II SA/Kr 57/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie nr 960/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie znak WSE.7722.71.2025.NWOJ w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala. Zaskarżonym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 października 2025 r. znak: WSE.7722.71.2025.NWOJ, po rozpatrzeniu zażalenia M. Z. (dalej: skarżący), utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem (dalej: PINB) nr 382/25 z dnia 19 sierpnia 2025 r. znak: NB.52.3.2025, którym nałożono na skarżącego grzywnę w wysokości 5000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr NB.52.3.2025 z dnia 12 maja 2025 r. Z uzasadnienia oraz akt sprawy wynika, że ostateczną decyzją PINB z dnia 22 listopada 2024 r. nałożono na współwłaścicieli budynku mieszkalnego zlokalizowanego w Z., przy ul. [...] (w tym na skarżącego) obowiązek przeprowadzenia kontroli stanu technicznego przewodów kominowych w terminie do dnia 23 grudnia 2024 r. Upomnieniem z dnia 29 stycznia 2025 r. skarżący został wezwany do wykonania powyższego obowiązku z pouczeniem o ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym. Wobec niewykonania obowiązku, organ wystawił w dniu 12 maja 2025 r. tytuł wykonawczy. Następnie, postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2025 r. w oparciu o art. 119 § 1 w zw. z art. 121 § 2 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.z 2025 r. poz. 132 ze zm., zwanej dalej: u.p.e.a.) nałożono na skarżącego grzywnę, które to postanowienie zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił zasady wymiaru grzywny podkreślając, że grzywna nie jest sankcją karną, lecz środkiem egzekucyjnym, formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku. Wysokość wymierzonej grzywny jest zdaniem organu odwoławczego odpowiednia i mieści się w dopuszczalnych granicach wynikających z art. 121 § 2 u.p.e.a. (do 10.000 zł). Podkreślono, że zobowiązany może uwolnić się od grzywny, wykonując egzekwowany obowiązek. W skardze M. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z postanowieniem organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego decyzja jest rażąco sprzeczna z zasadą proporcjonalności i zasadą lex specialis derogat legi generali. Czyn, polegający na braku wykonania przeglądu przewodu kominiarskiego jest bowiem odrębnie uregulowany w art. 82 § 1 Kodeksu wykroczeń i zagrożony karą grzywny do 500 zł. Tymczasem organ nałożył na skarżącego karę ponad 10-cio krotnie wyższą, nie wykazując żadnego bezpośredniego zagrożenia życia, szkody ani stanu awaryjnego. Świadczy to zdaniem skarżącego o naruszeniu przepisów proceduralnych zawartych w art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, statuujących zasadę legalizmu, prawdy obiektywnej i proporcjonalności. Skarżący zarzucił ponadto, że organy całkowicie pominęły przedstawiony przez niego materiał dowodowy dotyczący nielegalnego trzonu kuchennego użytkowanego przez współwłaścicielkę budynku, który został podłączony samowolnie do przewodu kominowego, blokując możliwość legalnego korzystania z pieców przez skarżącego. Okoliczności te potwierdzają dowody w postaci opinii biegłego, wyroku eksmisyjnego, zeznań mistrza kominiarskiego. Organy nadzoru budowlanego nie dokonały oceny powyższych dowodów, co stanowi rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2026.143 dalej zwanej "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Art. 119 § 1 u.p.e.a. stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Analiza zaskarżonego postanowienia przez pryzmat powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że organ miał podstawy do nałożenia grzywny, a jej wysokość nie przekracza limitu wynikającego z art. 121 § 2 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że skarżący jest współwłaścicielem budynku, w którym zaniechano przeprowadzenia kontroli stanu technicznego przewodów kominowych. W konsekwencji, decyzją PINB z dnia 22 listopada 2024 r. nałożono m.in. na skarżącego obowiązek przeprowadzenia koniecznej kontroli. Wobec tego, że powyższa decyzja stała się ostateczna, a obowiązki z niej wynikające nie zostały wykonane, PINB, będący zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym był zobowiązany wdrożyć postępowanie egzekucyjne, mające na celu doprowadzenie do wykonania koniecznych przeglądów. Stąd – wystawienie upomnienia, tytułu wykonawczego oraz nałożenie skarżonej grzywny. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w świetle cyt. art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywna jest podstawowym środkiem egzekucyjnym mającym na celu skłonienie zobowiązanego do spełnienia obowiązku, a jej maksymalna wysokość nie może przekraczać 10.000 zł. W opinii Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza powyższych przepisów, a zarzuty skargi nie zdołały skutecznie go podważyć. Zdaniem skarżącego organ błędnie nałożył grzywnę na podstawie cyt. powyżej przepisów, podczas gdy zastosowanie w tym miejscu winny znaleźć przepisy Kodeksu wykroczeń. Z powyższą argumentacją nie można się zgodzić. Owszem, w art. 82 Kodeksu wykroczeń uregulowano wykroczenia dot. niewykonania obowiązków przeciwpożarowych. Przewidziane tam grzywny stanowią jednak rodzaj kary, o której mowa w art. 18 pkt 3 cyt. kodeksu. Tymczasem grzywna, będąca przedmiotem niniejszej skargi nie została nałożona jako sankcja za popełnione wykroczenie, lecz stanowi środek egzekucyjny, nałożony w toku postępowania egzekucyjnego. Jej celem nie jest nałożenie na zobowiązanego obciążenia finansowego jako takiego, lecz skłonienie go do wykonania obowiązków. Są to dwa, niezależne od siebie reżimy prawne, służące realizacji innych celów, dlatego twierdzenie, że art. 82 Kodeksu wykroczeń stanowi lex specialis w stosunku do art. 119 § 1 u.p.e.a. jest nieprawidłowe. Przytoczone w skardze wyroki dotyczą zupełnie innej tematyki, czyli kolizją pomiędzy dwoma rodzajami sankcji karnej, tj. grzywną przewidzianą w Kodeksie wykroczeń oraz grzywną wynikającą z art. 94 ustawy Prawo budowlane. W przedmiotowej sprawie mamy natomiast do czynienia wprawdzie z grzywną, ale taką, która jest rodzajem środka egzekucyjnego, a nie karą. Na marginesie Sąd zauważa, że wskazany przez skarżącego art. 82 § 1 pkt 1 Kodeksu wykroczeń dotyczy zupełnie innego czynu, niż ten będący przedmiotem egzekucji. Dotyczy on bowiem czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji, polegających na niedozwolonym używaniu otwartego ognia, paleniu tytoniu i stosowaniu innych czynników mogących zainicjować zapłon materiałów palnych. Ponadto, choć nie ma to wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia, nie jest prawdą, że grzywna zgodnie z Kodeksem wykroczeń wynosi maksymalnie 500 zł. Zgodnie bowiem z art. 24 § 1a kodeksu, za wykroczenia dot. obowiązków przeciwpożarowych określone m.in. w art. 82 § 1-3, 4 i 5, grzywnę wymierza się w wysokości do 30 000 złotych. Skarżący przedstawił również argumenty mające dowieść, że organ nie rozpatrzył należycie sprawy i nie uwzględnił przedstawionych przez skarżącego dowodów, z których wynika, że współwłaścicielka nieruchomości podłączyła się do przewodu kominowego w sposób samowolny oraz sprzeczny z obowiązującymi przepisami. Sąd dostrzega złożoność sytuacji, jednakże na etapie postępowania egzekucyjnego nie ma miejsca na merytoryczną polemikę z zasadnością obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji. To w trakcie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją skarżący miał możliwość przedstawienia argumentów i dowodów zmierzających do uwolnienia go od odpowiedzialności za brak przeglądu technicznego przewodów kominowych. Postępowanie egzekucyjne jest nakierowane wyłącznie na skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i nie może być traktowane jako kolejna instancja rewidująca zasadność ustalonego wcześniej obowiązku. W jego toku organ egzekucyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a przedmiotem analizy jest tylko to, czy obowiązek został wykonany oraz czy spełnione zostały formalne aspekty egzekucji, tj. prawidłowość upomnienia, czy tytułu wykonawczego. Dlatego zarzuty dotyczące niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego są chybione. Podsumowując, zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny spełniało przesłanki zawarte w art. 119 § 1 i art. 121 § 2 u.p.e.a., a zarzuty skargi okazały się bezpodstawne. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a