II SA/Kr 570/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. G. i S. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 lutego 2009 r., Nr: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie radcy prawnego Sygn. akt. II SA/Kr 570/09 P O S T A N O W I E N I E Dnia 15 maja 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. i S. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 lutego 2009 r., Nr: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 lutego 2009 roku Nr: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego skarżąca J. G. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z danych zawartych w przedłożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem S. G. oraz 1...-letnią córką M. G. Ich miesięczny dochód wynosi 1.468,39 zł i stanowi go renta skarżącej w wysokości [...] zł oraz renta jej męża w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącej wchodzi niewykończony dom o powierzchni 110 m-, nieruchomość rolna wielkości 2,02 ha, las wielkości 0,82 ha oraz zabudowania inwentarskie. Skarżąca nie deklaruje posiadania oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i żyje poniżej minimum socjalnego. Utrzymuje się tylko z niskich świadczeń rentowych. Na utrzymaniu skarżących pozostaje 1...-letnia córka, uczennica [...] klasy gimnazjum. Często brakuje środków na podstawowe potrzeby. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej stan zdrowia jest trudny, podlega leczeniu, ma trudności w poruszaniu. Wskutek nasypania warstwy żwirowej zniszczone zostały zabudowania mieszkalne i inwentarskie, a małżonkowie G. zostali zmuszeni do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Podkreślić należy, że co do zasady strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Skarżąca w niniejszej sprawie wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, natomiast nie wykazała, że nie posiada żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżąca uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody w wysokości [...] zł. Stałymi dochodami dysponuje także jej mąż pobierając rentę w wysokości [...] zł. Łączne dochody małżonków, którymi mogą swobodnie dysponować to kwota 1.468,39 zł. Ponadto należy dodać, że skarżąca posiada także majątek nieruchomy, który w razie konieczności może służyć jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu w przypadku braku bieżących środków finansowych. Nieruchomość rolna daje także możliwość uprawy dla własnych potrzeb, co obniża wydatki związane z zakupem żywności. Oceniając powyższe Sąd uznał, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżącej nie daje podstaw przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, skoro przesłanką uzasadniającą uwzględnienie takiego wniosku, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jest brak jakiegokolwiek dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Z uwagi jednak na fakt, że poniesienie kosztów sądowych i jednocześnie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika mogłoby być dla skarżącej i jej rodziny zbyt uciążliwe, Sąd zwolnił J. G. z obowiązku uiszczenia w całości kosztów sądowych w niniejszej sprawie, przyznając jej tym samym prawo pomocy w zakresie częściowym. Wydając takie rozstrzygnięcie Sąd kierował się tym, aby nie zamykać skarżącej drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swoich roszczeń. Oprócz argumentów natury finansowej odmowa przyznania radcy prawnego podyktowana została argumentem, iż na obecnym etapie postępowania nie występuje konieczność działania przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy wskazać, iż stronom działającym bez adwokata lub radcy prawnego Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy). Należy przy tym dodać, iż treść niniejszego rozstrzygnięcia nie przesądza o braku możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdyby zaszła potrzeba sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej. Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Sygn. akt II SA/Kr 570/09 U Z A S A D N I E N I E W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 lutego 2009 roku Nr: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego skarżący S. G. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych w przedłożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J. G. oraz 1...-letnią córką M. G. Ich miesięczny dochód wynosi 1.468,39 zł i stanowi go renta skarżącego w wysokości [...] zł oraz renta jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi niewykończony dom o powierzchni 110 m-, nieruchomość rolna wielkości 2,02 ha, las wielkości 0,82 ha oraz zabudowania inwentarskie. Skarżący nie deklaruje posiadania oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i często brakuje pieniędzy na podstawowe potrzeby. Na utrzymaniu pozostaje 1...-letnia córka, uczennica [...] klasy gimnazjum. Na skutek nasypania warstwy żwirowej zniszczone zostały zabudowania mieszkalne i inwentarskie, a małżonkowie G. zostali zmuszeni do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja przyznania prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Zarówno skarżący, jak i jego żona otrzymują wprawdzie stały dochód miesięczny w postaci świadczeń rentowych w łącznej wysokości 1.468,39 zł, jednakże dochody te przypadają na trzy osoby, gdyż na utrzymaniu małżonków G. pozostaje 1...-letnia córka. Na jednego członka rodziny przypada zatem kwota 489,63 zł. Kwota ta z trudem wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).