II SA/Kr 580/01
WyrokWSA w Krakowie2004-04-23
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Irla, Sędzia NSA Andrzej Niecikowski, AWSA Anna Znamiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może orzec o wypłacie zasiłku celowego do rąk pracownika socjalnego, zamiast bezpośrednio osobie uprawnionej?Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej nie może orzec o wypłacie zasiłku celowego do rąk pracownika socjalnego, ponieważ świadczenia z pomocy społecznej mają charakter osobisty i powinny być wypłacane bezpośrednio osobie uprawnionej. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje możliwość przyznania świadczeń w formie niepieniężnej w uzasadnionych wypadkach, ale nie pozwala na wypłatę świadczeń pieniężnych do rąk osoby trzeciej, jeśli osoba uprawniona posiada pełną zdolność do czynności prawnych i nie ustanowiła pełnomocnika.Stan faktyczny
Pani J. J. przyznano zasiłek celowy na remont mieszkania, z zastrzeżeniem, że zostanie on wypłacony do rąk pracownika socjalnego. Strona nie kwestionowała wysokości zasiłku, ale nie zgadzała się na wypłatę do rąk pracownika socjalnego, twierdząc, że jest zdrowa psychicznie i sama może zarządzać swoimi środkami. Organy pomocy społecznej utrzymały w mocy decyzję o wypłacie do rąk pracownika socjalnego, powołując się na stan psychiczny strony i potrzebę racjonalnego wydatkowania środków. Pani J. J. wniosła skargę do sądu, domagając się wypłaty zasiłku do jej rąk.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w zakresie rozstrzygnięcia o wypłacie zasiłku celowego do rąk pracownika socjalnego.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA Andrzej Niecikowski AWSA Anna Znamiec ( spr.) Protokolant Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2000r. Nr: [...] w przedmiocie zasiłku celowego u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji w zakresie rozstrzygnięcia o wypłacie zasiłku celowego do rąk pracownika socjalnego.
Decyzją z dnia [...].10.2000 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., znak [...] przyznał Pani J. J. zasiłek celowy z przeznaczeniem na remont mieszkania w kwocie 500,00 zł. W decyzji organ orzekł, że zasiłek zostanie wypłacony do rąk pracownika socjalnego. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji przyjął, że przyznanie przedmiotowego świadczenia - zasiłku celowego na remont mieszkania jest uzasadnione w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych Pani J. J. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ l instancji ustalił, że Pani J. J. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej - dom, w którym mieszka wymaga remontu, którego nie jest w stanie przeprowadzić z własnych środków. Organ l Instancji przyjął, że Pani J. J. nie jest w stanie sama zorganizować sobie czynności związanych z remontem, a zatem podjął, rozstrzygnięcie, że wypłata kwoty zasiłku celowego nastąpi do rak pracownika socjalnego.
Od powyższej decyzji Pani J. J. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N., podnosząc, że nie kwestionuje wysokości przyznanego zasiłku celowego, ale nie zgadza się na wypłatę kwoty zasiłku celowego do rąk pracownika socjalnego, gdyż nie ma do niego zaufania. Strona uważa, że decyzja w tym zakresie jest dla niej krzywdząca, gdyż nie może korzystać z przyznanych środków pieniężnych i wydać je we właściwy sposób. Pracownik socjalny w sposób wadliwy wydatkował będzie przyznane jej środki.
W dniu [...].11.2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania Pani J. J. wydało decyzję (znak [...]), utrzymującą w mocy decyzję organu l instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji przyjęło, że zawarta w decyzji organu l instancji dyspozycja o wypłacie przyznanego stronie zasiłku celowego do rąk pracownika socjalnego jest słuszna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. stwierdziło, że Pani J. J. znajduje się w stanie głębokiej depresji psychicznej, której przejawem jest m. in. upatrywanie w otaczających ją ludziach swoich wrogów. W ocenie Kolegium ten stan choroby strony pozwala z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że nie jest ona w stanie dostatecznie starannie zadbać o swoje sprawy związane z poprawą warunków mieszkaniowych i rozsądnie wydatkować przyznany zasiłek celowy. Pracownik socjalny, kierując się dobrem Pani J. J. wykorzysta te pieniądze w sposób racjonalny na sfinansowanie najpilniejszych potrzeb mieszkaniowych.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Pani J. J. wniosła skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc argumenty już powołane w odwołaniu. Skarżąca twierdzi, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Podnosi, że od dnia 29.09.2000 r. do dnia złożenia skargi (22.02.2001 r.) dostarczono jej tylko piecyk w cenie 135,00 zł i pomalowano pokój, natomiast nie wykonano żadnego remontu. Pewne czynności musiała zrobić we własnym zakresie. Pani J. J., podaje w skardze, że sama dysponuje posiadanymi środkami finansowymi, robi zakupy, podejmuje pieniądze na poczcie. Nie godzi się na to aby ktokolwiek dysponował przyznanymi jej środkami pieniężnymi, nikogo też nie upoważniała do dysponowania środkami z zasiłku celowego. Skarżąca twierdzi, że jest zdrowa psychicznie i może sama zarządzać swoim majątkiem. Skarżąca wnosi o wypłatę do jej rąk przyznanego zasiłku celowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. W ocenie Kolegium strona skarżąca nie orientuje się w zakresie najpilniejszych potrzeb poprawy swych warunków mieszkaniowych. W skardze nie sprecyzowała na co pragnie przeznaczyć przyznany zasiłek celowy. W ocenie Kolegium istnieje uzasadniona wątpliwość czy świadczenie pieniężne wypłacone bezpośrednio Pani J. J. byłoby przez nią roztropnie zainwestowane w mieszkanie.
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje w zakresie rozstrzygnięcia o wypłacie zasiłku celowego do rąk pracownika socjalnego wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Na mocy przepisu art. 2 b cyt. ustawy prawo do świadczeń pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, zamieszkującym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, jeżeli spełniają kryteria dochodowe określone w przepisie art. 4 cyt. ustawy. W ustawie o pomocy społecznej brak jest podstaw prawnych do orzekania o wypłacie świadczeń z pomocy społecznej przyznanych uprawnionym stronom do rąk pracownika socjalnego. Świadczenia z pomocy społecznej maja charakter świadczeń osobistych i powinny podlegać wypłacie osobie uprawnionej do tychże świadczeń. Na mocy przepisu art. 6 ust. 3 cyt. ustawy w uzasadnionych wypadkach, a w szczególności w przypadku korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w sposób niezgodny z przeznaczeniem, kierownik ośrodka pomocy społecznej może przyznać te świadczenia w formie niepieniężnej. Pani J. J. posiada pełną zdolność do czynności prawnych, może, zatem zaciągać zobowiązania i dysponować swoimi prawami. Strona skarżąca nie ustanawiała również pełnomocników do odbioru przyznanego zasiłku celowego na remont mieszkania. W związku z powyższym brak było podstaw prawnych do orzekania przez organy l i II instancji o wypłacie przyznanego Pani J. J. zasiłku celowego na remont mieszkania do rąk pracownika socjalnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło