II SA/Kr 595/21
WyrokWSA w Krakowie2021-09-28
Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Małgorzata Łoboz, Joanna Człowiekowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę szpitala, na której znajduje się sieć kanalizacyjna wykonana na potrzeby osiedli mieszkaniowych, może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia i podlegać zwrotowi?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę gminy, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nawet jeśli cel wywłaszczenia obejmuje infrastrukturę, istniejąca sieć kanalizacyjna, wykonana na potrzeby osiedli mieszkaniowych, nie była związana z budową szpitala i nie stanowiła realizacji celu wywłaszczenia. W związku z tym, zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości.Stan faktyczny
Gmina Miejska K. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości R. Z. P., spadkobierczyni pierwotnej właścicielki. Nieruchomość została wywłaszczona pod budowę szpitala. Organy administracji uznały nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, wskazując na brak realizacji budowy szpitala na tej działce, mimo istnienia na jej części sieci kanalizacyjnej. Gmina zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i błędną wykładnię przepisów materialnych, twierdząc, że cel wywłaszczenia obejmuje również infrastrukturę, a sieć kanalizacyjna jest elementem funkcjonalnym szpitala.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Miejskiej K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Tadeusz Kiełkowski SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Gmina Miejska K. (dalej: "Gmina") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody z dnia 22 marca 2021 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 13 sierpnia 2020 r., znak: [...] o zwrocie R. Z. P. wywłaszczonej nieruchomości.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 9 marca 1993 r. Z. R. wystąpiła do Kierownika Urzędu Rejonowego w K. o zwrot działki nr [...], o pow. 4135 m2, położonej w M..
W związku z wejściem przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r., poz. 741) sprawa została przekazana do rozpoznania przez Wojewodę K., a następnie – w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872), Prezydentowi Miasta K..
Następnie Wojewoda, postanowieniem z dnia 6 grudnia 2004 r., znak: [...], wyznaczył Starostę K. do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Decyzją z 13 sierpnia 2020 r., znak: [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie R. Z. P. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0438 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,2306 ha, położonej w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., objętej Księgą Wieczystą nr [...] W punkcie 2. decyzji Starosta zobowiązał uczestniczkę do zwrotu na rzecz Gminy kwoty [...]zł odpowiadającej zwaloryzowanemu odszkodowaniu ustalonemu z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu Starosta dokonał analizy przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie wystąpiły wszystkie trzy przesłanki warunkujące zwrot przedmiotowej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła uprawniona do tego osoba. Zgodnie bowiem z Aktem Własności Ziemi z dnia 30 kwietnia 1975 r., nr [...] (sprostowanym w zakresie nazwiska właściciela postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 6 września 2012 r., nr [...]) własność parceli l kat. [...] o pow. 4135 m2 nabyła z mocy prawa Z. R.. Jednocześnie organ wskazał, że nabycie na podstawie Aktu Własności Ziemi, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) wywarło skutek prawny z dniem 4 listopada 1971 r. Zatem na dzień 4 listopada 1971 r. Z. R. była właścicielką ww. nieruchomości. Z. R. zmarła w dniu [...] 2017 r., a spadek po niej nabyła w całości jej córka – R. Z. P., która w dniu 8 kwietnia 2019 r. podtrzymała wniosek o zwrot nieruchomości. Po drugie, wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło decyzją Urzędu Dzielnicowego K. – N. H. z dnia 27 listopada 1974 r., nr [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Analizując wystąpienie trzeciej przesłanki, tj. zbędność na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, organ wskazał, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na cele budowy Szpitala [...] Starosta ustalił, że w aktach postępowania nr [...] brak jest planów realizacji budowy ww. Szpitala. Na podstawie planu realizacyjnego pt. Ogólny plan zagospodarowania przestrzennego Szpital [...]" w N. H. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K., opatrzonego datą wpisu do rejestru graficznego w dniu 12 lipca 1974 r. - pozyskanego przez Starostę w toku odrębnego postępowania ustalono, że plan ten przedstawia projektowany Szpital [...]", obecnie Szpital Specjalistyczny im. [...] sp. z o. o. w K.. Analiza porównawcza powyższego planu z aktualną mapą ewidencyjną, w tym porównania obrysów budynków istniejących w dniu wytworzenia planu realizacyjnego do dnia dzisiejszego doprowadziła organ do wniosku, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość znajdowała się poza planem budowy Szpitala [...] w N. H.. Powyższe ustalenia potwierdza, w ocenie organu, również mapa sytuacyjno- wysokościowa "Szpital [...] wykonana 25 lutego 1977 r., potwierdzona za zgodność ze stanem w terenie w maju 1980 r., na której zlokalizowano przedmiotową działkę poza ogrodzonym terenem Szpitala. Nadto analiza dokumentu "Miasto K. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego" z dnia 31 marca 1967 r., stanowiącego pierwszy Plan Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K., sporządzony po II wojnie światowej Starosta ustalił, że przedmiotowa działka znajdowała się w terenach oznaczonych jako "E 185 UZ - Ustalenia jak przy E 44 UZ - Teren upraw rolnych przeznaczony pod obiekty służby zdrowia. Realizacja po r. 1970." Na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w 1975 r. organ ustalił, że na ww. działce znajdowały się pola uprawne. Z kolei na podstawie zdjęć wykonanych w 1982 r., ustalono że na zawnioskowanej działce brak było widocznych zabudowań związanych z celem wywłaszczenia. Ponadto organ ustalił, że sporna działka pozostaje w zarządzie Zarządu Zieleni Miejskiej w K.. Część działki nr [...] obr[...]. ewid. N. H. m. K. znajduje się w zakresie obszarów ZP.l i ZP.2 wyznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego [...] oraz stanowi ogólnodostępny zieleniec w zarządzie tamtejszej Jednostki. Przedmiotowa działka nie wchodzi w pas drogowy ul. [...]. Działka nr [...] obr. [...]. ewid. N. H. m. K. i w wyznaczonej części położona jest w obszarze korytarza zajętości terenu przeznaczonego pod planowaną inwestycję związaną z przebudową ul. [...] do parametrów ulicy klasy GP 2x2, odcinek [...] Rozpoczęcie przygotowania opisanego zadania nie zostało ujęte w budżecie Miasta K. na rok 2019, jak również w Wieloletnim Planie Finansowo-Inwestycyjnym Miasta K. na lata następne. Przedmiotowa nieruchomość nie jest obciążona żadnymi prawami obligacyjnymi, ani też rzeczowymi ustanowionymi na rzecz osób trzecich. Na nieruchomości tej nadto brak infrastruktury należącej do Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. w K., Telekomunikacji [...] (obecnie [...]) oraz [...] S.A. Oddział w K. Zakład Energetyczny K.. Z kolei pismem z dnia 18 listopada 2009 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. poinformowało organ, że na części działki nr [...] obr. [...]. ewid. N. H. znajduje się sieć kanalizacji ogólnospławnej [...]. Ponadto organ wskazał na wyniki przeprowadzonego dowodu z oględzin terenu oraz zeznań uczestniczki. W oparciu o wszystkie ww. zgromadzone dowody organ I instancji doszedł do przekonania, że działka nr [...], obr[...]. ew. N. H. była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Gmina w odwołaniu od ww. decyzji zarzuciła, że organ dokonał ustaleń pozwalających uznać zawnioskowaną nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, między innymi na podstawie zdjęć lotniczych z 1975 i 1982 r., tymczasem, z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. z dnia 18 listopada 2009 r., znak: [...] wynika, że część działki nr [...], obr. [...]. ewid. N. H. m. K., uzbrojona jest w sieć kanalizacji ogólnospławnej [...]. Gmina zarzuciła, że organ w ogóle nie odniósł się do powyższych okoliczności i nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Gmina podała, że budowa szpitala należy do wielkich inwestycji, które mogą być realizowane przez wiele lat, a wybudowanie infrastruktury technicznej szpitala również jest realizacją celu wywłaszczenia. Realizacja dużej inwestycji określonej jako budowa szpitala nie ogranicza się zatem tylko do wybudowania budynku głównego, ale zawiera także budowę infrastruktury niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania tego szpitala w postaci między innymi instalacji podziemnych takich jak sieci kanalizacyjne. Zdaniem Gminy, o zbędności nieruchomości przesądza art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie wyłącznie ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach wynikających z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. Zdaniem Gminy, organ I instancji nie dowiódł ponad wszelką wątpliwość, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia doprecyzowanym jako budowa szpitala.
Wojewoda decyzją z dnia 22 marca 2021 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 13 sierpnia 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda opisał dotychczasowy przebieg sprawy, a dalej podał, że podziela ocenę organu I instancji co do uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w konsekwencji zasadności orzeczenia o jej zwrocie. W ocenie Wojewody zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy, pozwala na stwierdzenie, że na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości od daty wywłaszczenia, aż do chwili obecnej nie podejmowano działań związanych z realizacją celu określonego w decyzji Urzędu Dzielnicowego K.-N. H. z dnia 27 listopada 1974 r., znak: [...], gdyż na jej obszarze nie były wykonywane żadne prace zmierzające do budowy zaplanowanego szpitala.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Wojewoda podniósł, że nie zasługiwały one na uwzględnienie, bowiem istniejąca na niewielkim fragmencie działki nr [...] sieć kanalizacyjna nie powstała w związku z budową szpitala, ani nie służy jego funkcjonowaniu obecnie. Organ podał, że z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A z dnia 18 listopada 2009 r., znak: [...] [...] wynika, że na części działki nr [...], obr[...]. ewid. N. H., znajduje się sieć kanalizacji ogólnospławnej Ř 140/210. Jednocześnie Wojewoda zauważył, że w ww. piśmie nie podano daty budowy przedmiotowej sieci, lecz załączono jej dokumentację techniczną oraz mapę z przebiegiem. Analizując przesłaną dokumentację organ ustalił, że fragment ww. sieci przecina niewielki fragment projektowanej działki nr [...] (w północny-zachodniej części), zaś numer dokumentacji technicznej - choć nie ona zawiera daty jej sporządzenia - [...], sugeruje jej wykonanie niespełna 20 lat przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Inwestorem sieci była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych K. - Miasto I, realizująca po II wojnie światowej inwestycje budowlane - w tym sieci infrastruktury, na terenie N. H. i taki też przedmiot wskazano w ww. dokumentacji technicznej: "Kanalizacja dz. [...] Dalej organ podał, że zgodnie z danymi dostępnymi w Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej Urzędu Miasta K., przedmiotowa sieć przebiega pasem zieleni wzdłuż [...] - od zabudowań osiedla zlokalizowanego na wschód od szpitala, następnie wzdłuż ww. ulicy obsługuje tereny osiedla M. (na północ od szpitala), a dalej tereny na zachód, okalając ogrodzone tereny szpitala. W ocenie Wojewody, powyższe okoliczności wskazują, że przedmiotowa sieć kanalizacyjna została wykonana na potrzeby osiedli mieszkaniowych dawnej dzielnicy N. H., pozostając bez związku z kompleksem szpitalnym.
Gmina w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagała się uchylenia decyzji organu II instancji w całości, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia w sprawie materiału dowodowego, a to:
- nieustalenie w sposób dokładny celu wywłaszczenia i czy cel ten został zrealizowany na działce nr [...] obr. [...]. ewid. N. H. w K.,
- błędne ustalenie, że ww. działka nie została przeznaczona na cel wywłaszczenia,
- pominięcie niektórych dowodów przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, m.in. faktu stałego zagospodarowania działki nr [...] obr[...]. ewid. N. H. w K., który to teren jest regularnie koszony i utrzymywany w odpowiednim stanie i stanowi jednocześnie teren o charakterze izolacyjnym między Szpitalem a drogą oraz element funkcjonalny Szpitala,
2. art. 136 ust. 3 w zw. art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że cel wywłaszczenia, będący przesłanką zwrotu nieruchomości, może być ujmowany w oderwaniu od funkcji oraz charakterystyki zamierzenia, ze względu na które to zamierzenie dokonano wywłaszczenia i może być (cel) sprowadzany jedynie do części tego zamierzenia (na gruncie niniejszej sprawy skoncentrowanie się wyłącznie na budowie budynku, z pominięciem szpitala w ujęciu funkcjonalnym) podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna przyjmować, że cel wywłaszczenia, będący przesłanką zwrotu nieruchomości, powinien być odkodowywany i ujmowany w perspektywie funkcji oraz charakterystyki zamierzenia, ze względu na które dokonano wywłaszczenia.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd rozpoznał sprawę i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z przywołanym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,2306 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz R. Z. P..
Na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej: u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości kształtuje nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), skutkiem którego art. 137 ust. 1 pkt 2 utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wyroku tego wynika, że jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu została wywłaszczona przed dniem 27 maja 1990 r., czyli datą komunalizacji z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa, którymi władały jednostki samorządu terytorialnego, zaś cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., czyli dniem wejścia w życie aktualnego brzmienia art. 137 ust. 1 u.g.n., nie można uznać, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Realizacja tego celu w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie ma w takiej sytuacji znaczenia, tj. nie jest istotne, czy realizację celu wywłaszczenia rozpoczęto w ciągu 7 lat od momentu, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna oraz czy zakończono ją w ciągu 10 lat od tego momentu. W świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wypadku nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 27 maja 1990 r. spełnienie kryteriów zbędności, wymienionych w art. 137 ust. 1 u.g.n. miałoby znaczenie wyłącznie wówczas, gdyby cel wywłaszczenia był realizowany dopiero po dniu 22 września 2004 r.
Analiza przywołanych regulacji pozwala wyodrębnić trzy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, wystąpienie o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W przedmiotowej sprawie dwie pierwsze przesłanki nie budzą wątpliwości. Nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, objętej art. 216 ust. 1 u.g.n., co uzasadniało zastosowanie ww. przepisów. Nadto, z wnioskiem o zwrot wystąpiła spadkobierczyni poprzedniej właścicielki nieruchomości – Z. R. – R. Z. P..
Co do trzeciej przesłanki Starosta [...] ustalił działka będąca przedmiotem żądania zwrotu została nabyta celem budowy Szpitala [...] w N. H. (obecnie Szpital Specjalistyczny im. [...] w K.) oraz zgromadził materiał dowodowy wskazujący na to, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w odniesieniu do działki objętej żądaniem zwrotu. Pozyskano w szczególności plan realizacyjny – Ogólny plan zagospodarowania projektowanego Szpitala "[...] z 1974 r., mapę sytuacyjno-wysokościową tego obiektu wykonaną w 1977 r. oraz potwierdzoną za zgodność ze stanem w terenie w 1980 r. Ustalono na tej podstawie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się poza granicami planu budowy, a następnie poza ogrodzonym terenem Szpitala "[...]". Ustalono również, na podstawie dokumentu "Miasto K. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego" z dnia 31 marca 1967 r., czyli pierwszego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta K. sporządzonego po II wojnie światowej, że przedmiotowa działka znajdowała się w terenach oznaczonych jako: "E 158 UZ - Ustalenia jak przy E 44 UZ - Teren upraw rolnych przeznaczony pod obiekty służby zdrowia. Realizacja po r. 1970".
Organ pozyskał również z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęcia lotnicze obejmujące m.in. przedmiotową nieruchomość, wykonane: 22 sierpnia 1975 r. oraz w 1982 r., na które geodeta uprawniony M. K. naniósł granice zawnioskowanej do zwrotu działki. Na podstawie zdjęcia wykonanego w 1975 r. ustalono, iż na przedmiotowej działce oraz na działkach sąsiednich znajdowały się pola uprawne, zaś północna granica działki graniczyła z drogą (obecnie ul. [...]). Z kolei ze zdjęcia wykonanego w 1982 r. wynika, iż na zawnioskowanej do zwrotu działce nadal brak było zabudowań związanych z celem wywłaszczenia - teren pozostawał niezagospodarowany.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym powyższe dowody wskazują na to, że działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K. była zbędna pod realizację jakiejkolwiek trwałej zabudowy w ramach określonego w decyzji celu wywłaszczenia, a tym samym, znajdując się poza planowanymi granicami inwestycji, a następnie także poza ogrodzeniem szpitala, okazała się zbędna na cel wywłaszczenia. Oczywiście, trzeba przyznać rację skarżącej, że celu wywłaszczenia "pod budowę szpitala" nie można było sprowadzać na poziomie przestrzennym tylko do obrysu budynków. Budowa szpitala wymaga bowiem realizacji właściwej infrastruktury, w tym infrastruktury technicznej, drogowej, parkingowej, ale także zieleni o charakterze izolacyjnym. Jak wskazują zgromadzone w sprawie dokumenty planistyczne, tak też planowano Szpital [...]", dzisiejszy Szpital im. [...] w K.. Rzecz jednak w tym, że w przedmiotowej sprawie organy nie stwierdziły zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, biorąc pod uwagę wyłącznie teren zajęty przez budynki szpitala, lecz uwzględniły teren zagospodarowany przez szpital, ograniczony ogrodzeniem.
Zauważyć przy tym należy, że stwierdzając, że działka będąca przedmiotem żądania zwrotu nie służyła realizacji celu wywłaszczenia, organy uwzględniły ustalenia dokonane w wyniku przeprowadzonych rozpraw administracyjnych, a to 29 kwietnia 2010 r. oraz 4 sierpnia 2015 r. W wyniku pierwszej rozprawy ustalono, że granica północna działki nr [...] biegnie w odległości ok. 6 m od ogrodzenia Szpitala im. [...]. Granica wschodnia biegnie w kierunku północnym od linii, na której znajduje się latarnia w ogrodzeniu ww. szpitala. Teren przedmiotowej nieruchomości jest pochylony w kierunku północnym i stanowi skarpę porośniętą wykoszoną trawą. W wyniku drugiej rozprawy, połączonej z oględzinami działki, w trakcie której geodeta uprawniony przeprowadził czynności związane z podziałem działki w celu wydzielenia zawnioskowanej do zwrotu części działki w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. M., ustalono, że przedmiotowa działka jest porośnięta skoszoną trawą, a ponadto rosną na niej 3 drzewa ozdobne. Organy uwzględniły również wyjaśnienia jednostek organizacyjnych Gminy Miejskiej K.. W piśmie z dnia 3 października 2019 r. znak: [...] Zarząd Dróg Miasta K. poinformował, że działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K. nie wchodzi w pas drogowy ul. [...], jednocześnie w znacznej części położona jest w obszarze korytarza zajętości terenu przeznaczonego pod planowaną inwestycję związaną z przebudową ul. [...] do parametrów ulicy klasy GP 2x2, odcinek [...] która to inwestycja nie została ujęta w budżecie Miasta K. na rok 2019, jak również w Wieloletnim Planie Finansowo-Inwestycyjnym Miasta K. na lata następne. W piśmie z 29 października 2019 r. znak: [...] Zarząd Zieleni Miejskiej w K. poinformował, że część działki nr [...] obr. [...]. ewid. N. H. m. K., znajduje się w zakresie obszarów ZP.1 i ZP.2 wyznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego [...], a ponadto stanowi ogólnodostępny zieleniec w zarządzie ZZM. Uwzględniono również zeznania R. P., która w dniu 22 września 2010 r. oświadczyła, że w dacie wywłaszczenia, tj. w 1974 r., na terenie przedmiotowej działki uprawiane były ziemniaki, zboże i buraki. W ten sposób działka była użytkowana do początku lat 80-tych, a po powstaniu szpitala była tam koszona trawa. Uwzględniono nadto treść pisma z dnia 18 listopada 2009 r. znak: [...] Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A., które poinformowało, że na części działki nr [...] obr. [...]. ewid. N. H., znajduje się sieć kanalizacji ogólnospławnej Ř [...]. Na podstawie przedłożonej dokumentacji ustalono, że fragment ww. sieci przecina niewielki fragment projektowanej działki nr [...] (w północno-zachodniej części), przy czym oznaczenie dokumentacji technicznej - choć nie ona zawiera daty jej sporządzenia - [...] sugeruje jej wykonanie niespełna 20 lat przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Inwestorem sieci była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych K. - Miasto I, realizująca po II wojnie światowej inwestycje budowlane (w tym sieci infrastruktury) na terenie N. H.. Z powyższego słusznie wywiedziono, że opisana sieć kanalizacyjna została wykonana na potrzeby osiedli mieszkaniowych dawnej dzielnicy N. H., bez związku z budową szpitala.
Wobec przytoczonych okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń dokonanych przez organy administracji, które uzasadniały wniosek, że nieruchomość objęta żądaniem zwrotu okazała się zbędna na cel wywłaszczenia, a tym samym zaistniały przesłanki do jej zwrotu.
W ocenie Sądu poczynione w toku postępowania ustalenia dokonane zostały w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W tym kontekście Sąd podkreśla, że nie podziela zarzutów skarżącej co do wadliwego zidentyfikowania celu wywłaszczenia i związku przedmiotowej nieruchomości z realizacją Szpitala. Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, w tym pochodzący od miejskiej jednostki sprawującej zarząd terenem obejmującym zwróconą działkę, wskazuje dobitnie na brak takiego związku.
Wskazać należy ponadto, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania co do ujawnienia przez organ motywów podjętego rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiono w nim dokonane ustalenia w zakresie stanu faktycznego i prawnego, sposób rozumienia zastosowanych przepisów, który – jak to wynika z wcześniejszych wywodów – Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podzielił. Finalnie Sąd stwierdza, że skarżąca nie kwestionowała rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości; niezależnie od tego Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie naruszenia przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło