II SA/Kr 585/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2014 r. w dniu 18 września 2014 r. w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji postanawia oddalić wniosek. W skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 lutego 2014 r. znak: [...] L. K. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie w dniu 28 maja 2014 r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na fakt, że podane przez skarżącego informacje dotyczące jego stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające, referendarz wezwał skarżącego do podania w terminie siedmiu dni następujących informacji: – udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w tym kserokopii rachunków i faktur za media, za ostatni okres rozliczeniowy oraz innych potwierdzających wydatki konieczne; – przedstawienia historii rachunku bankowego skarżącego za ostatnie trzy miesiące z aktualnym saldem, – przedłożenia ostatniego odcinka pobieranego świadczenia rentowego; – przedłożenia zeznania podatkowego za rok 2013; – przedłożenia przez żonę i syna skarżącego, M. K., zaświadczenia z właściwych organów o uzyskaniu statusu osób bezrobotnych; – wyjaśnienia, gdzie uczy się i w jakim trybie syn M. K.; – oświadczenia, czy skarżący lub inny członek jego rodziny korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 12 czerwca 2014 r. wyjaśnił, że nie jest w stanie w terminie siedmiu dni przestawić kserokopii rachunków opłacanych przez skarżącego i wniósł o przedłożenie terminu do ich przedstawienia. Podobnie z zaświadczeniami w sprawie uzyskania statusu osób bezrobotnych przez żonę skarżącego oraz jego syna M. K.. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie posiada ostatniego odcinka pobieranego świadczenia i nie posiada rachunku bankowego. Podał też, że rodzina nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a syn M. uczy się zawodu mechanika samochodowego. Referendarz przychylił się do wniosku i zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2014 r. przedłużył termin do uzupełnienia wniosku. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu 18 lipca 2014 r. Termin do uzupełnienia wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 1 sierpnia 2014 r., gdyż skarżący nie wykonał nałożonego obowiązku uzupełnienia wniosku. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza odmawiającym zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego bezzasadnie nie uwzględniono oświadczenia skarżącego dotyczącego jego sytuacji majątkowej. Ponadto skarżący podniósł, że obiektywnie nie miał możliwości dostarczenia żądanych od niego dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem § 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Dlatego strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Z art. 246 ppsa wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić trzeba też, że zgodnie z art. 260 ppsa wniesienie sprzeciwu skutkuje tym, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym Sąd dokonał ponownej oceny wniosku L. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i przeanalizował informacje podane przez skarżącego. W ocenie Sądu wezwanie odebrane przez skarżącego w dniu 9 czerwca 2014 r. było zasadne, ponieważ wskazane w nim informacje były niezbędne dla poznania sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego i dokonania jej oceny pod kątem zasadności złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić trzeba, że skarżący nie przedstawił żadnego z żądanych dokumentów, mimo tego że termin do ich nadesłania został mu przedłużony. Zauważyć należy, że skarżący dowiedział się o tym, jakie dokumenty powinien przedłożyć, 9 czerwca 2014 r., a przedłużony termin upłynął 1 sierpnia 2014 r. Nie można zatem uznać, że w okresie niemal dwóch miesięcy nie było możliwe zgromadzenie stosownych dokumentów. Ponadto skarżący także do sprzeciwu od orzeczenia referendarza, czyli 17 września 2014 r., nie dołączył żadnego z wymaganych dokumentów. Z przytoczonych okoliczności wynika, że skarżący w okresie od 9 czerwca do 17 września 2014 r. nie był w stanie nadesłać dokumentów potrzebnych do dokonania oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Podsumowując, skarżący był świadomy, że dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych niezbędne jest nadesłanie dokumentów wskazanych w wezwaniu doręczonym mu 9 czerwca 2014 r. i pomimo tego nie nadesłał tych dokumentów przez okres ponad trzech miesięcy. Sąd uznał zatem, że skarżący, na którym spoczywał ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie wykazał, że w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych w całości ani w części. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa.