II SA/Kr 565/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie Sędzia WSA: Aldona Gącecka-Duda Sędzia WSA: Piotr Głowacki Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2001 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji; skargę oddala. Decyzją z dnia [....] .2001 r. znak [....] , wydaną na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 155 k.p.a. Burmistrz Miasta S. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku M.W. o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [....] 1979 r. o znaku [....] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w S. przy ul. [....] , obecnie [....]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że podstawą prawną decyzji Naczelnika Miasta S. z [....] 1979 r. była ustawa z dnia 22.04.1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykończeniu budowy i nadbudowie budynków (Dz. U. z 1968 r. Nr 36 póz. 249). Ustawa ta utraciła moc obowiązującą z dniem 12.10.1994 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 2.07.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120 póz. 787). Jeśli ustawa, na podstawie której wydano decyzję, nie funkcjonuje w obrocie prawnym, nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku o uchylenie takiej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano również, że z mocy decyzji będącej przedmiotem wniosku strona nie nabyła prawa, a przeciwnie -utraciła prawo własności, a więc nie jest to decyzja, o której mowa w art. 155 k.p.a. Decyzja ta zapadła zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, a Skarb Państwa poniósł znaczne nakłady na remont budynku, wskutek czego jego wartość wzrosła niemal trzykrotnie. W tej sytuacji nie może być mowy o słusznym interesie społecznym przemawiającym za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Od decyzji tej odwołała się M.W. , domagając się jej uchylenia i orzeczenia zgodnie z wnioskiem. W odwołaniu podniosła, że organy administracji nie wypłaciły odszkodowania za odebraną nieruchomości i dlatego istnieje uzasadniony interes strony w uchyleniu przedmiotowej decyzji. Zakwestionowała również stwierdzenie o niedopuszczalności w aktualnym stanie prawnym uchylenia decyzji z 1979 r. Decyzją z dnia [....] .2001 r. znak [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 155 i art. 138 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. 2 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że decyzja będąca przedmiotem postępowania nie jest decyzją, na mocy której M.W. i inni spadkobiercy nabyli prawo, a tym samym nie mieści się w hipotezie art. 155 k.p.a. Dodatkowo przepis ten wymaga zgody stron na uchylenie lub zmianę decyzji. W niniejszej sprawie zgodę taką musiałby wyrazić obecny właściciel nieruchomości, gdyż zgoda wnioskodawczyni i innych stron nie jest w tym przypadku wystarczająca. Zgoda taka musiałaby być udzielona wprost i wyraźnie, poprzez stosowne oświadczenie złożone organowi administracji. W aktach sprawy nie ma tego rodzaju oświadczenia. Organ odwoławczy podzielił również ustalenie, iż uchyleniu decyzji Naczelnika Miasta S. stoi na przeszkodzie słuszny interes społeczny ze względu na wysokie nakłady poniesione przez Skarb Państwa na remont domu. Art. 155 k.p.a. daje podstawę jedynie do pozytywnej dla strony decyzji, a w przypadku braku przesłanek do jego zastosowania postępowanie administracyjne w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Z tego względu decyzja l instancji została oceniona jako prawidłowa. Na powyższą decyzję M.W. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wnosząc o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzji Burmistrza Miasta S. Skarżąca zarzuciła organom administracji niewystarczające wyjaśnienie sprawy, a w szczególności pominięcie faktu, że spadkobiercy wywłaszczonych właścicieli nie otrzymali odszkodowania przyznanego w decyzji z 1979 r. Zdaniem skarżącej okoliczność ta powoduje, że uchyleniu przedmiotowej decyzji nie stoją na przeszkodzie względy formalne. M.W. czuje się skrzywdzona decyzją, którą odebrano jej rodzinie majątek za czasów poprzedniego ustroju. W jej ocenie była to kradzież mienia w majestacie obowiązującego wówczas prawa pod pozorem przeprowadzenia remontów. Odszkodowanie było ustalane bez względu na faktyczną wartość nieruchomości, a jego maksymalna wysokość określona była w ustawie. Nakłady na remont budynku, które poniósł Skarb Państwa, zostały w dokumentacji znacznie zawyżone w porównaniu do stanu faktycznego. Skarżąca zwróciła również uwagę, że obecnym właścicielem nieruchomości