II SA/Kr 580/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek (spr.) Sędziowie: NSA Andrzej Niecikowski NSA Anna Szkodzińska Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2007 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zasiłku stałego wyrównawczego skargę oddala II SA/Kr 580/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działając z upoważnienia Rady Miejskiej w T. udzielonego uchwałą Nr [...] z dnia [...]1996 r., po rozpatrzeniu wniosku S. P. na podstawie art. 104 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z 2001 r. Nr 49, poz. 509, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 169, poz. 1387 z 2003 r. Nr 130, poz. 1188, Nr 170, poz. 1660) , oraz art. 27 ust. 4 pkt l, ust. 6 pkt l w związku art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414, Nr 106, poz. 668, Nr 117, poz. 756, Nr 162, poz. 1118 i 1126, z 1999 r. Nr 20, poz. 170, Nr 79, poz. 885 i Nr 90, poz. 1001, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19, poz. 238, z 2001 r. Nr 72, poz. 748, Nr 88, poz. 961, Nr 89, poz. 973, Nr 111, poz. 1194, Nr 122, poz. 1349, Nr 154, poz. 1792, z 2003 r. Nr 7, poz. 79, Nr 44, poz. 389, Nr 122, poz. 1143, Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1304, Nr 203, poz. 1966, Nr 228, pz. 2255) zmienił decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. znak: [...] z dnia [...] 2002 r. w części dotyczącej wysokości świadczenia, w ten sposób, że wysokość świadczenia od miesiąca stycznia 2004 r. ustalił na kwotę 161 zł (słownie: sto sześćdziesiąt jeden złotych) miesięcznie. W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] 2002 r. znak: [...] organ pomocy społecznej przyznał S. P. na zasadzie art. 27 ust. 4 pkt l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 z późn. zm.) zasiłek stały wyrównawczy w wysokości 111,00 zł miesięcznie, że wysokość tego świadczenia ustalono jako różnicę miedzy kryterium dochodowym, a posiadanym dochodem, którym była pomoc ze strony dzieci w wysokości 350 zł miesięcznie oraz, że w miesiącu październiku 2003 r., podczas przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego w sprawie zasiłku celowego S. P. złożyła oświadczenie, że pomoc ze strony dzieci uległa znacznemu obniżeniu, do kwoty 100 zł miesięcznie i w związku z tym wniosła o zmianę wysokości świadczenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ ustalił, że wnioskodawczyni osiąga miesięczny dochód w kwocie 300 zł , na co składa się, pomoc ze strony dzieci w wysokości 100 zł oraz pomoc ze strony byłego męża J. P. w kwocie 200,00 zł miesięcznie. Dalej organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną, zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody oraz , że w nin. sprawie zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu. Zasiłek stały wyrównawczy, zgodnie z art. 27 ust. 6 pkt l ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby samotnej, ustala się w wysokości różnicy pomiędzy kryterium osoby samotnie gospodarującej, a posiadanym dochodem. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej to kwota 461 zł, a skoro dochód wnioskodawczyni to kwota 300 zł (100 zł pomoc ze strony dzieci + 200 zł pomoc ze strony J. P. ) to naliczona wysokość zasiłku stałego wyrównawczego od stycznia 2004 r. wynosi 161 zł (461 zł-300 zł =161 zł). Organ I instancji podkreślił, że zasady ustalania wysokości zasiłku stałego wyrównawczego ściśle precyzują przepisy ustawy o pomocy społecznej i brak jest w tym przypadku możliwości naliczenia świadczenia w innej wysokości niż obliczona na podstawie art. 27 ust. 6 pkt l tejże ustawy, a odnosząc się do zarzutów podniesionych przez wnioskodawczynię w toku postępowania, w tym w szczególności w piśmie z dnia [...] 2004 r. stwierdził, że zgodnie z art. 43 ust. 3 i 3 a ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego(rodzinnego) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy, że wywiad przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób rodzin, w tym, o których mowa w art. 39 w/w ustawy (dotyczy małżonka, zstępnych i wstępnych osoby ubiegającej się o świadczenie), a w przypadku gdy osoba lub rodzina ubiegająca się o pomoc, w także osoby, o których mowa w art. 39 w/w ustawy, nie wyrażają zgody na zbieranie danych osobowych w zakresie ustalonym przepisami ustawy, kierownik ośrodka pomocy społecznej może wydać decyzję odmawiającą przyznania pomocy, jednak pomimo odmowy podania przez wnioskodawczynię adresów osób zobowiązanych do alimentacji tj. dzieci, nie odmówiono wnioskodawczyni pomocy, że przepisy ustawy o pomocy społecznej zawierają regulacje określające zasady odpowiedzialności rodziny za sytuacje podopiecznego ośrodka pomocy społecznej, a w szczególności są to art.34ust.l i 39 ust. l, z których wynika, że rodzina podopiecznego ma obowiązek zwrotu niektórych świadczeń z pomocy społecznej, lub ośrodek może z tymi osobami zawrzeć umowy co do współudziału tych osób w udzielaniu pomocy podopiecznemu co z kolei oznacza, że ośrodek ma obowiązek zbadać sytuację całej rodziny podopiecznego, że w myśl art. 2a ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochód rodziny rozumie się sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej i w związku z tym środki finansowe otrzymywane od innych osób stanowią dochód podopiecznego, który winien być uwzględniony w sprawie zasiłku stałego wyrównawczego. Od powyższej decyzji S. P. wniosła odwołanie zarzucając, iż wysokość przyznanego świadczenia jest niewystarczająca dla rozwiązania trudnej sytuacji finansowej oraz, że organ l instancji dopuścił się nadużyć interpretacyjno-prawnych przeprowadzając wywiad środowiskowy zarówno u odwołującej się, jak i u jej rodziny, do czego nie był zobligowany. Ponadto w odwołaniu tym S. P. szeroko opisała wieloletnie niewłaściwe traktowanie przez organ pomocy społecznej jej osoby. Decyzją z dnia [...] 2004r. sygn. akt: [...] na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art.4, art. 27 ust. 4 pkt 1), ust. 6 pkt 1), art. 39, art. 43 ust. 3, 3a i 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn.zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, póz. 1925) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzję uchyliło w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, natomiast zgodnie z dyspozycją art. 77 organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz , że w nin. sprawie organ l instancji prowadząc postępowanie i wydając zaskarżoną decyzję uchybił tym przepisom. Organ odwoławczy wskazał też, że zgodnie z przepisem art.4 ust.1 cytowanej na wstępie ustawy, prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód osobę w rodzinie nie przekracza ustalonej przepisami prawa kwoty, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art.3 pkt 2-11 cytowanej ustawy, okolicznościami takimi są m.in. bezrobocie, bezdomność, długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zaś stosownie do treści art. 27 ust. 4 pkt 1) i ust. 6 pkt 1) zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 i w takim przypadku wysokość zasiłku stałego wyrównawczego ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby, zgodnie natomiast z treścią art. 43 ust. 6 świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją i w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro S. P. jest osobą niepełnosprawną korzystającą z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego, otrzymuje pomoc od dwóch córek w łącznej kwocie 100 zł., a trzecia córka nie pomaga finansowo matce, ponadto w/wymieniona otrzymuje od byłego męża J. P. od 1991 lub 1992 r. pomoc finansową w kwocie 200,00 zł miesięcznie to zgodnie z tymi ustaleniami S. P. od czasu złożenia wniosku w sprawie uzyskiwała dochód miesięczny w wysokości 300 zł miesięcznie., a zatem organ I instancji powinien przyznać odwołującej się świadczenie w zmienionej wysokości stosownie do art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej od miesiąca września 2003r., ustalając wysokość zasiłku stałego wyrównawczego na kwotę 161 zł. Oprócz powyższej kwestii, zd. organu odwoławczego, zastrzeżenia budzi również przeprowadzona w dniu [...] 2003r. aktualizacja wywiadu środowiskowego, w której ustalono wysokość dochodu S. P. na kwotę 111 zł tj. kwotę uzyskiwanego świadczenia w postaci zasiłku stałego wyrównawczego. Dysponując w trakcie przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego informacją uzyskaną od odwołującej się o korzystaniu z pomocy finansowej córek w wysokości 100 zł miesięcznie, pracownik socjalny powinien w pkt V ppkt 1 i 2 wywiadu uwzględnić tą kwotę, czego jednak nie uczynił. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, a dotyczącego przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego zarówno u S. P., jak i u rodziny jej córki organ odwoławczy uznał go za bezzasadny. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy, zgodnie zaś z treścią art. 39 ust. 2 cyt. ustawy w celu ustalenia sytuacji dochodowej osób, o których mowa w art. 39 ust. 1, oraz ich możliwości udzielenia pomocy osobie lub rodzinie ubiegającej się o świadczenia pomocy społecznej przeprowadza się wywiad środowiskowy (rodzinny), a zatem w świetle powyższych przepisów brak jest podstaw do kwestionowania słuszności przeprowadzenia wywiadów środowiskowych przez organ l instancji w niniejszej sprawie, co zresztą zostało dokładnie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. uzupełnionej następnie pismami z dnia [...] 2007 r. oraz [...] 2007 r. S. P. przedstawiła ponownie swoją trudną sytuację materialną oraz zarzuciła dokonanie nadużyć interpretacyjno-prawnych przez organy obu instancji szczególnie poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zarówno u skarżącej, jak i u jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U.Nr 153 poz.1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego tj. obowiązującej w dacie wydania decyzji ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r./tj. z 1998 r. Dz.U.Nr 64 poz.414 zezm./.Zgodnie z treścią art.4 ust.1 tej ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód osobę w rodzinie nie przekracza ustalonej przepisami prawa kwoty, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art.3 pkt 2-11 ustawy, a okolicznościami takimi są m.in. bezrobocie, bezdomność, długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zaś stosownie do treści art. 27 ust. 4 pkt 1) i ust. 6 pkt 1) ustawy zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 i w takim przypadku wysokość zasiłku stałego wyrównawczego ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby, zgodnie zaś z treścią art. 43 ust. 6 ustawy świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją i w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Stosownie do treści art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy, zgodnie zaś z treścią art. 39 ust. 2 cyt. ustawy w celu ustalenia sytuacji dochodowej osób, o których mowa w art. 39 ust. 1, oraz ich możliwości udzielenia pomocy osobie lub rodzinie ubiegającej się o świadczenia pomocy społecznej przeprowadza się wywiad środowiskowy (rodzinny). Przytoczone wyżej zasady pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że kwestionowana przez skarżącą słuszność przeprowadzenia wywiadów środowiskowych w nin. sprawie jest całkowicie bezzasadna. Wywody w tym zakresie organów obu instancji Sąd podzielił w całej rozciągłości, uznając zbędnym przytaczanie ich raz jeszcze. Mając na uwadze przytoczone okoliczności na zasadzie art. 151 cyt. ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.