II SA/Kr 596/22
WyrokWSA w Krakowie2022-09-07
Skład orzekający: Mirosław Bator, Jacek Bursa, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowy cywilnoprawne zawarte z recenzentami i członkami komisji habilitacyjnej stanowią informację publiczną, która powinna zostać udostępniona na wniosek, pomimo powołania się przez organ na ochronę prywatności tych osób?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowy cywilnoprawne zawarte z recenzentami i członkami komisji habilitacyjnej stanowią informację publiczną, która podlega udostępnieniu. Osoby te, otrzymując wynagrodzenie ze środków publicznych za świadczenie usług wpływających na sprawy publiczne, są traktowane jako osoby pełniące funkcje publiczne. W związku z tym, ochrona ich prywatności nie może stanowić podstawy do odmowy udostępnienia tych informacji, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się do Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego o udostępnienie umów cywilnoprawnych zawartych z recenzentami i członkami komisji habilitacyjnej w związku z postępowaniem habilitacyjnym. Rektor odmówił udostępnienia tych informacji, powołując się na ochronę prywatności osób fizycznych. Stowarzyszenie wniosło skargę, argumentując, że recenzenci i członkowie komisji habilitacyjnej są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a żądane informacje mają związek z pełnieniem tych funkcji. WSA w Krakowie uchylił decyzję Rektora.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 7 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Warszawie na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 13 stycznia 2022 r. nr 75.0152.100.2021 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 21 zasądza od Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Warszawie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie decyzją z dnia 13 stycznia 2022 r. nr 75.0152.100.2021 działając na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 16 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, po rozpatrzeniu wniosku S. z siedzibą w W. o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie części wniosku dotyczącej umów cywilno - prawnych z recenzentami oraz członkami Komisji habilitacyjnej zawartych w związku z postępowaniem habilitacyjnym – odmówił udostepnienia informacji publicznej w przedmiocie wskazanych umów cywilno – prawnych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 22 października 2022 r. skierowanym do Uniwersytetu Jagiellońskiego pocztą elektroniczną, S. z siedzibą w W. zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej następujących informacji:
1/ nagrania z posiedzenia Rady Dyscypliny Nauki [...] UJ z 9 września 2021r.,
2/ umów cywilno-prawnych z recenzentami oraz członkami Komisji habilitacyjnej, zawartych w związku z postępowaniem habilitacyjnym M. M.-K.,
3/ korespondencji mailowej pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauki [...] UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania habilitacyjnego.
Organ w odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia 2 listopada 2021 roku poinformował wnioskodawcę, iż umowy cywilno-prawne nie podlegają udostępnieniu na podstawie ww. ustawy ze względu na prywatność osób fizycznych, z którymi zostały zawarte. Poinformowano także wnioskodawcę, że w pozostałym zakresie żądania zostanie wydana decyzja administracyjna. W zakresie udostępnienia informacji o umowach cywilno - prawnych z recenzentami oraz członkami Komisji habilitacyjnej zawartych w związku z postępowaniem habilitacyjnym organ wskazał, iż żądane informacje nie będą podlegać udostępnieniu ze względu na prywatność osób fizycznych, z którymi zostały zawarte. Stosownie do postanowienia art. 5 ust. 2 ustawy, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.06.2021 r. wydanym w sprawie o sygn. III OSK 2304/21 prawo dostępu do informacji nie ma bowiem charakteru bezwzględnego, a jego granice wyznaczone są m.in. przez konieczność respektowania praw i wolności innych podmiotów, w tym przez konstytucyjnie gwarantowane prawo do ochrony życia prywatnego. Prawo do prywatności wyrażone w art. 47 Konstytucji RP przysługuje każdemu. Komentatorzy prawa wskazują, że stanowi ono wartość większą niż prawo do informacji publicznej, ponieważ nie można mówić o godności ludzkiej bez prawa do prywatności.
W niniejszej sprawie zachodzi kolizja wartości polegającej na dostępie do informacji publicznej z ochroną prywatności recenzentów oraz członków Komisji habilitacyjnej biorących udział w postępowaniu habilitacyjnym. Wobec powyższego i z uwagi na ograniczenia prawa do informacji publicznej, organ odmówił udzielenia żądanej informacji.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło Stowarzyszenie S. z siedzibą w W. zarzucając naruszenie:
1/ art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepisy te określają materialne przesłanki ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na ograniczenie prawa do informacji w sytuacji braku realnej konieczności ochrony dóbr prawnych, wymienionych we wskazanym przepisie (zwłaszcza określonej w ustawach ochrony wolności i praw innych osób), gdyż informacje, których udostępnienia odmówiono, dotyczą działalności osób pełniących funkcje publiczne, tj. recenzentów oraz członków Komisji habilitacyjnej, a zarazem informacje te mają związek z pełnieniem funkcji publicznych,
2/ art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepisy te stanowią podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na ograniczeniu prawa do informacji publicznej w niniejszej sprawie poprzez odmowę udostępnienia całości żądanej informacji, podczas gdy nie rozpatrzono możliwości udostępnienia informacji w części, przez co dokonane w sprawie ograniczenie prawa do informacji publicznej nie spełnia konstytucyjnych warunków proporcjonalności i konieczności:
3/ art. 5 ust. 2 zdanie drugie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, poprzez brak zastosowanie, polegający na zaniechaniu przez Organ oceny, czy osoby fizyczne, ze względu na których prywatność odmówiono udostępnienia informacji, są osobami pełniącymi funkcje publiczne, podczas gdy nie ulega wątpliwości, że recenzentów i członków komisji habilitacyjnej należy uznać za osoby pełniące funkcje publiczne, zaś żądane przez Stowarzyszenie informacje mają związek z pełnieniem funkcji publicznych (w tym zawierają informacje o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji);
4/ art. 5 ust. 2 zdanie drugie ustawy, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej nie dotyczy sytuacji, gdy osoba fizyczna rezygnuje z przysługującego jej prawa, poprzez brak zastosowania, przejawiający się w zaniechaniu ustalenia przez organ, czy osoby fizyczne (tj. recenzenci i członkowie komisji habilitacyjnej, których prywatności miałby dotyczyć pkt 2 złożonego wniosku, rezygnują z prawa do ochrony prywatności,
5/ art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie w jakim z przepisów tych wynikają wymagania wobec decyzji, a zwłaszcza jej uzasadnienia, poprzez błędne zastosowanie, polegające na niewystarczającym uzasadnieniu: zasadności ochrony prywatności osoby fizycznej w realiach sprawy, możliwości udostępnienie żądanych informacji w części, a ponadto poprzez zaniechanie ustaleń w następującym zakresie: czy recenzenci oraz członkowie komisji habilitacyjnej są osobami pełniącymi funkcje publiczne, czy recenzenci i członkowie komisji habilitacyjnej, których prywatności miałby dotyczyć pkt 2 złożonego wniosku, rezygnują z prawa do ochrony prywatności.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że organ w sposób błędny ograniczył prawo do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Komisja habilitacyjna jest podmiotem, pełniącym szczególną rolę w postępowaniu w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Komisja habilitacyjna jest powoływana przez Radę Doskonałości Naukowej, zgodnie z art. 221 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Komisja ta podejmuje uchwałę, w której zawiera opinię w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego kandydata. Opinia ta nie może być pozytywna, jeżeli co najmniej 2 recenzje są negatywne (art. 221 ust. 10 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Na podstawie tej uchwały podejmowana jest uchwała - przez podmiot habilitujący - w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego albo odmowie jego nadania (art. 221 ust. 12 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Regulacje poprzedzające reformę szkolnictwa wyższego przewidywały, że komisja habilitacyjna jest powoływana przez Centralną Komisję (art. 18a ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki). W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że zarówno recenzenci, jak i członkowie komisji habilitacyjnej, powinni zostać zakwalifikowani jako osoby pełniące funkcje publiczne, bowiem pełnią kluczowe w zakresie procedury nadawania stopnia naukowego. W niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do wydania decyzji administracyjnej, zważywszy na art. 5 ust. 2 zdanie drugie ustawy, czyli ze względu na przepis, którego organ nie zastosował. Rektor UJ powinien bowiem dojść do wniosku, że prawo do informacji w realiach sprawy nie może zostać ograniczone ze względu na prywatność osoby fizycznej, bowiem żądane informacje dotyczą osób pełniących funkcje publiczne, tj. recenzentów i członków komisji habilitacyjnej.
