II SA/Kr 566/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA: Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA: Inga Gołowska Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. [ ] w przedmiocie odmowy zmiany wysokości opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją Nr .........z dnia (.....) wydaną na podstawie art.17 ust. 1 pkt 16, art.54 ust. 1, art. 58 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 64 pkt 1-4, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 109, art. 110 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz.593 z późn. zm.), art. 104 kpa oraz upoważnienia Nr ......Prezydenta Miasta K. z dnia ........do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, odmówił A.M. zmiany wysokości opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej ul. ..... W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A.M. został umieszczony w w/w Domu Pomocy Społecznej, w którym pobyt jest odpłatny na poziomie 70% dochodu netto osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Decyzją z dnia (....) ustalono, że dochód strony wynosi 575,12 zł netto, w związku z czym odpłatność za pobyt w w/w Domu wynosi 402,58 zł miesięcznie. Podniesiono, że Dom Pomocy Społecznej przy ul..... w K. zapewnia całodobowy pobyt pensjonariusza, zapewnia też całkowite wyżywienie, opiekę lekarską i finansuje zakup lekarstw zgodnie z przepisami prawa. W roku 2005 Dom Pomocy Społecznej pokrył koszt zakupu lekarstw dla strony na kwotę 392,77 zł. Zgodnie z art. 64 pkt 1-4 ustawy o pomocy społecznej osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: wnoszą opłatę za pobyt w DPS innego członka rodziny lub występują inne uzasadnione okoliczności. Pismem z dnia (....) . A.M. zwrócił się z prośbą o częściowe zwolnienie z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, ze względu na koszty ponoszone na zakup koniecznych leków. Organ I instancji podniósł, że analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w szczególności rachunków potwierdzających zakup leków wykazała, iż od dnia .....06.2005r. do dnia .....12.2005r. wnioskodawca dokonał zakupu leków na kwotę 12,06zł, co daje miesięcznie kwotę 2,01 zł. W związku z tym nie znaleziono podstaw do zmniejszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł A.M. , kwestionując zasadność odmowy zwolnienia z części ponoszenia kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej oraz ustaloną w decyzji wysokość jego miesięcznych wydatków na lekarstwa. Podniósł swoją trudną sytuację osobistą, dochodową, zdrowotną oraz konieczność ponoszenia wysokich kosztów zakupu koniecznych dla ratowania zdrowia i życia lekarstw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (....) wydaną na podstawie art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 54 ust. 1 i art. 60 ust. 1-4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium powołało się na ustalenia wysokości dochodu odwołującego się zawarte w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia (....) . oraz obniżenie wysokości odpłatności o kwotę 161,74 zł ze względu na duże koszty związane z zakupem lekarstw. Kolegium wskazało, że odwołujący się w okresie od 1 stycznia 2005r. do 31 grudnia 2005r. uiszczał jedynie odpłatność w kwocie 240,84 zł miesięcznie. Pomimo, tego zaległość z płatnością za zakupione dla odwołującego się konieczne lekarstwa sięgała kwoty 648,38 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że odwołujący się ma zapewniony pełny zakres usług świadczonych w Domu Pomocy Społecznej, otrzymuje rentę w wysokości 659,63 zł miesięcznie (grudzień 2005r.) i po potrąceniu zaliczki na podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne, kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej w kwocie 402,58 zł ma do swojej dyspozycji jeszcze kwotę 167,72 zł miesięcznie z tytułu otrzymywanego świadczenia rentowego. Zdaniem Kolegium zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna świadczona A.M. zaspokaja jego niezbędne potrzeby i umożliwia mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia są odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz odpowiadają ustawowym celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, co nie oznacza jednak, że świadczona potrzebującym pomoc społeczna ma być bezpłatna. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A.M. , kwestionując ustaloną przez organy administracyjne wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków na lekarstwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, wskazując, że opłata za pobyt w Domu Pomocy Społecznej obejmuje koszt zakupu lekarstw dla osoby przebywającej w Domu i w związku z tym kwota pozostająca do dyspozycji skarżącego w świetle przedstawionych przez niego rachunków jest wystarczająca na opłacenie kosztów dodatkowych lekarstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 64 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Postępowanie o zwolnienie od opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej inicjowane jest wnioskiem osoby ubiegającej się o to zwolnienie, co obliguje organy prowadzące postępowanie do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z przepisami art. 7 i 77 kpa. W przedmiotowej sprawie w wyniku postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego wydano decyzję odmawiającą zwolnienia od kosztów pobytu w domu pomocy społecznej. W ocenie Sądu zarówno organ I instancji jak również organ odwoławczy nie dochowały obowiązków określonych w cytowanych wyżej art. 7 i 77 kpa, ponieważ nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla końcowego rozstrzygnięcia kwestii. Należy podkreślić, że w styczniu 2005r. została wydana decyzja zwalniająca częściowo skarżącego z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej za okres od 1 lutego 2005r. do 31 grudnia 2005r.. W decyzji tej ustalono uzyskiwane przez skarżącego dochody oraz koszty zakupu przez niego niezbędnych leków. W niniejszej sprawie organy administracji, rozpatrując wniosek skarżącego o zwolnienie od opłat za rok 2006, oparły się na ustaleniach dotyczących dochodu dokonanych na potrzeby decyzji z 2005r. Tymczasem wniosek skarżącego dotyczący zwolnienia z opłat za kolejny rok inicjował postępowanie w nowej sprawie administracyjnej, w której konieczne jest dokonanie odrębnych ustaleń faktycznych i nie jest wystarczające powołanie się na wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego w innej sprawie. Ponadto w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie wyjaśniono, dlaczego odmówiono skarżącemu zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej za rok 2006, skoro przy takim samym poziomie dochodów zwolniono skarżącego z opłaty za rok 2005. Organy administracji nie wyjaśniły , dlaczego uznały, że nie zachodzi przesłanka zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w postaci "uzasadnionych okoliczności", do których przepis art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zalicza m.in. długotrwałą chorobę. Wprawdzie organy administracji, decydując o zwolnieniu z opłat, działają w ramach uznania, co jednak nie może prowadzić do dowolności w ich rozstrzygnięciach. Dlatego też brak odniesienia się do wskazanej w cytowanym wyżej przepisie przesłanki zwolnienia z opłat, Sąd uznał za nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla końcowego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w świetle udokumentowanych schorzeń, na które cierpi skarżący. Należy również zwrócić uwagę na brak wyjaśnienia istotnej kwestii, jaką jest kwota ponoszonych przez skarżącego wydatków na lekarstwa. W aktach sprawy znajdują się faktury świadczące o tym, że skarżący ponosi znaczne koszty zakupu lekarstw, podczas gdy organ stwierdził (nie podając podstaw swoich ustaleń), iż skarżący wydaje na nie średnio jedynie 2,01 zł. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji powinny w sposób jednoznaczny ustalić aktualny dochód skarżącego oraz wyjaśnić kwestię ponoszonych przez niego kosztów zakupu lekarstw, które nie są pokrywane przez Dom Pomocy Społecznej. Ponadto niezbędne jest ustosunkowanie się do ustawowych przesłanek zwolnienia od opłat za pobyt i wyjaśnienie powodów, dla których organy uznały, że dana przesłanka została lub nie została spełniona. Ponadto uzasadnienia wydanych decyzji winny zawierać również uzasadnienie prawne. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej nie wskazano np. dlaczego pomimo treści przepisu art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej określającą odpłatność w domu pomocy społecznej do 70 procent, przyjęto właśnie maksymalną wysokość opłaty. Wskazane wyżej uchybienia w zakresie ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, miały w ocenie Sądu istotny wpływ na jej wynik, ponieważ dotyczyły ustawowych przesłanek zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej i w związku z tym w oparciu o art. 145 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.