II SA/Kr 577/24

WyrokWSA w Krakowie2024-08-22

Skład orzekający: Piotr Fronc, Inga Gołowska, Bogusław Wolas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która ogranicza możliwość zabudowy i lokalizacji reklam na działkach położonych w otulinie parku narodowego i parku kulturowego, narusza prawo własności i zasady planowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ograniczenia w zabudowie i lokalizacji reklam na działkach położonych w otulinie Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz Parku Kulturowego Kotliny Zakopiańskiej, wprowadzone miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, są uzasadnione i nie naruszają prawa własności ani zasad planowania przestrzennego. Ograniczenia te są zgodne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a także z wymogami ochrony przyrody wynikającymi z przepisów o ochronie przyrody i uchwał o utworzeniu parku kulturowego. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Stan faktyczny
Skarżąca, właścicielka działek w Zakopanem, wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta Zakopane dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej jej działek. Zarzuciła naruszenie prawa własności, sprzeczność planu ze studium uwarunkowań, przekroczenie granic władztwa planistycznego oraz naruszenie zasad równości i proporcjonalności. Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że ograniczenia są uzasadnione ochroną przyrody, położeniem działek w otulinie Tatrzańskiego Parku Narodowego i Parku Kulturowego Kotliny Zakopiańskiej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Inga Gołowska Sędzia WSA Bogusław Wolas Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. A. B. – C. na uchwałę Nr XXVI/300/2008 Rady Miasta Zakopane z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie uchwalenia Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Pod Reglami oddala skargę. M. B. – C. złożyła skargę na uchwałę Rady Miasta Zakopane z dnia 26 czerwca 2008 r. nr XXVI/3000/2008 w sprawie "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego P. R." w zakresie § 4 ust. 8 pkt 2, § 7 ust. 2 i § 6 ust. 2 w odniesieniu do położonych w Z. w obrębie [...] działek ewid. nr [...], [...], przy ul. A. S. i wniosła o stwierdzenie jej nieważności w tym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej uchwale zarzuciła: 1. istotne naruszenie przepisów prawa tj. art. 1 ust. 2 pkt 1, 7 i 9 w zw. art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie, w jakim organ naruszył przysługujące jej konstytucyjne prawo własności poprzez ustalenie dla północnych części ww. działek przeznaczenia rolnego leśnego, uniemożliwiającego budowę budynków o funkcji mieszkaniowej, bazy noclegowej turystyki i wypoczynku oraz funkcji usługowej; 2. istotne naruszenie przepisu art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie naruszenia przez ww. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Zakopanego; 3. istotne naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji; 4. przekroczenie granic władztwa planistycznego oraz zasad równości i proporcjonalności. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w studium zagospodarowania terenu na północnej części jej działek przewidziano utrzymanie i rozwijanie funkcji mieszkaniowej, bazy noclegowej turystyki i wypoczynku oraz funkcji usługowych, a więc przewidziano funkcję budowlaną, podczas gdy w miejscowym planie terenom tym nadano charakter rolny i leśny. Zdaniem skarżącej stanowi to przejaw przekroczenia władztwa planistycznego, nieuzasadnionego ograniczenia prawa własności oraz sprzeczności ze studium. Skarżąca podkreśliła, że jej działka znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych i stanowi element większej całości o tym przeznaczeniu. Wykluczenie jakiejkolwiek zabudowy na jej terenie w oczywisty sposób godzi zatem w zasady wyrażone w art. 1 ust. 2 pkt 6 i 7 cyt. ustawy, nakazujące uwzględnienie prawa własności i walorów ekonomicznych przestrzeni. Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi. Jego zdaniem bezpodstawne są zarzuty sprzeczności zaskarżonych postanowień miejscowego planu ze studium zagospodarowania, które większość obszaru działek skarżącej zaliczało do strefy terenów otwartych o wysokim reżimie oznaczonej symbolem TOw, a tylko częściowo działki skarżącej leżały w obszarze OS1 – strefa śródmiejska. Jednak wprowadzone ograniczenia w zakresie zagospodarowania są w pełni usprawiedliwione postanowieniami studium, które podkreśla konieczność ochrony przyrody, a także faktem, że działki skarżącej w całości znajdują się na terenie Otuliny Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz Parku Kulturowego Kotliny Zakopiańskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Skarga złożona została w trybie art. 101 u.s.g. Stosownie do tego przepisu, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje interes faktyczny, ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też zagrożenie w przyszłości naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia musi mieć miejsce, musi być realne i wynikać z aktu, na który w trybie art.101 ustawy o samorządzie gminnym wnoszona jest skarga. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04, Baza Orzeczeń Lex nr 151236; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04, ONSA/2005/1/2). W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, iż każdy właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze planu ma legitymację do jego skarżenia przy czym, na uwzględnienie zasługuje jedynie taka skarga w której skarżący wykaże, że uchwała wpływa na przysługujące mu prawo własności w aspekcie naruszenia interesu prawnego a nie faktycznego. Skarżąca jest właścicielem działek nr [...], [...] obr. [...] w Z., które objęte są zaskarżoną uchwałą, a zatem miała legitymację do wniesienia skargi na przepisy planu miejscowego, które ograniczają przysługujące jej prawo własności, adekwatnymi zapisami planu. Skarżąca zarzuca między innymi naruszenie przez zaskarżoną uchwałę przepisów art. 32 ust. 1 i 31 ust. 3 oraz 64 ust. 2 Konstytucji. W tym miejscu wyjaśnić zatem należy, że choć Konstytucja chroni prawo własności, to jednak nie jest to prawo chronione w sposób bezwzględny. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona w drodze ustawy i w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Natomiast zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ingerencja w sferę prawa rzeczowego do nieruchomości (własności i odpowiednio użytkowania wieczystego) musi zatem pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1708/09). Problem nie polega więc na tym, czy plan miejscowy narusza prawo własności, lecz czy ta ingerencja następuje z naruszeniem prawa, ewentualnie zasady proporcjonalności, która wymaga wyważenia różnych grup interesów - publicznego (ład przestrzenny) i prywatnego (prawo własności). W rezultacie w orzecznictwie przyjmuje się, że o przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić wówczas, gdy rozwiązania planistyczne okażą się dowolne i będą pozbawione uzasadnienia merytorycznego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2233/13). Innymi słowy, gmina dysponuje samodzielnością w kształtowaniu polityki przestrzennej (władztwo planistyczne), jednakże powyższe nie oznacza dowolności w korzystaniu przez radę gminy z kompetencji w zakresie stanowienia planów miejscowych. Władztwo planistyczne gminy w tej mierze nie jest bowiem absolutne i niczym nieograniczone. Wolą ustawodawcy było bowiem pozostawienie organom gminy uprawnienia do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (aktów prawa miejscowego), przy jednoczesnym jednak nałożeniu obowiązku przestrzegania reguł stanowienia prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK162/12). Swoboda