W konkluzji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 dalej: P.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. Istotne jest również wskazanie, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 13 stycznia 2022 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej w przedmiocie udostępnienia umów cywilno – prawnych z recenzentami oraz członkami komisji habilitacyjnej. Zasadniczym powodem odmowy udostępnienia informacji publicznej jest przekonanie organu, że wskazane umowy nie podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie od informacji publicznej ze względu na prywatność osób fizycznych, z którymi zostały zawarte. Z poglądem tym nie zgadza się strona skarżąca argumentując, że komisja habilitacyjna jest podmiotem, pełniącym szczególną rolę w postępowaniu w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zarówno recenzenci, jak i członkowie komisji habilitacyjnej, powinni zostać zakwalifikowani jako osoby pełniące funkcje publiczne, bowiem pełnią kluczowe w zakresie procedury nadawania stopnia naukowego.
Biorąc pod uwagę tak zarysowaną istotę sporu pomiędzy stronami postępowania wyjaśnić w pierwszej kolejności trzeba, że problematyka dostępu do informacji publicznej została uregulowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 – dalej w skrócie "u.d.i.p."). W rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por. wyrok z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2223/14 – Lex nr 2036020). W jedynym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w u.d.i.p. nie określono zamkniętego katalogu informacji publicznej, ponieważ ustawodawca chciał, aby społeczeństwo posiadało instrument do jak najszerszej kontroli instytucji publicznych. Taki instrument, aby był sprawny, powinien obejmować jak największą liczbę stanów faktycznych. Liczba ta nie może być ograniczona, ponieważ dynamiczny charakter stosunków społeczno-gospodarczych rodzi nowe sytuacje, w których pojawia się aktywność podmiotów publicznych. Ta aktywność w państwie demokratycznym powinna być poddana kontroli społecznej za pośrednictwem narzędzia, jakim jest prawo dostępu do informacji publicznej. Dlatego też uznaje się, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyrok z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14 – Lex nr 1839074). Tożsame stanowisko w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował w wyroku z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 504/19 (Lex nr 2987203). Dostęp do informacji publicznej stanowi narzędzie kontroli społecznej, dzięki któremu każdy obywatel staje się swego rodzaju "audytorem władzy", która poddana tak szerokiej kontroli powinna działać w taki sposób, aby wynik tej swoistej kontroli wypadał jak najlepiej. Szeroki dostęp do informacji ma jednocześnie powstrzymać organy władzy przed próbami manipulacji opinią publiczną, ponieważ jawność działania organów administracji publicznej powoduje, że wszelkie tego rodzaju działania wcześniej lub później zostaną ujawnione i staną się przedmiotem publicznej debaty (vide: wyrok NSA z 22 października 2019 r. sygn. akt I OSK 968/18 – Lex nr 2783585).
W kontrolowanej sprawie zarówno prawna kwalifikacja objętej zakresem wniosku skarżącego informacji jak i adresat wniosku nie budzą wątpliwości. Podkreślić trzeba, że wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 21/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznawał skargę Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. na bezczynność Rektora UJ w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 22 października 2021 r. W motywach wspomnianego orzeczenia Sąd wyraźnie stwierdził, że zgodnie z art. 222 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.), podmiot habilitujący udostępnia w BIP na swojej stronie podmiotowej: wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, informację o składzie komisji habilitacyjnej, recenzje, uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia wraz z uzasadnieniem decyzję o nadaniu stopnia albo odmowie jego nadania. Nadto wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, informację o składzie komisji habilitacyjnej oraz recenzje niezwłocznie po ich udostępnieniu zamieszcza się w systemie, o którym mowa w art. 342 ust. 1 (Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, zwany dalej "Systemem POL-on"). Z przepisów powyższych wynika kilka istotnych okoliczności. Po pierwsze, art. 222 ustawy gwarantuje daleko idącą publiczną transparentność postępowania habilitacyjnego, poprzez obowiązek udostępniania w BIP wszystkich istotnych dokumentów związanych z jego przebiegiem i zakończeniem (wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, skład komisji habilitacyjnej, recenzje, uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia wraz z uzasadnieniem, decyzję o nadaniu stopnia albo odmowie jego nadania). W ten sposób każdy zainteresowany przebiegiem tego typu postępowaniem, oceną pracy naukowej osoby ubiegającej się o nadania tytułu doktora habilitowanego, ostatecznym rezultatem tego postępowania, w szczególności przyczynami nadania lub odmowy nadania tytułu naukowego może bez szczególnych utrudnień uzyskać dostęp do tych informacji, bez wdrażania procedury wynikającej z u.d.i.p. Podkreślenia wymaga, że decyzja administracyjna o nadaniu lub odmowie nadania tytułu doktora habilitowanego musi spełniać wymagania stawiane przez art. 107 § 1 i 3 K.p.a., w szczególności "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa." Jeśli wymogów takich decyzja nie spełnia lub im uchybia, to stanowić to może podstawę zarzutu odwołania od decyzji.
