II SA/Kr 563/02

WyrokWSA w Krakowie2006-01-11

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Krystyna Daniel, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że wdowa po zmarłym właścicielu działek nie posiada legitymacji procesowej strony, mimo braku przeprowadzonego postępowania spadkowego i przedstawienia przez nią dowodów wskazujących na jej interes prawny (np. płacenie podatku rolnego)?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało należytej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, naruszając zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Organ nie powinien arbitralnie negować interesu prawnego strony, zwłaszcza gdy istnieją przesłanki wskazujące na możliwość nabycia spadku (np. małżeństwo ze zmarłym właścicielem) i płacenie podatków, a także powinien wykorzystać możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu.
Stan faktyczny
Burmistrz wszczął postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy linii energetycznej. A. M., sąsiadka, wniosła odwołanie od decyzji ustalającej warunki zabudowy, twierdząc, że słupy mają być na jej działce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że A. M. nie jest stroną, ponieważ nie wykazała tytułu prawnego do działek, które należały do jej zmarłego męża, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. A. M. zaskarżyła decyzję SKO, podnosząc, że jest właścicielką działek i płaci za nie podatek.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IISA/ Kr 563/ 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia11 stycznia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA : Krystyna Daniel ( spr. ) Barbara Pasternak Protokolant : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 stycznia 2002r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej A. M. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] .09.2001 r. Burmistrz Miasta [...], na wniosek [...] Zakładów Energetycznych S.A "[...]" wszczął postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy odcinka linii napowietrznej izolowanej i przyłącza kablowego do działki pp. E. i K. Z. - po działkach nr [...] i [...] w miejscowości [...]. Zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania otrzymał m. in. A. M., jako właściciel działek nr [...] i nr [...] w m. [...], sąsiadujących z działkami nr [...] i nr [...]. Burmistrz Miasta [...] w dniu [...] października 2001 r. wydał decyzję nr [...], znak [...], w której ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] w miejscowości [...] pod nazwą: "dobudowa odcinka energetycznego linii napowietrznej izolowanej n.n. wraz z przyłączem kablowym do działki". Od tej decyzji wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] A. M., wskazując, że: "nie wyraża zgody na żadne podłączenia, gdyż słupy znajdują się na jej działce". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 21.01.2002 r. znak Koi. Odw. [...] umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji Burmistrza m. [...] z dnia [...].10. 2001 r. znak [...] ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji zlokalizowanej na działkach nr [...] i nr [...] w m. [...] pod nazwą dobudowa odcinka energetycznej linii napowietrznej izolowanej wraz z przyłączem kablowym do działki. W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołująca się A. M. nie działa w sprawie jako pełnomocnik A. M. - wyłącznego właściciela działek nr [...] i [...] w m. [...] (co wynika z wypisów z ewidencji gruntów), a który zmarł w 1981 r. ( w aktach sprawy znajduje się odpis skrócony aktu zgonu A. M.) i nie wykazała tytułu prawnego do w/w działek, a więc nie istnieją podstawy do merytorycznego rozpatrzenia jej odwołania. Organ powołał się na art. 21 ust. 1 ustawy z 17.05. 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Z 2000 r. nr 100, póz. 1086 z późn. zm.) stanowiący, że organy administracyjne są obowiązane uwzględniać jako podstawę planowania przestrzennego dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, wskazał także iż odwołująca się nie przedstawiła dokumentacji, z której wynika kto jest następcą prawnym działek nr [...] i [...] , stanowiących wcześniej własność A. M.. W związku z tym wskazał, że A. M. nie przysługuje przymiot strony ponieważ zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu prawnego ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a odwołująca się nie mogąc wykazać, że jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym działek nr [...] i [...] nie wykazuje tym samym interesu prawnego w rozumieniu wskazanego artykułu. Organ uznał, że w tej sytuacji postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze uznał nadto, że postępowanie w sprawie należy umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Dodatkowo powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z 5.07. 1999 r. (sygn. akt OPS 16/98, ONSA z 1999 r. nr 4, poz. 9) z której wynika, że stwierdzenie, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzją tę zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie A. M., uznając ją za niesprawiedliwą i podnosząc, że "jest jedyną właścicielką działek o numerach [...] i [...] w m. [...] ", płaci za nie podatek rolny, stosownie do nakazów płatniczych, które kierowane są do niej jako właściciela w/w działek. (W aktach sprawy znajdują się kserokopie nakazów płatniczych na łączne zobowiązana pieniężne z tytułu podatku rolnego za lata 1998, 1999 , 2000 i 2001 w, których A. M. występuje jako zobowiązany właściciel). Nadto skarżąca podała, że nie przeprowadziła postępowania po zmarłym A. M. ze względu trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi z argumentacją analogiczną jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto wskazując, że skarżąca nie wniosła żadnych nowych zarzutów oraz, że w skardze wskazała błędnie numery działek, które uważa za swoją własność, ponieważ wskazana przez nią działka nr [...] stanowi własność pp. E. i K. Z., a działka nr [...] stanowi drogę gminną w [...] . Na rozprawie stawiła się A. M. wraz z synem J. M., który po udzieleniu mu pełnomocnictwa przez A. M. podał, że A. M. był jego ojcem a mężem A. M.. Wyjaśnił również błędne oznaczenie działek w skardze i podał, że brak środków finansowych był powodem nieprzeprowadzenia postępowania spadkowego po śmierci A. M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi A. M. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że działki nr [...] i nr [...] położone w miejscowości [...] ze względu na ich położenie bezpośrednio sąsiadują z przedmiotową inwestycją oraz, że właścicielem powyższych działek, wpisanym do rejestru ewidencji gruntowej, jest A. M.. On także został zawiadomiony przez Urząd Miejski w [...] o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] w miejscowości [...] pod nazwą: "dobudowa odcinka energetycznego linii napowietrznej izolowanej n.n. wraz z przyłączem kablowym do działki. Niesporne jest także, iż A. M., zmarł w dniu [...] stycznia 1981 r. W aktach sprawy znajduje się odpis skrócony aktu jego zgonu, z którego również wynika, że skarżąca A. M. jest wdową po A. M.. Nie ma również wątpliwości, iż do dnia rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po A. M.. Podstawową kwestią sporną z przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy skarżąca A. M. posiada legitymację procesową strony postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2001 r. nr [...] , znak [...] , w której ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] w miejscowości [...] pod nazwą: "dobudowa odcinka energetycznego linii napowietrznej izolowanej n.n. wraz z przyłączem kablowym do działki", chociaż po zmarłym A. M. nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe i jej nazwisko nie zostało ujawnione w rejestrze gruntów i budynków jako właściciela działek sąsiadujących z terenem inwestycji i oznaczonych nr [...] i [...] w miejscowości [...] . W świetle obowiązującej regulacji prawnej podstawą do oceny czy danej osobie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym określa art. 28 k.p.a. stanowiący, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek i w związku z tym kategorią zasadniczą dla ustalenia spornej kwestii jest kategoria interesu lub obowiązku prawnego. Zgodnie z tak zakreśloną dyspozycją art. 28 k.p.a. oraz orzecznictwem NSA, do kręgu podmiotów uprawnionych w postępowaniu dotyczącym decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu uprawnieni są właściciele i użytkownicy działek bezpośrednio sąsiadujących z działką (działkami), której dotyczy decyzja. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z 17.05. 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Z 2000 r. nr 100, póz. 1986 z późn. zm.) organy administracji obowiązane są uwzględniać jako podstawę planowania przestrzennego dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Stanowisko, że urzędowym źródłem informacji faktycznych na temat właścicieli gruntów jest ewidencja gruntów i budynków znajduje potwierdzenie m. in w wyroku NSA z 12. 01. 1994, III S.A. 911//94, OSS 1994/4-5/164. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, SKO w [...] rozpatrując odwołanie wdowy po A. M. uznało, że odwołująca się A. M., nie legitymuje się tytułem prawnym właściciela działek nr [...] i nr [...] , ponieważ nie przedstawiła wymaganych prawem dokumentów potwierdzających, iż jest ona następcą prawnym właściciela w/w działek, które to działki, do śmierci A. M., stanowiły jego własność, i w związku z tym nie posiada ona przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. W konsekwencji organ, mając powyższe na uwadze, uznał, że postępowanie w sprawie należy umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jedną z istotnych zasad obowiązujących w ogólnym postępowaniu administracyjnym jest zasada z art. 7 k.p.a. wymagająca od organów administracji publicznej podejmowania w toku prowadzonego postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Dla realizacji tej zasady organ administracji publicznej jest zobowiązany, stosownie do art. 77 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a jako dowód, stosownie do art. 75 k.p.a. może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W opinii Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , podejmując zaskarżoną decyzję, nie wyjaśniło wszystkich istotnych okoliczności związanych z ustaleniem czy A. M przysługuje przymiot strony postępowania, a więc czy przysługuje jej prawo własności lub współwłasności działek nr [...] i [...] , ale przesądziło 'tę kwestię negatywnie w sposób arbitralny. W szczególności organ nie odniósł się w do przedstawionego przez A. M. odpisu skróconego aktu zgonu A. M., z którego wynika, iż zmarły był jej mężem, co w związku z dyspozycją art. 925 k.c. stanowiącego, że nabycie spadku następuje z mocy samego prawa, z chwilą jego otwarcia, a także innymi przepisami prawa spadkowego, powinno skłonić organ do rozważenia czy skarżąca nie jest osobą, której przysługuje nie tylko interes faktyczny ale także interes prawny, jako osobie, która nabyła po zmarłym własność lub współwłasność działek nr [...] i [...] , a w związku z tym, której przysługuje przymiot strony w rozumieniu art.28 k.p.a. Należy nadto podnieść, że organ II instancji stosownie do art. 136 k.p.a. może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, postępowanie dowodowe o charakterze uzupełniającym. Wychodząc z założenia, że organ II instancji w toku postępowania odwoławczego ma obowiązek kierowania się zasadą prawdy obiektywnej, należało oczekiwać, że SKO w [...] , rozpoznając odwołanie skarżącej uwzględni wszystkie okoliczności, także z urzędu, jeżeli ich ustalenie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. A do takich bez wątpienia należało ustalenie komu, po śmierci A. M., przysługuje prawo własności działek nr [...] i [...] w m. [...] . Zwrócić należy uwagę, że z zebranego materiału dowodowego, wynika, że w związku z planowaną inwestycją mogą być narażone interesy osób trzecich - właścicieli działek nr [...] i [...] , w związku z czym krytycznie należy się odnieść do faktu, iż SKO w [...] nie podjęło w tym zakresie żadnych ustaleń, poprzestając na stwierdzeniu, że odwołująca się nie wykazała tytułu prawnego do w/w nieruchomości, i tym samym nie istnieją podstawy do merytorycznego rozpoznania jej odwołania Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy art., 7, 77, 107 i art. 136 k.p.a. i w związku z tym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 w zw. z art. 200 ustawy z 30.08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło