łącznej kwocie [...] zł. 2/ umorzenie zaległych zobowiązań podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Wyznacznikiem powyższego rozstrzygnięcia jest przesłanka ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu publicznego. Ważny interes podatnika ma miejsce wówczas, gdy z powodów nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Natomiast interes publiczny powinien równoważyć uszczerbek na tym interesie w sytuacji, gdy opłata publicznoprawna nie zostanie uiszczona. 3/ ulgi podatkowe z ustawy Ordynacja podatkowa należy stosować w wypadkach ważnego interesu podatnika, czyli realnego zagrożenia zaprzestania działalności w związku z zaistnieniem nadzwyczajnych, niezależnych od podatnika okoliczności, albo też interesu publicznego. Mają one bowiem charakter nadzwyczajny, co oznacza, iż stanowić mogą jedynie incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej. Opłaty za korzystanie ze środowiska są publicznoprawnymi, obowiązkowymi, bezzwrotnymi świadczeniami wszystkich podmiotów korzystających ze środowiska. Ustawa Prawo ochrony środowiska nie zwalnia z uiszczania opłat żadnych podmiotów, niezależnie od tego jakiego rodzaju działalność prowadzą. Zasadą jest więc, że podmioty, gdy korzystają ze środowiska, muszą wygospodarować w swoim rocznym budżecie część środków na opłaty z tym związane. 4/ w trakcie postępowania wyjaśniającego, w oparciu o informacje i dokumenty przedłożone przez Stronę, a to między innymi bilans oraz rachunek zysków i strat za 2007 rok, ale przede wszystkim sprawozdanie [...] za okres od początku roku do końca lutego 2008 roku i informacje Zarządu Spółki zawarte w piśmie z dnia [...].04.2008 r., ustalono, iż co prawda w latach 2006 i 2007 spółka Przedsiębiorstwo "A". S.A. w K. ponosiła straty, to jednak obecna sytuacja finansowo - ekonomiczna Wnioskodawcy nie jest zła. Jak wynika z przedłożonego przez Stronę sprawozdania [...] za okres od początku roku do końca lutego 2008 roku Spółka wykazała zysk netto w wysokości [...] zł. W powyżej powołanym piśmie z dnia [...].04.2008 r. Zarząd Przedsiębiorstwa "A". S.A. zaś poinformował, iż Spółka "w roku bieżącym w miesiącu styczniu i lutym wykazała zysk netto w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł. Co więcej, w powyższym piśmie z dnia [...].04.2008 r. Zarząd Spółki wprost oświadcza, iż "również w kolejnych miesiącach przewiduje, że zysk netto będzie się kształtował na poziomie około [...] zł miesięcznie". 5/ zdaniem organu l instancji obecna sytuacja finansowa spółki Przedsiębiorstwo "A". S.A. w K. pozwala na spłatę nieuiszczonych w terminie opłat z tytułu korzystania ze środowiska za okres od [...] kwartału 2002 roku do [...] półrocza 2006 roku. Zapłata zaległych opłat o umorzenie których wystąpiła Strona, nie powinna mieć większego wpływu na jej sytuację finansowo - ekonomiczną i z pewnością nie zagrozi jej dalszej działalności. 6/ opłaty z tytułu korzystania ze środowiska za okres od [...] kwartału 2001 r. do [...] kwartału 2002 roku uległy przedawnieniu wraz z odsetkami z dniem 01.01.2008 r. Mając powyższe na uwadze postępowanie w zakresie umorzenia odsetek od nieuiszczonych w terminie opłat z tytułu korzystania ze środowiska za powyższy okres, jako przedawnione, ze względu na bezprzedmiotowy charakter należało umorzyć. Odwołanie Przedsiębiorstwa "A". S.A. w K. nie zostało uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 30 października 2008 r., (znak: [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wywodząc, że: - organ l instancji wyczerpująco ustosunkował się do materiału zgromadzonego w aktach sprawy oraz wystarczająco uzasadnił swoją decyzję o charakterze uznaniowym. - sytuacja odwołującej się Spółki jest dobra na tyle, iż jest ona w stanie ponieść koszty uregulowania zaległości należności za korzystanie ze środowiska. Świadczą o tym przesłane informacje o stanie finansowym Spółki. - w odrębnym postępowaniu, z uwagi na ważny interes podatnika Marszałek może rozważyć ustanowienie ulgi w postaci odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami (art. 67a § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła spółka Przedsiębiorstwo "A". S.A. z siedzibą w K. i zarzucając: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykład nie art. 67 a § 1 Ordynacji Podatkowej - naruszenie prawa procesowego poprzez niewyjaśnianie stanu faktycznego sprawy i nie zbadanie przesłanek do uzyskania przez stronę umorzenia przedmiotowej należności tj. naruszenie art. 7, art. 77 oraz 107 § 3 k.p.a. i w oparciu o te zarzuty wniosła o: 1) orzeczenie o umorzeniu zaległości z tytułu opłat za korzystanie za środowisko za okres od [...] kwartału 2002 roku do [...] półrocza 2006 roku w łącznej kwocie [...] zł. 2) Orzeczenie o umorzeniu odsetek od zaległych opłat za korzystanie ze środowiska w przedmiotowej sprawie ewentualnie: 1) o uchyleniu zaskarżonej części decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że orzekające organy nie wzięły pod uwagę, iż kredyty i pożyczki jakie skarżąca zaciągnęła wynoszą [...] zł. "Straty te skarżący musi uregulować i płacić należności na bieżąco, wobec czego jego sytuacja finansowa nie pozwala na zapłatę zaległości z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska...". Skarżąca podnosi iż do umorzenia przedmiotowych opłat stosuje się klauzule generale zawarte w normie prawnej takie jak ważny interes podatnika czy ważny interes publiczny. Ważny interes podatnika ma miejsce gdy z powodów nadzwyczajnych wypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Spółka znalazła się w trudnej sytuacji ekonomicznej z powodów czynników od niej niezależnych, w szczególności nierentowności kontraktów budowlanych pozyskanych przez Spółkę w latach wcześniejszych z powodu nieprzewidzianego wzrostu cen materiałów oraz robocizny oraz kosztów budowy w K., których Spółka nie mogła przewidzieć w chwili podpisywania umowy. Generowany zysk jest przeznaczony na pokrycie strat z lat poprzednich. Wykazany zysk na początku roku 2008 pozwala na regulowanie bieżących należności, w tym bieżących opłat za korzystanie ze środowiska, jednakże nie pozwala na zapłatę zaległych opłat z tego tytułu. Nie jest więc prawdą ustalenie iż sytuacja Spółki jest dobra na tyle iż jest ona w stanie ponieść koszty uregulowania zaległej należności. Jak wynika z przedstawionych dokumentów Spółka nie jest w stanie samodzielnie uregulować zaległych należności z tytułu opłat za korzystanie ze środowisko, a umorzenie pozwali przeciwdziałać skutkom okoliczności wskazanym we wniosku. Za wartości realizujące ważny interes publiczny w przedmiotowej sprawie należy: uznać ochronę zatrudnienia oraz zapewnienie ciągłości dochodów z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska. Realizacja powyższych wartości równoważy więc uszczerbek w postaci nieuiszczenia zaległości podatkowej. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z normą art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej organ ma obowiązek rozważyć sytuację podatnika w świetle obu ustanowionych tych przepisem przesłanek. W świetle wydanej decyzji za takie rozważenie w żadnym razie nie może być uznane stwierdzenie iż "w opinii Marszałka województwa w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny". Zanegowanie istnienia interesu publicznego nie jest poprzedzone żadnymi ustaleniami, a wartości wskazane przez wnioskodawcę jako istotne dla społeczeństwa i społeczności lokalnej pozostawione zostały bez analizy ich słuszności. Uznanie administracyjne nie oznacza, jednak swobody decyzji dla organu administracji, lecz jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwrot "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem kontroli Sadu w sprawie niniejszej jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa który na podstawie art. 67"a" § 1 pkt 3, Ordynacji podatkowej odmówił umorzenia zaległych opłat jak i odsetek za, korzystanie ze środowiska. Nie ulega wątpliwości, że decyzja wydana w oparciu o co dopiero przytoczony przepis jest decyzją uznaniową. Uznanie administracyjne jest określoną sferą swobody pozostawionej organowi administracyjnemu, oczywiście nie oznacza ono prawa organu do dowolności działania. Istota sprawy niniejszej sprowadzała się do wykładni art. 67 "a" ordynacji podatkowej na tle konkretnego stanu faktycznego. Ustalony stan faktyczny opierał się na dowodach przedstawionych przez skarżącą spółkę. Kontrolując zaskarżoną decyzję musiał Sąd dać odpowiedź na pytanie, czy zaprezentowane przez orzekające organy stanowisko nie jest dowolne. Otóż w żaden sposób nie można zarzucić organom dowolności przy zajęciu stanowiska reprezentowanego w decyzjach. Nie można organom przypisać dowolności jak również wady w przeprowadzonym rozumowaniu a Sąd uprawniony do kontroli legalności - nie stwierdziwszy naruszania zasad postępowania - nie może narzucać organom innej oceny materiału dowodowego. Nie sposób także nie zwrócić uwagi, że art. 67 "a" ordynacji podatkowej jako wprowadzający wyjątek musi być interpretowany wąsko i zawężające. Skarżąca spółka ocenę materiału dowodowego chce zastąpić swoja oceną- co jest niedopuszczalne. Również Sąd nie może oceny tej zastąpić swoją oceną może tylko w ramach kontroli zarzucić organowi orzekającemu naruszenie zasad logicznego rozumowania, czy zasad doświadczenia życiowego. Kontrola sądowa jak to powiedziono wyżej tego rodzaju uchybień nie stwierdziła. Orzekające organy dostrzegają że może istnieć uzasadniona podstawa zastosowania ulgi ale nie w formie najdalej idącej tj. umorzenia zaległości a w formie odroczenia czy rozłożenia na raty zaległości. Ale podjęcie takiego postępowania uzależnione jest od wniosku skarżącej spółki. W związku z wnioskiem skargi o umorzenie przez Sąd należności, trzeba zwrócić uwagę, że Sad nie ma możliwości merytorycznego orzeczenia. Możliwości Sądu w sprawach skargi na decyzję określa treść art. 145 i 151 p.o.p.s.a. W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.o.p.s.a należało orzec jak w sentencji.