W niniejszej sprawie podkreślić również wypada, że z zestawienia dwóch wartości, tj. zasady jawności informacji publicznych oraz obowiązku ochrony prywatności osób fizycznych, można wyprowadzić wniosek, że możliwe jest udostępnienie informacji publicznej w sposób nie naruszający wskazanych dóbr chronionych (tu imion i nazwisk) poprzez ich anonimizację. Ale już pogląd organu, iż zasadnym ze względu na prywatność osoby fizycznej jest odmówienie udostepnienia informacji publicznej należy uznać za błędny.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w myśl którego prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" nie zostało zdefiniowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wypracowane na tym tle orzecznictwo sądów administracyjnych jak i poglądy doktryny opowiadają się za szerokim rozumieniem rozważanego pojęcia, ponieważ inne regulacje w tym zakresie są nieadekwatne. W szczególności katalog wymieniony w art. 115 § 13 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.) ma charakter jedynie podstawowy i niewyczerpujący. Jak stwierdził w wyroku z 29 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 1548/17, Naczelny Sąd Administracyjny, w orzecznictwie przyjęto, że pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" ma na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej autonomiczne i szersze znaczenie, niż np. w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584 ze zm.). Użyte w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" obejmuje każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 tej ustawy, tj. na sferę publiczną (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. I OSK 1530/14). W wyroku z 12 lutego 2015 r. o sygn. akt I OSK 759/14, Sąd ten wyraził pogląd, wedle którego "informacja o majątku, którym dysponują zarówno władze publiczne, jak i podmioty realizujące zadania publiczne, podlega udostępnieniu stronie zainteresowanej, zaś kontrahenci zawieranych przez te podmioty umów muszą liczyć się z tym, że korzystanie ze środków publicznych w ramach tychże umów (w jakikolwiek sposób lub formie) podlegać może także społecznej kontroli, wykonywanej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, i że dane tych kontrahentów nie będą korzystać z ochrony". Jest to zbieżne ze stanowiskiem prezentowanym w literaturze prawniczej, że każdy kontrahent władzy publicznej, otrzymujący korzyści pochodzące ze środków publicznych, jest osobą mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej, o której mowa w art. 5 ust. 2 zdanie 2 u.d.i.p., i w zakresie, w jakim informacje dotyczą tego związku, podlegają zatem udostępnieniu jako publiczne (zob. S. Gajewski, A. Jakubowski, Glosa do wyroku SN z 8 listopada 2012 r. o sygn. akt I CSK 190/12, "Samorząd Terytorialny" 2013, nr 9, s. 88). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 8 listopada 2012 r. sygn. akt I CSK 190/12, ujawnienie imion i nazwisk osób zawierających umowy cywilnoprawne z podmiotem publicznym nie narusza prawa do prywatności tych osób, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Informacja o wydatkowaniu przez organ administracji publicznej środków publicznych jest informacją publiczną. Wynagrodzenia pochodzą ze środków samorządowych i NFZ, a zatem ze środków publicznych. W wyroku z 5 lipca 2017 r., sygn. I OSK 2682/15 Naczelny Sąd Administracyjny podał, iż wynagrodzenia osób pełniących funkcje publiczne należy traktować łącznie, jako wydatek ze środków publicznych – mówiąc w uproszczeniu – czyli globalnie, a nie jednostkowo, jednak nie negował konstatacji, że informacją publiczną jest informacja o wydatkach podmiotu publicznego na wynagrodzenia pracowników. W tych ramach można żądać szczegółowych danych dotyczących wydatkowania środków publicznych na wynagrodzenia konkretnej grupy pracowników, zatrudnionych na określonym stanowisku, a także pracownika, który jako jedyny zajmuje określone stanowisko w ramach struktury organizacyjnej podmiotu publicznego. Wedle wyroku tego Sądu z 5 lipca 2017 r., sygn. I OSK 1559/15, informacja o wydatkowaniu przez organ administracji publicznej środków publicznych jest więc informacją publiczną. Z tych środków pochodzą m.in. wynagrodzenia osób zatrudnionych w organach administracji publicznej. Nie są to zatem informacje ad personam, lecz informacje dotyczące wysokości środków publicznych wydatkowanych miesięcznie z budżetu państwa na obsadę stanowiska związanego z realizacją funkcji publicznej. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 22 lutego 2017 r., sygn. IV SAB/Gl 159/16, umowa zawarta przez szpital z ordynatorem zawiera informację publiczną, gdyż dotyczy osoby pełniącej funkcje zarządzające w szpitalu, a więc strukturze organizacyjnej podmiotu obowiązanego do udzielania informacji publicznej. Ordynator jest osobą realizującą nałożone na szpital zadanie publiczne. Ta informacja pozostaje bowiem w ścisłym związku z pełnioną funkcją i wskazuje na wydatkowanie środków publicznych. Judykatura za osobę pełniącą funkcję publiczną uznaje więc każdego, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jeżeli tylko funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Nie ma przy tym znaczenia, na jakiej podstawie prawnej osoba wykonuje funkcję publiczną (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2012, s. 87; M. Bidziński, w M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 73-74). W piśmiennictwie wyrażono pogląd, wedle którego nawet osoby fizyczne niewchodzące w skład aparatu państwa czy struktur samorządowych w pewnych warunkach powinny być traktowane jako osoby pełniące funkcje publiczne (E. Olejniczak-Szałowska, Prawo do informacji publicznej a prawo do prywatności osób pełniących funkcje publiczne w świetle orzecznictwa, CASUS 2015, nr 3 (77), s. 17). Odnosi się to w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego np. do kontrahentów zawierających umowy z podmiotami publicznymi (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 lutego 2015 r., sygn. I OSK 759/14; 6 lutego 2015r., sygn. I OSK 650/14; 4 lutego 2015 r., sygn. I OSK 531/14; 11 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 213/14; wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 2012 r., sygn. I CSK 190/12; niepubl.), czy nauczycieli realizujących zadania publiczne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1108/14). Przyjmuje się zatem generalnie, że funkcja publiczna to funkcja związana z uprawnieniami i obowiązkami w zakresie realizacji zadań o znaczeniu publicznym; "funkcja publiczna" jest postrzegana m.in. przez pryzmat oddziaływania na sferę publiczną.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok z 14 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1644/18, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną winno być ujmowane szeroko i nie ograniczać się tylko do funkcjonariuszy publicznych, lecz obejmuje każdą osobę mającą związek z realizacją zadań publicznych, a nawet dopiero ubiegającą się o ich wypełnianie. Powyższy pogląd został wyrażony na kanwie sprawy, której przedmiotem było ujawnienie danych osobowych osób wchodzących w skład zespołu ekspertów przygotowujących nową podstawę programową. Zdaniem NSA zasadnym jest traktowanie osób uczestniczących w opracowaniu podstawy programowej, jako pełniących funkcje publiczne. Sam zaś fakt podlegania opracowanych przez te osoby założeń programowych konsultacjom i uzgodnieniom, nie zmienia tego, że praca omawianych osób dotyczyła, jak też wpływała na kształtowanie spraw publicznych. Nie budzi przecież wątpliwości, że opracowanie podstawy programowej z matematyki wymaga ścisłej wiedzy specjalistycznej z matematyki i z zakresu pedagogiki, a także doświadczenia z zakresu kształcenia dzieci i młodzieży, zaś członkowie zespołu programowego odpowiadali za zawartość merytoryczną podstawy. Ponadto z osobami, których dotyczył wniosek skarżącego, Ministerstwo Edukacji Narodowej zawarło umowy cywilno-prawne, na podstawie których osobom tym wypłacano wynagrodzenie. Zatem i z tego względu osoby te, jako otrzymujące za swoje działania rekompensatę finansową (wynagrodzenie) ze środków publicznych, również jawią się jako osoby pełniące funkcje publiczne. NSA podzielił tym samym stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przy kolizji prawa do informacji publicznej z prawem do ochrony danych osobowych, należy przyznać priorytet prawu do informacji publicznej zważywszy zwłaszcza na to, że w ramach gospodarki rynkowej nie istnieje przymus zawierania umów z podmiotami publicznymi. Dlatego osoby, które wyraziły zgodę na udział w pracach "zespołów" i zawarły umowę cywilnoprawną z Ministrem Edukacji Narodowej, nie mogą oczekiwać, że w zakresie takich danych jak imię i nazwisko oraz status zawodowy, który jest istotny z uwagi na przedmiot umowy, zachowają prawo do prywatności. Dane osobowe osób, z którymi Minister zawarł umowy, umożliwiają bowiem ocenę tego, czy realizację umowy organ powierzył osobom posiadającym odpowiednią wiedzę i umiejętności pozwalające na jej wykonanie, a sama umowa nie była w istocie zakamuflowanym sposobem nieuprawnionego przepływu środków publicznych do osób prywatnych (por. P. Szustakiewicz, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 2499/13, ZNSA 2015/5/180).
