II SA/Kr 562/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Organ I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N., decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 105§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z póź.zm) – po rozpatrzeniu wniosku A.P. , zam. ul. .......w.........o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia ..........1954r. znak: ............w części dotyczącej przejęcia przez Skarb państwa nieruchomości ziemskiej, położonej we wsi C. , stanowiącej w dacie przejęcia –własność P.K. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, podniesiono, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [....] zostało wydane w oparciu o Dekret z dnia 27 lipca 1949r. o przejściu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa b...... , l ...... ., r........ , k........ (Dz. U RP Nr 46, poz. 339) na podstawie którego mogły być przejmowane w całości lub części nieruchomości położone w województwach: b......, l........, r........ i k........ w obrębie pasa granicznego przewidzianego Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927r. o granicach państwowych (Dz. U RP z 1927r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach b......, k....... i l..... województwa l......... oraz b...... i p.......województwa r........ , jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli. W orzeczeniu tym nie zostało wymienione nazwisko P.K. , pomimo, iż wg załączonego do akt sprawy ,,Arkusza posiadłości gruntowej" wynika, że była ona właścicielką nieruchomości położonych we wsi C. Orzeczenie zawiera w swej treści przed wymieniem nazwisk osób, których nieruchomości zostały przejęte sformułowanie ,,w szczególności", które sugerowałoby , że lista osób w nim wymienionych nie była listą zamkniętą, jednakże z drugiej strony wydający to orzeczenie , enumeratywnie wymienił nazwiska osób, których nieruchomości zostały przejęte, przypisując im poszczególne numery porządkowe. Powołane orzeczenie zostało uzupełnione orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [....] które na podstawie przeprowadzonej aktualizacji gospodarstw przejętych na Skarb Państwa osób przesiedlonych na Ziemie ......., przejęło we wsi C. zagrody osób w nim wymienionych a wśród osób wyszczególnionych w tym orzeczeniu, P.K. również nie została ujęta. Kolegium umożliwiło wnioskodawczyni udowodnienie faktu, iż to nieruchomości P.K. zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, jednakże okoliczności tej nie wykazała. Wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. stanowiło podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych przejęcia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Dodatkowo podniesiono, że orzeczenie , którego stwierdzenia nieważności domaga się A.P. nie zawiera w swej treści rozstrzygnięcia w stosunku do nieruchomości stanowiących własność jej poprzednika prawnego tj. P.K. zatem nie może ona skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła A.P. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie może zgodzić się z rozstrzygnięciem , zgodnie z którym nie ma ona interesu prawnego. Z wykazu hipotecznego-będącego odpowiednikiem dzisiejszej księgi wieczystej wynika wprost, iż P.K. nabyła własność przedmiotowej nieruchomości położonej w gromadzie C. na mocy dekretu przyznania spadku z dnia ..........1933r. po A.M. oraz na mocy dekretu przyznania spadku z dnia ........1935r. po J.M. Dowodem powyższego jest wpis w dziale drugim wykazu hipotecznego prowadzonego przez Sąd Powiatowy-G. dla gminy katastralnej U. a dokonany w dacie ..........1936r. Wnioskodawczyni przedłożyła również dokument związany z przedmiotową nieruchomością w miejscowości C. jakim jest ,,Arkusz posiadłości gruntowej" oznaczony liczbą porządkową .... gdzie wymieniona jest jako właścicielka gruntów leśnych P.K. z domu M. Brak jest jakiejkolwiek dokumentacji (z okresu przed jak i powojennego) świadczącej o tym by G.K. był właścicielem nieruchomości w C. Jedynym śladem jest wzmianka w enigmatycznym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , której treść nie odpowiada stanowi prawnemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , decyzja z dnia [....] wydaną na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw. z art. 127§3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z póź.zm) w związku z art. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa b., l., r. , k. (Dz. U z 1949r. Nr 46, poz. 339)- utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [....] . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że Kolegium w całości podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie. Z treści skarżonego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. wynika, że P.K. nie została w nim wymieniona jak również nie została wymieniona w późniejszym orzeczeniu aktualizującym gospodarstwa rolne przejęte na Skarb Państwa. Wnioskodawczyni była kilkakrotnie wzywana do wykazania, iż właśnie grunty jej matki zostały przejęte na rzecz Państwa dokumenty przedłożone przez wnioskodawczynię oraz zebrane przez organ nie pozwoliły na ustalenie, iż nieruchomość P.K. została przedmiotowym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. przejęta na rzecz Państwa. Z przedłożonego dokumentu Lwh ..... Gmina Katastralna U. wynika, że P.K. była właścicielką nieruchomości w ½ części. Pozostałe dokumenty nie pozwalają przyjąć , iż nastąpiło przejęcie przez Skarb Państwa nieruchomości stanowiących własność P.K. Dodatkowo podniesiono, że jeżeli orzeczenie to było podstawą wpisu w księdze wieczystej to nie może to być przesłanką do uznania , że orzeczenie to dotyczyło interesu prawnego A.P. W razie niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym można żądać usunięcia niezgodności na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece. W uzasadnieniu podniesiono również, że wniosek został złożony przez osobę nie będącą stroną w sprawie. Skargę do Sądu złożyła A.P. wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania i zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [....] wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do sygn.akt: IISA/Kr 562/07 na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 maja 2007r. w przedmiocie wniosku A.P. o zwolnienie od kosztów sądowych , Sąd zwolnił skarżącą od wpisu sądowego od skargi w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi, skarżąca A.P. , podniosła , że w postępowaniu przez Samorządowym Kolegium Odwoławczym w N. wykazała, że jej ojciec G.K. nie posiadał żadnych nieruchomości. W archiwach państwowych i w zbiorach organów administracji nie ma śladu o nieruchomości ziemskiej w C. , której właścicielem byłby G.K. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Na wstępie Sąd zauważa , iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią- bez wątpienia- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt administracyjnych, organ I i II instancji odmówił skarżącej A.P. przymiotu strony w prowadzonych postępowaniach. Podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. (Wyrok NSA z dnia 25. 10.2006 sygn.akt: IIGSK 163/06 LEX nr 274855) Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Inaczej mówiąc - przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. (Wyrok NSA z dnia 09.12.2005 sygn.akt: IIOSK 310/05, LEX nr 190891) Kwestia interesu prawnego skarżącej A.P. , w ogóle nie była analizowana przez organy administracyjne, które zaniechały wyjaśnienia powiązań pomiędzy A.P. a G.K. pomimo, iż skarżąca wielokrotnie powoływała się na fakt, iż była jego córką. Organy nie podjęły się wyjaśnienia, czy G.K. w stosunku do którego zapadło orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. jeszcze żyje, ewentualnie kto jest jego następcą prawnym i kto miałby legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. Zaniechanie tych czynności doprowadziło do podjęcia zarówno przez organ I i II instancji wadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż nie ustalono w sposób prawidłowy strony (stron) postępowania. Dodatkowo należy podnieść, iż art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie może być traktowany rozszerzająco, a bezprzedmiotowość postępowania zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego to, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt administracyjnych, w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć braku sprawy administracyjnej, gdyż takowa jest a jedynie organ niewłaściwie określił elementy konstytuujące ową sprawę a to podmioty, które winny brać udział w sprawie. Należy również zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 7 in media Kodeksu postępowania administracyjnego, na organie administracji spoczywają liczne obowiązki służące wyjaśnieniu sprawy, a strony są uprawnione do podejmowania takich czynności, lecz nie mają obowiązku dostarczania dowodów-ciężar dowodu co do istotnych okoliczności sprawy w zasadzie spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. W konsekwencji to organ wyznacza zakres postępowania dowodowego, ocenia legalność dowodów, przeprowadza dowody z urzędu, poucza strony o ich uprawnieniach w toku postępowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm). –uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm).-ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również decyzję z [....] . wydaną przez organ I instancji. Art. 135 uszczegóławia zasadę nie związania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach nie zaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej. Z tych względów, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 105§1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art.28 Kodeksu postępowania administracyjnego i co powoduje konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien zapewnić czynny udział w postępowaniu administracyjnym wszystkim stronom postępowania oraz uwzględnić wskazanie i dokonana przez Sąd ocenę prawną.