jest gmina reprezentowana przez burmistrza, który jest jednocześnie organem rozpatrującym sprawę w ł instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację 3 przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, że większość zarzutów skarżącej odnosi się do decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [....] .1979 r. Przedmiotem postępowania administracyjnego nie było jednak badanie prawidłowości tej decyzji, lecz badanie, czy zachodzą przesłanki do jej uchylenia na podstawie art. 155 k.p.a. Przesłanki te nie zachodzą, bowiem strona, która nabyła prawo na mocy przedmiotowej decyzji tj. obecny właściciel nieruchomości (Gmina ......) nie wyraziła zgody na jej zmianę, a dodatkowo jej uchyleniu sprzeciwia się słuszny interes społeczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.). Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skarżącej nie mogą zostać uwzględnione. Art. 155 k.p.a. reguluje jeden z nadzwyczajnych trybów zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych. Jego przedmiotem jest weryfikacja wydanej decyzji ostatecznej w oparciu przesłanki określone w tym przepisie. Dotyczy on wyłącznie decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, a przesłankami uchylenia takiej decyzji są: zgoda strony, brak przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji oraz interes społeczny lub słuszny interes strony. Złożenie przez stronę wniosku o zweryfikowanie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. oznacza czynność służącą realizacji tych samych uprawnień materialnoprawnych, które raz już zostały określone (M. Szubiakowski, glosa do wyroku NSA z dnia 20.12.1991 r, II SA 893/91, OSP 1995/2/26). Aby taka weryfikacja była możliwa, musi istnieć przepis prawa materialnego stanowiący podstawę prawną decyzji, która ma podlegać weryfikacji. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.01.1984 r, sygn. SA/Ka 660/83 teza 1 (OSP 1986/7/134), gdzie stwierdzono, że "możność zastosowania artykułu 155 4 k.p.a. w sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego obowiązujących w okresie wydawania ostatecznych decyzji administracyjnych". Zmiana regulacji prawnej i uchylenie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego wydano decyzję ostateczną, oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej - nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym (wyrok NSA z dnia 20.12.1991 r. sygn. II SA 893/91 ONSA 1993/2/33 z powołaną wyżej glosą M. Szubiakowskiego oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.05.2007 r. sygn. l SA/Wa 328/07, LEX nr 346389). Tak więc pomimo, że warunek taki nie został expressis verbis wyrażony w art. 155 k.p.a. należy dojść do wniosku, że nie jest możliwe orzekanie o uchyleniu lub zmianie ostatecznej decyzji administracyjnej po uchyleniu przepisu, który stanowił podstawę jej wydania. W takiej sytuacji bezprzedmiotowe staje się badanie przesłanek wymienionych w omawianym przepisie, tj. interesu społecznego lub słusznego interesu strony postępowania oraz zgody strony, która na mocy decyzji ostatecznej nabyła prawo. Rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w tym zakresie były zbędne, jednakże zaskarżona decyzja mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W szczególności prawidłowo ustalono, że na podstawie art. 155 k.p.a. jest możliwe wyłącznie wydanie decyzji pozytywnej dla strony tj. orzeczenie zgodnie z jej wnioskiem. Jeżeli wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, postępowanie administracyjne w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej podlega umorzeniu (por. powołany wyżej wyrok NSA z 10.01.1984 r. teza 2 oraz wyrok NSA z dnia 15.02.1995 r. sygn. IV SA 1818/93, Prokuratura i Prawo 1995/9/46). Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt uchylenia ustawy z dnia 22.04.1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykończeniu budowy i nadbudowie budynków (Dz. U. z 1968 r. Nr 36 póz. 249) na mocy art. 67 pkt 1 ustawy z dnia 2.07.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych (tekst pierwotny: Dz. U. Nr 105 póz. 509). Stwierdzenie tego faktu obligowało organy administracji do umorzenia postępowania o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. decyzji wydanej na podstawie ustawy o remontach i odbudowie..., bez względu na inne okoliczności sprawy. Ani kwestia nakładów poniesionych przez Skarb Państwa na remont budynku, ani okoliczności dotyczące przyznanego byłym właścicielom odszkodowania nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zmianami).