II SA/Kr 578/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Firma A na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w K z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za pobór wód I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w K na rzecz strony skarżącej Firma A kwotę [...]( siedemset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor [...] w K. Państwowego Gospodarstwa [...], decyzją z dnia 6 marca 2018 r., znak [...], działając na podstawie art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.), § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), po rozpatrzeniu reklamacji Spółki [...] S.A. w R. od ustalenia opłaty stałej w informacji rocznej nr [...] ZZ, K., [...] – określił Spółce [...]" S.A. w R. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 27 kwietnia 2006 roku, znak: [...], za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...]), za pobór wód powierzchniowych z basenu poeksploatacyjnego do celów technologicznych (pkt 1). W punkcie 2 decyzji wskazano, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: 1) za I kwartał – w terminie do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...]); 2) za II kwartał – w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...]); 3) za III kwartał – w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...] [...]); 4) za IV kwartał – w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...] [...]) – na rachunek Państwowego Gospodarstwa [...] Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Dyrektor [...] w K. [...] informacją roczną z dnia 6 lutego 2018 r., znak [...], działając na podstawie art. art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566 i 2180) ustalił Przedsiębiorstwu [...] w R. za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...] [...]), za pobór wód powierzchniowych z basenu eksploatacyjnego do celów technologicznych. Wskazano przy tym, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 3 ustawy – Prawo wodne oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.poz.2502). Opłata stała została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 200 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,055555555 m3/s. Opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: 1) za I kwartał – w terminie do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...] [...]); 2) za II kwartał – w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...] [...]); 3) za III kwartał – w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...] [...]); 4) za IV kwartał – w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] PLN (słownie zł: [...] [...]) – na rachunek [...] Pismem z dnia 15 lutego 2018 r. Firma A, powołując się na art. 273 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, złożyła reklamację od powyższej informacji Dyrektora [...] wnosząc o nienaliczanie przedmiotowej opłaty rocznej stosownie do zapisów art. 20 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Reklamująca wskazała, że zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez Wojewodę [...] z dnia 27 kwietnia 2006 r., znak: [...], pobór wody odbywa się z poeksploatacyjnego wyrobiska górniczego na złożu "[...] zakładu górniczego [...] do płukania kruszywa naturalnego. Woda wykorzystana do płukania powraca w całości do wyrobiska poeksploatacyjnego na złożu "[...]". Zgodnie z uzasadnieniem decyzji wodno-prawnej i operatem wodno-prawnym woda wykorzystana jest w zakładzie górniczym do przeróbki kruszywa. Krąży między wyrobiskiem górniczym i zakładem przeróbczym zakładu górniczego w obiegu zamkniętym. Woda w wyrobisku jako woda kopalniana wykorzystywana jest na potrzeby zakładu górniczego. Działalność zakładu górniczego w R. regulowana jest ustawą Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z art. 20 ustawy Prawo geologiczne i górnicze (ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r., t.j. Dz.U. 2017 r. poz. 2126) "korzystanie z wód kopalnianych dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego jest bezpłatne". Na skutek reklamacji [...] wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 6 marca 2018 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 271 ust. 3, art. 552 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, a także § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód powierzchniowych. Organ wskazał także na art. 7 ustawy – Prawo wodne. W ocenie organu pobór wody z wyrobiska poeksploatacyjnego nie jest wyłączony spod stosowania ustawy Prawo wodne, a w przepisach tej ustawy, np. w art. 279, nie ma zwolnienia z opłat za usługi wodne z przedmiotowego tytułu. Co więcej, w art. 274 pkt 2 lit. "a" i "b" ustawy – Prawo wodne przewidziano stawki poboru wody dla celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) i do celów pozostałego górnictwa i wydobywania. Ponadto przepisy "nowego" Prawa wodnego weszły w życie później niż przepis art. 20 Prawa Geologicznego i Górniczego, więc zgodnie z regułą kolizyjną lex posterior derogat legi priori mają pierwszeństwo. Poza tym przesłanki z art. 20 ustawy Prawo Geologiczne i Górnicze i tak nie byłyby spełnione – powołany przepis nie ma zastosowania do zakładów przeróbczych, a z takim zakładem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż zajmuje się płukaniem kruszywa. Woda jest pobierana z wyrobiska poeksploatacyjnego, a więc nie powinna mieć charakteru wody kopalnianej, gdyż eksploatacja została zakończona. Dalej organ wyjaśnił, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 3 ustawy – Prawo wodne oraz § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, tj. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 200 m3/h, wynoszącemu po przeliczeniu 0,055555555 m3/s i zaokrąglona do pełnego złotego. Zgodnie bowiem z art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne kwoty zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. Pismem z dnia 22 marca 2018 r. Firma A zaskarżyła powyższą decyzję [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: 1) art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie; 2) art. 20 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie; 3) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskutek czego organ nie mógł dokonać prawidłowych ustaleń, co do wód kopalnianych oraz wód podziemnych i powierzchniowych, zakładu górniczego i zakładu przeróbczego, a także wyrobiska, jako urządzenia nie będącego urządzeniem wodnym. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca zaprezentowała obszerną argumentację na poparcie zarzutów skargi; została ona rozwinięta w późniejszym piśmie z dnia 12 lipca 2018 r. W odpowiedzi na skargę [...] wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podsumował swoje stanowisko w piśmie z dnia 9 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm., dalej pr.wod.), w szczególności art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 271 ust. 3, a także § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502). Pierwszy z wymienionych przepisów statuuje zasadę, w myśl której opłaty za usługi wodne uiszcza się za m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Drugi przepis stanowi, że wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ. Z kolei § 15 pkt 2 rozporządzenia precyzuje, że do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą: 1) za pobór wód podziemnych – 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód; 2) za pobór wód powierzchniowych – 250 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód. Abstrahując w tym miejscu od kwestii samej zasadności ustalenia opłaty stałej za usługi wodne w niniejszym przypadku (będzie o niej mowa niżej), należy zauważyć, że wysokość tej opłaty została wyliczona – zdaniem Sądu – wadliwe. Pozwolenie wodnoprawne z dnia 27 kwietnia 2006 r. zezwala na pobór wód w ilości nieprzekraczającej Qmax h=200,0m3/h; Qśr d=1870,0m3/d. Organ przyjął za punkt odniesienia maksymalną wartość godzinową (200 m3/h) i – przeliczywszy ją na m3/s – uznał, że jest to maksymalna ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie Sądu, jest to nieprawidłowe, bowiem nie jest tak, że na podstawie odnośnego pozwolenia wodnoprawnego skarżąca może pobierać wodę w ilości będącej iloczynem liczby godzin składających się na 365 dni i maksymalnej godzinowej wartości poboru; innymi słowy, skarżąca nie może stale, przez cały czas "wykorzystywać" maksymalnej godzinowej wartości poboru – wchodzi bowiem w rachubę drugie, dalej idące ograniczenie w postaci zakazu przekroczenia średniodobowej wartości poboru. Zdaniem Sądu, maksymalna średniodobowa (a nie godzinowa) wartość poboru, jako stanowiąca dalej idące ograniczenie, winna być punktem odniesienia dla ustalenia maksymalnej ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Odmienne założenie, przyjęte w zaskarżonej decyzji, prowadzi do naruszenia art. 271 ust. 3 pr.wod. Niezależnie od powyższego, zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych relewantnych z punktu widzenia wskazywanych przez stroną skarżącą przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne oraz art. 20 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie można niejako apriorycznie, bez poczynienia niezbędnych ustaleń, wykluczyć istnienia przesłanek do zastosowania tych przepisów; w szczególności nie można podzielić stanowiska, jakoby wspomniany przepis art. 20 Prawa geologicznego i górniczego został na skutek wyjścia w życie nowego Prawa wodnego w całości lub w jakimś zakresie derogowany. W razie ziszczenia się warunków opisanych w jego hipotezie, wyznaczonej pojęciem korzystania z wód kopalnianych dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego, aktualna pozostaje część dyspozytywna, w której zapisana jest bezpłatność. W toku postępowania sądowoadministracyjnego sporne okazało się przede wszystkim to, czy skarżąca jest "zakładem górniczym" i czy wykorzystywane (pobierane) przez nią wody mają status "wód kopalnianych"; sporne okazały się też właściwości wyrobiska. Ocena w tej mierze zależy nie tylko od rozumienia (wykładni) odnośnych terminów ustawowych, ale także od ustaleń faktycznych, obejmujących choćby bliższą charakterystykę działalności skarżącej oraz celu i sposobu korzystania przez nią z wód. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ skonstatował, że skarżąca jest zakładem przeróbczym (a nie górniczym) i że pobierana przez nią woda nie powinna mieć charakteru wody kopalnianej (gdyż eksploatacja wyrobiska jest zakończona). Ustalenia te, kwestionowane przez stronę skarżącą, nie mają oparcia w zabranym materiale dowodowym, na który składa się tylko odpis decyzji Wojewody [...] z dnia 27 kwietnia 2006 r. Należy przy tym podkreślić, że odpowiedź na skargę tudzież argumentacja formułowana w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą zastąpić prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji ani prawidłowych ustaleń, które powinny być poczynione w postępowaniu administracyjnym. W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie poczynić ustalenia co do wskazanych wyżej okoliczności i uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.