II SA/Kr 601/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr. ) Sędziowie : NSA Stanisław Biernat AWSA Mariusz Kotulski Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego S. G. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z [...].06.2000 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ) odmówiono S. G. przyznania uprawnień kombatanckich. Stwierdzono, iż wystąpił o ich przyznanie motywując to działalnością w AK od 1943 r. Jako dowody przedstawił własny życiorys oraz zeznania świadków W. Z. B. oraz Z. K. Zdaniem organu zeznania te nie spełniają wymogu materiału dowodowego. Do oświadczenia świadka W. Z. B. doręczono nieuwierzytelnioną kopię zaświadczenia kombatanckiego oświadczenie świadka Z. K. nie zawiera natomiast kserokopii zaświadczenia. Oznacza to, że nie można dokonać weryfikacji uprawnień tychże świadków. Ponadto, wątpliwość organu wzbudziło to, że S. G. miał działać w AK jako 13 letni chłopiec do 1943r r., a przysięgę miał złożyć w 1944 r. W tej sytuacji Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał wniosek za nieudokumentowany i odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. G. podaje, że w czasie okupacji przebywał w D. koło K. i tam w N. D., w lasach cisowskich zetknął się z partyzantami AK "Wybranieckich". Kiedy skończył 13 lat został czynnie włączony do tego oddziału, którego dowódcą był M. S. pseudonim "B.". Przysięgę na wierność organizacji odebrał od niego T. K. "A", a był przy tym obecny W. Z. B. "S.". Było to między 1 a 6 stycznia 1944 r. Działalność kombatancka S. G. polegała na roznoszeniu meldunków oraz dostarczaniu grypsów więźniom w K. Roznosił także lekarstwa na meliny rannych partyzantów. Decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].01.2001 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § l pkt l kpa oraz art. l ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 650 ze zm.), utrzymano w mocy decyzję własną z [...].06.2000 r. Organ podtrzymał swoje poprzednie argumenty oraz powołał się na instrukcję generała K. S. wydaną dla ZWZ - AK, z której wynikało, że członkiem AK mogła być tylko osoba, która miała ukończone 17 lat ( w późniejszym okresie granicę wieku obniżono o rok ), a nadto złożyła przepisową przysięgę. Zatem przyjęto, iż S. G. z uwagi na zbyt młody wiek nie mógł być członkiem AK ani też składać przysięgi. Brak też dowodów, aby w tym przypadku złamano te reguły. Uznano, iż zeznania świadków W. Z. B. i Z. K. są niewiarygodne. Stwierdzono, iż oceniając rozwój psychofizyczny 13 letniego dziecka należy odrzucić ewentualność pełnienia przez S. G. służby wojskowej w podziemnej organizacji ( czyli podporządkowanie się surowym regulaminom i rozkazom przełożonych, wykonywanie odpowiedzialnych zadań, udział w akcjach zbrojnych itd. ). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. G. opisuje tryb swoich starań o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Podaje, że w oddziale był łącznikiem, przenosił meldunki, posiadał pseudonim "Z.". Nie rozumie dlaczego Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dał wiary powołanym przez niego świadkom, mimo iż złożyli swoje oświadczenia pod przysięgą przed notariuszem w K. Przyznaje, że sam zawinił nie ubiegając się o uprawnienia kombatanckie wcześniej, jednakże kierował się nieufnością do dawnego systemu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ jest zdania, że S. G. znajdował się środowisku konspiracyjnym, ale sam nie był żołnierzem AK. Powołano się również na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie ( wyrok z 22.03.2000 r. sygn. akt SA/Sz 675/99). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. ( Dz. U. 153, poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p. o. p. p. s. a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 zezm.). Sądowa kontrola wykazała naruszenie zarówno prawa materialnego ( art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (... ) jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m. in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zbadał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych kwestionując i uznając za niewiarygodne zeznania świadków jednocześnie w decyzji z [...].06.2000 r. stwierdza, iż nie można dokonać weryfikacji uprawnień świadków. Tłumaczy to tym, iż świadek W. Z. B. do oświadczenia dołączył nieuwierzytelnioną kserokopię zaświadczenia kombatanckiego, a oświadczenie świadka Z. K. nie zawiera kserokopii zaświadczenia. Pozostaje jednak niewątpliwe, że Z. K. jak i Z. B. należeli do oddziału " B" - AK "Wybranieckich" co wynika zarówno z dołączonych dokumentów ( książeczka służbowa - k. 1 , 6 ) jak też z treści książki Jerzego Kotlińskiego "Wybranieccy" w Lasach Cisowskich" Wrocław 1991 r. ( str. 37, 41, 143, 144, 147 ). Stwierdzić też należy., że W. Z. B. posiada zaświadczenie wydane na podstawie ustawy z 24.01.1991 r. przez pełnomocnika Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z 26.04.1993 r., w którym ma zaliczoną m. in. działalność w AK od maja 1941 r. do stycznia 1945 r. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia, iż nie można zweryfikować jego uprawnień, gdyż Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z pewnością posiada jego akta. Obydwaj świadkowie zeznali, iż S. G. był łącznikiem w oddziale AK "Wybranieckich", i należał do oddziału i podali też jego pseudonim "Z.". Szczegółowo też opisali działalność skarżącego na rzecz oddziału ( oświadczenia k. 7 i k. 3 ). Świadek W. Z. B. stwierdził nadto, że przysięgę od skarżącego odebrał T. K. pseudonim "A" (jak wynika ze wspomnianej książki był on również członkiem oddziału " B." - por. J. Kotliński op. cit. s. 138 ).r Zdaniem sądu bez znaczenia jest to, że skarżący działał w AK od 1943 r., a przysięgę składał w 1944 r. ( co eksponuje w decyzji z [...].06.2000 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych ), gdyż kwestia ta może mieć najwyżej znaczenie dla określenia długości okresu przynależności do oddziału a nie dla samej służby określonej w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w wydanych decyzjach nie odniósł się w ogóle do pozytywnej rekomendacji ZW w K. ZK RP i b. WP z [...].11.1998 r. w której oceniono m. in. oświadczenia wspomnianych świadków jako wiarygodne, a nadto potwierdzono, iż skarżący mimo młodego wieku ( 13 lat ) był bardzo użyteczny dla partyzantki i w związku z tym ZW w drodze wyjątku wnosi o przyznanie mu uprawnień kombatanckich za służbę w AK w 1944 r. Zdaniem Sądu młody wiek nie może być przeszkodą do przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż ustawa z 24.01.1991 r. o kombatantach ( ... ) nie zawiera żadnego ograniczenia wiekowego. Wspominana instrukcja gen. K. S. nie zawsze była przestrzegana, zwłaszcza w działalności oddziałów leśnych - partyzanckich. Takie poglądy wypowiadano wielokrotnie w orzecznictwie, por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego IISA/Kr 1283/99, IISA/Kr 1520/00, IISA/Kr 2891/94, IISA/Kr 1557/95, IISA/Kr 1129/01, IISA/Kr 422/03, IISA/Kr 545/01, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie IISA/Kr 121/01 ). Również powoływanie się na doświadczenie życiowe dotyczące rozwoju psychofizycznego 13 letniego dziecka nie może stanowić uzasadnienia dla wydania odmownej decyzji, gdyż właśnie to doświadczenie uczy, iż za okupacji chłopcy o wiele wcześniej dojrzewali psychicznie, niż obecnie, a niejednokrotnie musieli utrzymywać rodziny, zastępując ojców - poległych lub znajdujących się w niewoli. We wspomnianej wyżej publikacji jest np. mowa o H. F. "S", który początkowo był w A.L., a potem w AK i miał niespełna 14 lat, kiedy po raz pierwszy dostał broń do ręki ( J. Kotliński, op. cit., s. 77-78 ). Skarżący nie walczył z bronią w ręku, jednakże jego działalność mieści się w ramach " służby", o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach ( ... ), w odróżnieniu od "służby wojskowej", o której mowa wart. 1 ust. 2 pkt l, 2, 4, 5 tej ustawy. "Służbą" w rozumieniu tego przepisu może być z pewnością służba [...], kolportowanie prasy codziennej, aprowizacja czy opieka nad rannymi, a nie wyłącznie walka z bronią w ręku. Stwierdzić jednak należy, że we wspomnianej książce J. K. "Wybranieccy" w Lasach Cisowskich" S. G. nie figuruje w spisie osobowego składu oddziału "Wybranieckich", nie wiadomo jednak jakim kryterium kierował się autor w ustalaniu tej listy. Nie jest jednak wykluczone, iż posiada on szerszą dokumentację w oparciu o którą mógłby udzielić Kierownikowi Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych informacji na temat działalności skarżącego. W toku dalszego postępowania Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych poza zwróceniem się do J. K. o udzielenie tych informacji powinien ponownie przeanalizować zebrany materiał, a w razie potrzeby przesłuchać też powołanych świadków, a nadto T. K., który miał odbierać przysięgę od skarżącego, oraz samego skarżącego w trybie art. 86 kpa. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145, § 1 pkt 1 lit "a" i "c" ustawy z 30.08.2002 r. p. o. p. p. s. a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ). O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ) w zw. z art. 97 § 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.