Skład orzekający Sądu w pełni podziela przytoczone wyżej poglądy i uważa, że mają one zastosowanie także na gruncie rozpatrywanej sprawy. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że dane osobowe takie jak imię i nazwisko bezspornie należą do sfery prywatności i są chronione przez ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych w zw. z art. 175 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych. Ustawa o ochronie danych osobowych nie ma jednak charakteru szczególnego w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej (nie występuje stosunek lex specialis), a co za tym idzie nie można przyjąć, że ma pierwszeństwo. Obie ustawy stanowią równorzędne akty prawne i w każdej takiej sprawie gdy dochodzi do kolizji prawa do informacji z prawem do ochrony danych osobowych konieczne staje się wyważenie, któremu z tych praw przyznać większą wagę i z jakich powodów. Jak podkreślił NSA w wyroku z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2872/12 z przepisów wymienionych ustaw nie można wyprowadzić generalnego zakazu udostępnienia informacji publicznej, w treści której figurują określone dane osobowe. Jednocześnie brak też takiej regulacji, która byłaby podstawą legalizującą co do zasady uzyskanie dostępu do danych osobowych w ramach realizowanego prawa do informacji publicznej. Wobec powyższego przyjąć należy, że jeżeli organ władzy publicznej ma w świetle przepisów art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i art. 3 u.d.i.p. - obowiązek udostępnienia informacji publicznej, a jednocześnie w konkretnej sprawie nie zachodzą ograniczenia przewidziane w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., to dopuszczalne jest przetwarzanie danych osobowych. W szczególności gdy w grę wchodzi udzielenie informacji o osobach pełniących funkcje publiczne i mających związek z pełnieniem tych funkcji, ograniczeniu podlega ochrona prawa do prywatności oraz danych osobowych. Nie oznacza to jednak, że w świetle omawianych przepisów można przypisywać prawu do informacji publicznej większą wartość niż prawu do prywatności, statuowanemu w art. 47 Konstytucji oraz prawu do ochrony danych osobowych przewidzianemu w art. 51 Konstytucji."
Zdaniem Sądu prawo do informacji publicznej w zakresie ujawnienia umów cywilno – prawnych z recenzentami oraz członkami komisji habilitacyjnej nie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osób fizycznych na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Przede wszystkim wskazać trzeba, że za postepowanie habilitacyjnej odpowiada Uniwersytet Jagielloński, który w świetle art. 13 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest publiczną uczelnią akademicką, a środki na tego typu postępowania bez żadnych wątpliwości pochodzą ze środków publicznych. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W związku z powyższym osoba, która uzyskuje ze środków publicznych korzyść w zamian za świadczenie przez nią usług wpływa na sprawę publiczną i w tym aspekcie jest osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ze wszystkimi tego konsekwencjami prawnymi. Każdy podmiot otrzymujący od władzy publicznej korzyść pochodzącą ze środków publicznych jest osobą mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej, która winna liczyć się z tym, że szeroko pojmowane korzystanie z tych środków (sposób ich rozdysponowania konkretnym podmiotom jak i ich późniejsze wykorzystanie) może podlegać społecznej kontroli realizowanej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz, że dane beneficjentów tych środków, a konkretnie ich imię i nazwisko nie będą korzystać z ochrony prawa do prywatności. Celem tej kontroli jest przecież zapobieganiem patologiom życia społecznego, czy też ustalenie, czy w procesie wyłonienia laureata konkursu nie doszło do nieprawidłowości. A zatem stwierdzić trzeba, że wydając decyzję o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej organ naruszył art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 16 u.d.i.p. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie wydanej na gruncie rozpatrywanej sprawy decyzji.
Rozpatrując sprawę ponownie organ zgodnie z art. 153 P.p.s.a. uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 i art. 205 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło