II SA/Kr 601/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu [...] lutego 2008r. skarżąca J. R. złożyła wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego. Skarżąca domaga się ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania, zły stan zdrowia i koszty związane z leczeniem. Dodaje, jest osobą w bardzo podeszłym wieku, prawie niesłyszącą. Nie jest w stanie samodzielnie porozumieć się z innymi osobami, miała problemy w kontakcie z sędziami na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, stąd też wnosi o przyznanie jej adwokata z urzędu. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródłem utrzymania skarżącej jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, alimenty otrzymywane od męża w kwocie 200,00 zł oraz – jak wynika z akt sprawy ½ opłat czynszowych z uwagi na okoliczność, iż mąż skarżącej zobowiązany jest do płatności polowy opłat za mieszkanie tj. czynsz w kwocie 79,90 zł, gaz – 181,67 zł, energia elektryczna - 96,01 zł. Łącznie zatem dochód wnioskodawczyni wynosi 710,58 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona mieszkanie o pow. 58 m2. Skarżąca nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącej adwokata z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Sąd rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie skarżąca, która jest osobą w podeszłym wieku ( ma 82 lata ), w zasadzie niesłyszącą, schorowaną, wymagającą stałej opieki osób trzecich, otrzymującą świadczenia rzędu 700,00 zł miesięcznie, nie byłaby w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).