II SA/Kr 567/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi B.G. i E. K na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części odnoszącej się do działki nr [...], a w pozostałym zakresie skargę oddala; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących B.G. i E. K. solidarnie 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Miasta i Gminy L. wydał w dniu.......1980 r. dwie decyzje znak: [....] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w gminie kat....... i ustalenia odszkodowania: jedną z nich orzekł o wywłaszczeniu m. in. działki nr......, której właścicielem był J.S. , drugą orzekł o wywłaszczeniu m. in. działki nr .......stanowiącej współwłasność J.S. i M.S. po połowie. Powyższe parcele gruntowe l. kat. nr nr .......weszły w skład działki nr ...... M.S. , B.G. i E.K. - spadkobiercy zmarłego J.S. - złożyły wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr ..... położonej w P. gmina L. Decyzją z dnia [....] Starosta L. orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w P. gmina L. oznaczonej obecnie jako działka nr........, objętej księgą wieczystą ....... prowadzoną przez Sąd Rejonowy w L. Wydział ..... Ksiąg Wieczystych. Podstawą do odmowy zwrotu był art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 póz. 2603 ze zmianami), zgodnie z którym roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeśli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo oddano jaw użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej. Wojewoda .........decyzją z dnia [....] stwierdził nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego m. in. działki nr ....... na rzecz Zakładu Wykonawstwa Sieci Elektrycznych ....... w K. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez wnioskodawczynie Wojewoda .......decyzją z dnia [....] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi l instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że art. 229 u.g.n. wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tylko wówczas, gdy prawo użytkowania wieczystego powstało i zostało wpisane do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Organ l instancji ustalił datę powstania użytkowania wieczystego obciążającego przedmiotową nieruchomość, ale brak jest ustalenia kiedy użytkowanie wieczyste zostało wpisane do księgi wieczystej. Ponadto organ l instancji przyjął, że działka .......powstała z wywłaszczonych działek nr nr ........, a wydając decyzję całkowicie pominął decyzję o wywłaszczeniu działek nr nr ........ Zwrócono też uwagę, że w postępowaniu nie brały udział wszystkie osoby - nie powiadomiono użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości, a Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości powinien być reprezentowany w postępowaniu przez Starostę L. Po uzupełnieniu postępowania w sposób wskazany w decyzji Wojewody Starosta L. decyzją z dnia [....] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w P. gmina L. oznaczonej uprzednio jako parcele gruntowe ...... o pow. 508 m2, ......o pow. 109 m2, .......o pow. 375 m2 i .....o pow. 3381 m2, które na podstawie obowiązującej ewidencji gruntów weszły w skład działek ewidencyjnych nr nr ..........objętych księgą wieczystą .......prowadzoną przez Sąd Rejonowy w L. Wydział ....... ksiąg wieczystych. Podstawą do wydania decyzji odmownej był art. 229 u.g.n. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Wojewody ....... z dnia [....] , wydaną po rozpoznaniu odwołania M.S. i B.G. . W skardze na decyzję Wojewody .........wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, M.S. podniosła, że czuje się pokrzywdzona tą decyzją, ponieważ odebrano jej własność za symbolicznym odszkodowaniem i uważa, że powinna ją teraz odzyskać. Skarżąca nigdy nie godziła się na przekazanie przedmiotowych nieruchomości na rzecz państwa, wielokrotnie odwoływała się od wydanych decyzji kwestionując zasadność wywłaszczenia, uciążliwość lokalizacji zakładu na jej podwórku, tuż za budynkiem mieszkalnym oraz wysokość odszkodowania. Zdaniem M.S. obecnie wywłaszczona nieruchomość powinna wrócić do prawowitego właściciela. W odpowiedzi na skargę Wojewoda ...........wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca M.S. zmarła, a w jej miejsce wstąpiły córki: B.G. i E.K. , które zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 11.09.2007 r. sygn. l Ns 599/07 są spadkobiercami zmarłej skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji w części orzekającej o odmowie zwrotu działki nr .......jest prawidłowa, natomiast w części dotyczącej działki nr ........dotknięta jest wadą powodującą jej nieważność. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wszczyna się i prowadzi wyłącznie na wniosek złożony przez poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercę. Rozstrzygając w przedmiocie zwrotu organ administracji jest związany żądaniem (wnioskiem) stron tzn. może wydać orzeczenie wyłącznie odnośnie tej nieruchomości, która została wymieniona we wniosku o zwrot. Innymi słowy na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. żądanie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy zakreśla granice sprawy administracyjnej. Skoro zaś wniosek o zwrot konkretnej nieruchomości jest podstawowym warunkiem wydania orzeczenia w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu w zakresie nieruchomości, która nie była objęta wnioskiem oznacza wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Również B. A. stoi na stanowisku, że "naruszenie zasady skargowości stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, co obwarowane jest sankcją nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2)" (Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego art. 61 teza 6). Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem załatwienie wniosku, który nigdy nie został złożony - w tym przypadku odmowa zwrotu nieruchomości, której zwrotu nikt się nie domagał. Także z punktu widzenia logiki formalnej orzeczenia takie jest niedopuszczalne, bowiem pojęcie "odmowy" zakłada negatywne odniesienie się do określonego żądania strony. Nie ulega wątpliwości, że osoby uprawnione mogą żądać zwrotu jedynie części wywłaszczonej nieruchomości. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Decyzje Naczelnika Miasta i Gminy L. z dnia [....] obejmowały wywłaszczenie parceli gruntowych l. kat. ,,,,,,,,,,,(k. ...... akt administracyjnych l instancji) oraz l. kat. ........(k. ...... akt administracyjnych l instancji). Następnie parcele l. kat. ....,.... weszły w skład działki nr ......(k. ........akt administracyjnych l instancji). Jak wynika z wniosku M.S. (k. ..... akt administracyjnych l instancji), B.G. (k. ..... akt administracyjnych l instancji) oraz E.K. (k. .... akt administracyjnych l instancji) wnioskodawczynie domagały się wyłącznie zwrotu tejże działki nr ...... Zaskarżonym orzeczeniem objęto zaś nie tylko działkę nr ......., ale również nr......., o zwrot której nikt nie występował. W części orzekającej o odmowie zwrotu działki nr ....... zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja l instancji rażąco narusza prawo i dlatego należało stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w zw. żart. 156 § 1 pkt2k.p.a. Ze względu na częściowe uwzględnienie skargi zasądzono koszty postępowania na rzecz skarżących na podstawie art. 2000 p.p.s.a.