kształtowania ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju, musi się zatem mieścić w granicach zakreślonych przez ustawodawcę. Skarżąca zarzuca również naruszenie zasady proporcjonalności i równości oraz przekroczenie władztwa planistycznego, jednak zarzutów tych bliżej nie konkretyzuje. Kluczowym zarzutem, na którym oparto skargę, jest zarzut niezgodności zaskarżonych zapisów planu miejscowego z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Zakopane przyjętego uchwałą nr XV/140/99 Rady Miasta Zakopane z dnia 15 grudnia 1999 r. działki skarżącej leżą: - częściowo w strefie terenów otwartych o wysokim reżimie ochrony (w tym ciągi i korytarze ekologiczne) i ograniczonym zakresie wykorzystania dla turystyki i rekreacji – tereny otwarte nieleśne wymagające ochrony (tereny źródliskowe, podmokłe, zagrożone erozją i osuwiskami itp.) oznaczonej symbolem TOw, - a częściowo w strefie śródmiejskiej o dominującej funkcji mieszkaniowo-usługowej – obszary zabudowy oznaczonej symbolem OS1. Ponadto działki leżą częściowo w strefie "przedpola TPN" chronionej przed zainwestowaniem z oznaczeniem PP2 oraz w całości w granicach terenu górniczego. Przez działki nr [...], [...] obr. [...] przebiegają główne trasy narciarstwa śladowego (istniejące i projektowane). Zgodnie z § 11 studium Strefa OS – śródmiejska pełni równorzędne funkcje: mieszkaniową, usługową i obsługi turystyki (ust. 1). Ustala się następujące kierunki zagospodarowania przestrzennego obszaru OS1 - “Z. - K.", o którym mowa w ust. 3 pkt 1: 1) utrzymanie i rozwijanie funkcji mieszkaniowej, bazy noclegowej turystyki i wypoczynku oraz funkcji usługowych, 2) ochrona historycznej struktury przestrzennej wraz z istniejącymi obiektami zabytkowymi i innymi, stanowiącymi dobra kultury, oraz ochrona istniejących zespołów zieleni, w tym zadrzewień; ochrona obiektów obejmuje przeprowadzanie remontów modernizacyjnych, z ewentualnymi zmianami funkcji obiektów oraz dostosowaniem standardów użytkowych i wyposażenia tych obiektów do współczesnych potrzeb (ust. 3). Zgodnie natomiast z § 16 studium, polityka przestrzenna w strefie TOw - terenów otwartych o wysokim reżimie ochrony - 1) dotyczy: terenów leśnych, zadrzewień, w tym zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i w otoczeniu cieków wodnych, oraz wymagających szczególnej ochrony nieleśnych terenów otwartych, a w szczególności terenów bezpośredniego przedpola Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz terenów podmokłych i lejów źródliskowych, 2) polega na ochronie wartości przyrodniczych, poprzez daleko idące ograniczenia możliwości użytkowania i zagospodarowania terenu (ust.1). Ustala się następujące kierunki zagospodarowania przestrzennego obszarów strefy TOw: 1) ochronie podlega przyrodnicza struktura zieleni wysokiej, średniej i niskiej, cieków wodnych, terenów otwartych, w tym wszystkie tereny tej strefy stanowiące lub mogące stanowić system węzłów i ciągów (korytarzy) ekologicznych, ostoi dla zwierząt i roślin, a także ekosystemy mające istotny wpływ na funkcjonowanie przyrody i odtwarzanie jej zasobów, 2) istniejące lasy, oznaczone na rysunku studium nr 1, powinny być w całości traktowane jako lasy ochronnie: wodo- glebo- i wiatrochronne oraz przeciwerozyjne w partiach grzbietowych, w tym zwłaszcza na południowych zboczach Gubałówki, 7) wyklucza się całkowicie wykorzystywanie terenów dla funkcji osadniczej, w tym również związanej z działalnością rolniczą (ust. 2). W § 18 studium zawarto z kolei regulacje dotyczące przedpola Tatrzańskiego Parku Narodowego, wskazując, że polityka przestrzenna w strefie specjalnej PP - przedpola Tatrzańskiego Parku Narodowego polega na wzmożonej ochronie, przed nadmierną ingerencją człowieka, terenów położonych w bezpośrednim sąsiedztwie Tatrzańskiego Parku Narodowego (ust. 1). Na obszarach, o których mowa w ust. 2 pkt 1 - 4, obowiązują odpowiednio ustalenia określone dla stref podstawowych TOw bądź TOs, stosownie do położenia i cech poszczególnych fragmentów terenu, oraz dodatkowe specjalne kierunki zagospodarowania, określone w odniesieniu do całości tych obszarów, w ust. 4, związane z ich specyfiką (ust. 3). Ustala się następujące, dodatkowe kierunki zagospodarowania poszczególnych obszarów stref specjalnych, związane ze specyfiką położenia i funkcji danego obszaru: 1) na obszarach PPl i PP2: a) wzmożona ochrona przyrodniczej struktury zieleni wysokiej, średniej i niskiej oraz cieków wodnych, a także terenów, które stanowią lub mogą stanowić system węzłów i ciągów (korytarzy) ekologicznych oraz ostoi dla zwierząt i roślin, b) rehabilitacja terenów otwartych, zwłaszcza w otoczeniu cieków wodnych, c) eliminacja barier w postaci szczelnych ogrodzeń i innych przeszkód na terenach otwartych lub zamiana ich na systemy umożliwiające przenikanie drobnych i średnich zwierząt (ust. 4). W świetle obowiązującego planu zagospodarowania, działki skarżącej leżą w terenach lasów oznaczonych symbolem 1.ZL/ZP oraz w terenach rolnych oznaczonych symbolem 2.R, a ponadto w granicach otuliny Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz w obszarze górniczym "Z.". Jeżeli chodzi o zaskarżone przez skarżącą punkty uchwały, to § 4 ust. 8 pkt 2 stanowi, że na obszarze objętym ustaleniami planu w zakresie komunikacji wizualnej, obowiązuje zakaz lokalizacji reklam i tablic informacyjnych we wszystkich terenach nie przeznaczonych do zabudowy oznaczonych symbolami: WS/ZI, l.Lz, 2.Lz, ZL/ZP, 2.ZL, 3.ZL, 4.ZL, l.R/US, 2.R, 3.R/US, 4.R, 5.R/US, za wyjątkiem oznaczeń związanych z przebiegiem szlaków turystycznych, tablic związanych z urządzeniami i obiektami infrastruktury technicznej, tablic lokalizowanych w rejonach bram TPN-u przez władze parku oraz tablic tymczasowych związanych z organizacją imprez narciarskich. W § 6 ust. 2 uchwały wprowadzono natomiast zasady zagospodarowania terenów oznaczonych symbolem 1.ZL/ZP, wskazując, że obowiązuje tam ochrona istniejącego kompleksu leśnego, pełniącego rolę parku leśnego (pkt 1) oraz zakaz zabudowy terenów i realizacji nowych obiektów budowlanych, w tym służących produkcji rolnej oraz obiektów tymczasowych i realizowanych na zgłoszenie zgodnie z przepisami odrębnymi za wyjątkiem: a) obiektów związanych z gospodarką leśną oraz urządzeń turystycznych, w tym ciągów spacerowych (ścieżek pieszych i rowerowych, turystycznych tras narciarskich), urządzonych miejsc do odpoczynku, altan leśnych i zadaszeń, zgodnie z przepisami odrębnymi; b) obiektów i urządzeń małej architektury (pkt 3). W § 7 ust. 2 wprowadzono zasady zagospodarowania terenów oznaczonych symbolem 2.R, wprowadzając w szczególności zakaz realizacji nowych obiektów budowlanych (pkt 1) i w ograniczonym stopniu dopuszczono odbudowę i rozbudowę istniejących budynków mieszkalnych i usługowych, przy zachowaniu zasad ściśle określonych w pkt 3 i 4. Skarżąca kwestionuje zatem wprowadzenie ograniczeń w zabudowie oraz możliwości lokalizacji reklam na całym obszarze jej działek. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z postanowieniami studium, jej działki w większości są położone na obszarze oznaczonym symbolem TOw, o wysokim reżimie ochrony. W ocenie Sądu, zgodność planistycznych ograniczeń z zapisami studium w odniesieniu do tych właśnie obszarów – nie budzi żadnych wątpliwości. Jak wynika z przytoczonych powyżej zapisów studium, na tych terenach naczelną zasadą jest ochrona przyrodnicza, w związku z czym – już na etapie studium – wykluczono całkowicie wykorzystanie tych terenów dla funkcji osadniczej oraz założono eliminowanie istniejącej zabudowy w miarę utraty przez nią wartości użytkowych (§ 16 ust. 2 pkt 7 i 8). Dopuszczono wykorzystanie tych terenów do celów gospodarki hodowlanej, jako użytków zielonych (pastwiska, łąki), terenów nieleśnych tej strefy (pkt 5) oraz ograniczone wykorzystanie terenu dla turystyki i wypoczynku (pkt 6). W kontekście tak brzmiących zapisów, zdaniem Sądu jest oczywiste, że wprowadzone ograniczenia planistyczne dotyczące możliwości zabudowy, czy też lokalizowania reklam, nie tylko nie są sprzeczne z założeniami studium, ale w pełni je realizują. Część działek skarżącej znajduje się na obszarach, które w studium oznaczone zostały symbolem OS1, jednakże i w tym zakresie – choć tereny leżały poza obszarem wysokiego reżimu ochrony – studium nie przewidywało całkowitej dowolności ich zagospodarowania. W § 11 pkt 4 studium jest wprawdzie mowa o utrzymaniu i rozwijaniu funkcji mieszkaniowej, ale również – o czym zdaje się zapominać skarżąca – o ochronie istniejących zespołów zieleni, w tym zadrzewień, utrzymaniu charakteru krajobrazu tradycyjnego, korygowaniu i eliminowaniu elementów kolidujących z funkcjami strefy, bezwartościowej zabudowy, utrzymaniu otwarć widokowych itp. W tym kontekście należy podkreślić, że działki skarżącej leżące w obszarze OS1 miały charakter niezgospodarowany, stanowiąc zgodnie z operatem ewidencyjnym użytki leśne i pastwiska (LsIV). Były one zatem w chwili ustanowienia planu "istniejącymi zespołami zieleni", które zgodnie z § 11 ust. 4 pkt 2 studium, podlegały ochronie. Już w tym kontekście, wprowadzenie ograniczeń dotyczących lokalizowania reklam oraz zabudowy nie było sprzeczne z założeniami studium, lecz stanowiło wyraz działań ochronnych przewidzianych również na terenach oznaczonych symbolem OS1. Wprowadzone ograniczenia w zagospodarowaniu działek skarżącej nabierają dodatkowo znaczenia w związku z faktem, że leżą one w całości w granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz Parku Kulturowego Kotliny Zakopiańskiej. Pojęcie otuliny zostało zdefiniowane w art. 5 pkt 14 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm.) jako strefa ochronna granicząca z formą ochrony przyrody i wyznaczona indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Otulina Tatrzańskiego Parku Narodowego została utworzona Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 599), a zatem w okresie pomiędzy uchwaleniem studium, a uchwaleniem miejscowego planu. Wprowadzone ograniczenia z jednej strony nie były sprzeczne z postanowieniami studium, a z drugiej - były podyktowane wymogami ww. rozporządzenia. Organ zwrócił ponadto uwagę, że ograniczenia te zostały wprowadzone również z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez Dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego w ramach opiniowania projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który wniósł o "ograniczenie wszelkich nowych inwestycji na obszarze na zachód od ul. P. oraz na południe od ul. B. C. i uznanie tych rejonów za tereny zieleni z możliwością włączenia ich do otuliny". Sąd podziela pogląd wyrażony wcześniej w orzecznictwie, zgodnie z którym sam ustawowo określony cel otuliny stanowi podstawę do formułowania ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie, dla zapobieżenia zniweczenia ustawowego celu otuliny. Formułowanie takich ograniczeń wymaga oczywiście zidentyfikowania celu otuliny w konkretnym, rozpatrywanym przypadku i wykazania, że wnioskowany sposób zagospodarowania nieruchomości będący przejawem wykonywania prawa własności tej nieruchomości zniweczy ustawowy cel otuliny lub go ograniczy (por. wyrok WSA w Warszawie Sygn. akt IV SA/Wa 99/10 z dnia 11 maja 2010 r.). Z treści tego orzeczenia wynika, że chociaż dla obszaru otuliny nie ustanawia się skatalogowanych normatywnie zakazów i ograniczeń, to nie przesądza to o możliwości jakiegokolwiek zagospodarowania jej obszaru, uzależnionego w zasadzie wyłącznie od woli właściciela. Zakres działań możliwych do poprowadzenia przez właściciela jest ograniczony celem ustanowienia obszaru otuliny. Jak już wskazano, jest nim zabezpieczenie przed szkodliwym odziaływaniem zewnętrznym człowieka oraz zapewnienie niezakłóconego przebiegu procesów ekologicznych i ewolucyjnych na obszarach ochronnych. Przedsięwzięcie podjęte przez właściciela nieruchomości zlokalizowanej na terenie otuliny może być zrealizowane, jeżeli uwzględnia potrzeby ochrony parku narodowego, rezerwatu czy parku krajobrazowego oraz gdy jest to konieczne, z zachowaniem określonych warunków i szczególnych, dla zapewnienia ochrony obszarów ekologicznie cennych (por. K. Różowicz, op. cit, s. 167-168). Oznacza to, że w otulinie mogą być wprowadzone zakazy i ograniczenia podobne do tych, jakie funkcjonują w formach ochrony przyrody, jeżeli jest to uzasadnione celem, którym jest zabezpieczenie formy ochrony przyrody przed ingerencją człowieka zagrażającą formie ochrony przyrody. W orzecznictwie wskazuje się, że ustanowienie stosownych zakazów w otulinie danej formy ochrony przyrody, jest nie tylko prawem, ale też obowiązkiem organu administracyjnego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 349/12). W związku z powyższym, Sąd przychylił się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, w której akcentowano, że park narodowy jest najwyższą, najmocniejszą i najbardziej prestiżową formą ochrony przyrody. W celu ochrony walorów parku narodowego działalność gospodarcza w otulinie ograniczona jest do prac, które nie szkodzą otaczającej przyrodzie. Przeznaczenie działek skarżącej pod zabudowę w tym związaną z działalnością gospodarczą oraz lokalizację reklam i tablic informacyjnych, z pewnością nie byłoby związane z ochroną przyrody. Takie zagospodarowanie przestrzenne nie jest rozwojem zrównoważonym i nosi znamiona silnej antropopresji, której skutkami będą zniszczenie pokrywy roślinnej, zaburzenie funkcjonowania zwierząt. Przeznaczenie w miejscowym planie działek skarżącej pod zabudowę o dominującej funkcji mieszkaniowo-usługowej oraz dopuszczenie lokalizacji reklam, jest nie do pogodzenia z funkcją ochronną otuliny, a byłoby dodatkowo sprzeczne z postanowieniami uchwały Rady Miasta Zakopane nr VII/78/2007 z dnia 1 marca 2007 r. w sprawie utworzenia Parku Kulturowego Kotliny Zakopiańskiej (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego nr 245 po. 1635 ze zm.). W § 3 tej uchwały zabroniono bowiem prowadzenia robót budowlanych, które mogą prowadzić do zniszczenia kompozycji zieleni urządzonej, w tym zadrzewień i terenów otwartych oraz otwartych terenów rolnych, które mogą prowadzić m.in. do zniszczenia otwarć widokowych, kompozycji zieleni urządzonej, w tym zadrzewień i terenów otwartych oraz otwartych terenów rolnych – do których należą właśnie działki skarżącej. Końcowo należy wskazać, że zapisy zaskarżonego planu były już wcześniej przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażonej w szeregu orzeczeń (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 września 2023, sygn. akt II SA/Kr 844/23, z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 805/13, z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 60/09). W wyrokach tych Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia uchwały, uznając zasadność ograniczeń gospodarowania nieruchomościami z uwagi na konieczność ochrony przyrody, a także stwierdzając poprawność przeprowadzonej procedury planistycznej. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zapisy zakwestionowanego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowią nadmiernej ingerencji w prawo własności przysługujące skarżącemu i nie zostały ustalone z przekroczeniem granic władztwa planistycznego. Nie pozostają również w sprzeczności z zapisami obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Sąd nie znalazł również innych podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały, dlatego skargę jako bezzasadną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło