II SA/Kr 562/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 marca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 grudnia 2016 r., na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., póz. 23 ze zm.) w zw. z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. póz. 1491 ze zm.), odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia 29 października 1981 r. wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy W.. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 9 grudnia 2016 r. wpłynął wniosek M. T. o stwierdzenie nieważności Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia 29 października 1981 r. wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy W. w stosunku do A. T. dla gruntów wsi C. nr [...], [...] o pow. 0,9190 w całości wraz z zabudowaniami. W uzasadnieniu wniosku wskazano w szczególności naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie o toczącym się postępowaniu wszystkich osób będących stronami w postępowaniu administracyjnym. Kolegium podniosło, że z uwagi na treść art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa od dnia 1 stycznia 1992 r. brak jest możliwości wszczęcia i prowadzenia w trybie administracyjnym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a taką decyzją jest Akt Własności Ziemi nr [...] z dnia 29 października 1981 r. wydany przez Naczelnika Miasta i Gminy W.. Organ nadmienił, że aktualnie dopuszczalne jest jedynie sprostowanie aktu własności ziemi w trybie art. 113 k.p.a. jeżeli dotknięty jest oczywistą omyłką. M. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, po raz. kolejny wskazując, że Akt Własności Ziemi nr [...] z dnia 29 października 1981 r. został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 61 § 4 k.p.a. z uwagi na niezawiadomienie o toczącym się postępowaniu wszystkich podmiotów mających w nim przymiot strony mimo, iż organ miał wiedzę na temat spadkobierców zmarłego W. T.. Zarzucił również, że ww. akt narusza art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, gdyż w chwili jego wydawania wnioskodawca był samoistnym posiadaczem nieruchomości w nim ujętej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r., póz. 1491 ze zm.), a także art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ przedstawił tożsamą argumentację jak w postanowieniu z dnia 30 grudnia 2016 r., odwołując się do uregulowania zawartego w art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Dla poparcia swojego stanowiska organ przytoczył poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wyjaśnił również, że odmowa wszczęcia następuje z przyczyn proceduralnych, a zatem bez rozstrzygania podnoszonych we wniosku kwestii merytorycznych, w tym również akcentowanej przez wnioskodawcę okoliczności wydania przedmiotowego aktu własności ziemi z naruszeniem art. 61 § 4 k.p.a. M. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2017 r., zarzucając naruszenie art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy skarżący w dacie wydawania aktu własności ziemi był samoistnym posiadaczem nieruchomości objętej aktem, był osoba pełnoletnią i płacił podatki od nieruchomości, a jego matka A. T. pobierała świadczenie rentowe na dzieci i nie uiszczała podatków od nieruchomości. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia 29 października 1981 r. W uzasadnieniu skargi M. T. przedstawił okoliczności przemawiające w jego ocenie za tym, że doszło do nieprawidłowości przy uwłaszczeniu nieruchomości objętej przedmiotowym aktem własności ziemi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., póz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., póz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze -w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. 3 Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Postanowienie wydane zostało na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., póz. 23 ze zm. dalej jako k.p.a.), zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 - tj. o wszczęcie postępowania, wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ administracji publicznej właściwie zastosował art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. póz. 1491 ze zm. dalej "u.g.n.r"). W ocenie sądu, organ prawidłowo uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanego przez skarżącego M. T. Aktu Własności Ziemi nr [...]. Wskazać bowiem należy, że akt ten został wydany przez Naczelnika Miasta i Gminy W. w dniu 29 października 1981 r. na podstawie art. 1 ust 1 i 2, art. 5 i art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zgodnie zaś z art. 63 ust. 2 u.g.n.r. do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, Tym samym ustawodawca w sposób wyraźny wyłączył możliwość wzruszania w trybach nadzwyczajnych decyzji administracyjnych, w tym również aktów własności ziemi, od dnia wejścia w życie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa tj. od 1 stycznia 1992 r. W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie wystąpiła jedna z negatywnych przesłanek - o charakterze przedmiotowym, tj. niedopuszczalność wszczęcia postępowania na wniosek strony z innych uzasadnionych przyczyn (art. 61 a § 1 in fine k.p.a.) - uniemożliwiająca wszczęcie postępowania nadzwyczajnego zgodnie z żądaniem strony. Oznacza to, że sprawa nie mogła być rozstrzygana merytorycznie, a więc twierdzenia skarżącego odnośnie nieprawidłowości jakie miały miejsce w czasie uwłaszczenia nie mogą zostać zweryfikowane. Na marginesie można wskazać, że problemem konstytucyjności art. 63 ust. 2 i ust. 3 dwukrotnie zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który nie dopatrzył się niezgodności z Konstytucją RP ww. przepisu, wskazując wręcz na konieczność ograniczenia w czasie dopuszczalności wzruszenia wskazanych decyzji administracyjnych dla zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej u.u.w.g.r. (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 lutego 2000 r., sygn. SK 13/98; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99). Mając zatem na uwadze wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.