II SA/Kr 601/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr) Sędziowie NSA Anna Szkodzińska WSA Mirosław Bator Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi K.K. i M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 11 lutego 2011r. nr [....] w przedmiocie nakazu zaprzestania utrzymywania zwierząt gospodarskich na posesji I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżących K.K. i M.K. kwotę 200 zł ( dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...].01.2011 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta T. działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 7 ustawy z dnia 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, póz. 2008 z późn. zm.), w związku z § 23 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta T. (Dz. Urz. Woj. [...]- dalej zwaną regulaminem), działając z urzędu, nakazał K.K. i M.K. zaprzestania utrzymywania zwierząt gospodarskich na posesji przy ul. [...] w T. , obejmującej działki nr 1 , 2, 3 i 4 w obrębie [...] określając termin zastosowania się do nakazu - do dnia 31 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu podniesiono, że w trakcie postępowania stwierdzono, że na posesji przy ul [...], w T. , obejmującej działki nr 1, 2, 3, i 4 w obrębie [...], będące własnością K.K. i M.K. , utrzymywane są zwierzęta gospodarskie. Działki 1, 2, 3, i 4 w obrębie [...]są terenami mieszkaniowymi, co wyraźnie stwierdza wypis z rejestru gruntów obejmujący te działki. Ustalając termin wykonania nakazu wzięto pod uwagę znaczne rozmiary stada zwierząt oraz możliwości zobowiązanych do jego przeniesienia w inne miejsce. Odwołanie K. i M.K. nie zostało uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] .02.2011 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu, że bezspornym jest, że na działkach opisanych decyzją należących do M. i K.K. utrzymywane są zwierzęta gospodarskie takie jak trzoda chlewna, krowy, konie oraz drób. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwaliła regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Regulamin stanowi prawo miejscowe, a więc akt prawa powszechnie obowiązującego na obszarze gminy. Zgodnie z § 23 Regulaminu zabrania się utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz gołębi na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów działki nr 1, 2, 3, 4 użytkowane są jako tereny mieszkaniowe i oznaczone są symbolem B. W myśl § 68 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego l Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38, póz. 454). grunty zabudowane i zurbanizowane dzielą się na tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem - B Tak więc w/w działki wyłączone zostały z produkcji rolniczej i wobec tego zachodzi z w niniejszej sprawie obowiązek zaprzestania utrzymywania zwierząt gospodarskich. Zgodnie bowiem z art. 5 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez realizację innych obowiązków określonych w regulaminie. Właściciele działek nr 1, 2, 3, 4 obr. [...] w T. mieli możliwość zaskarżenia uchwały Rady Miasta T. w sprawie regulaminu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wówczas, w przypadku zaskarżenia uchwały w sprawie regulaminu utrzymywania czystości i porządku, można było podnosić argumenty przemawiające za pozostawieniem zwierząt gospodarskich w tym miejscu. Skoro jedna K. i M.K. nie zaskarżyli uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku, nie mogą obecnie skutecznie kwestionować jego zapisów. Skarżący mogli także kwestionować decyzję dotyczącą zmiany w ewidencji gruntów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli M. i K.K. podnosząc, że od 60 lat na działkach prowadzona jest działalność rolnicza a nie byli. powiadomieni o zmianie kwalifikacji z działek rolnych na budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Trzeba też wskazać, że zgodnie z art. 134 p.o.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Orzekające w sprawie organy stanęły na stanowisku, że § 23 regulaminu daje podstawę do nakazania skarżącym zaprzestania utrzymywania zwierząt gospodarskich na ich nieruchomości. Przedmiotowy regulamin wszedł w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia z dnia 29 marca 2006 r. , a więc w dniu 12 kwietnia 2006 r. Uchwała wprowadzająca regulamin nie zawiera żadnej klauzuli z której wynikałoby, że jej przepisy działają wstecz. Wiadomo tylko, że zastąpiła uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia 24 kwietnia 1997 r. w sprawie ustalenia zasad utrzymania czystości i porządku na terenie T. . Uchwała zawierająca regulamin wydana została w oparciu o art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r, o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Regulamin jako akt prawa miejscowego określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące m.in. wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach (art. 4 ust. 2 pkt. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Od razu należy zadać sobie pytanie, czy decyzję można było oprzeć o § 23 regulaminu, który stanowi, że : Zabrania się utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz gołębi na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej. Przystępując do wykładni tych przepisów nie można pominąć, że ingerują one w prawo własności - dobro chronione konstytucyjnie (art. 21 Konstytucji), fakt ten decyduje o tym, że nie można tu stosować wykładni rozszerzającej. Pierwsza wątpliwość związana jest z kwestią - czy regulamin dał uprawnienie radzie miasta do wprowadzenia nakazu zlikwidowania hodowli zwierząt gospodarskich istniejących przed datą jego wejścia w życie ? Druga wątpliwość zwiana jest z wykładnią pojęcia terenu wyłączonego z produkcji rolniczej. Przystępując do wykładni zapisów - w pierwszym rzędzie - ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach należy zwrócić uwagę, że ustawa ta nie zawiera żądnych przejściowych przepisów statuując jedynie zasadę, że wchodzi z dniem 1 stycznia 1997 r. Nie może więc ulegać wątpliwości, że postanowienia ustawy nie mogą odnosić się do stanów faktycznych istniejących przed wejściem w życie ustawy. To samo - w drugim rzędzie - odnosi się do zapisów regulaminu. Niezbędne jest więc poczynienie ustaleń - czy na nieruchomościach przed wejściem w życie regulaminu (bo to regulamin skonkretyzował uprawnienie organów do wkroczenia w sferę własności) na przedmiotowych nieruchomościach prowadzona była działalność związana z hodowlą zwierząt gospodarskich. l ustawa i regulamin posługują się pojęciem "terenu wyłączonego z produkcji rolniczej". Pojecie to jest znane polskiemu ustawodawcy i ma legalną definicję wg. której przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowania gruntów ( art. 4 pkt. 11 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych tj. Dz.U. z 2004 r. nr. 121 poz.1266). Dla spełnienia tej przesłanki nie jest wystarczające ustalenie, że w ewidencji gruntów - nieruchomość włączona została do terenów mieszkaniowych, przesłanką jest ustalenie, że na nieruchomości - której dotyczy decyzja - rozpoczęto inne niż rolnicze użytkowanie. W tym zakresie orzekające organy nie poczyniły żadnych ustaleń. Z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie przed Sądem w dniu 10.08.2011 r., wynika, że siedlisko gospodarstwa rolnego skarżącego na którym prowadzona jest hodowla zlokalizowane jest w tym samym miejscu od około 70 lat a on sam samodzielnie gospodarstwo rolne prowadzi od 40 lat. Gospodarstwo rolne liczy ok. 40 ha, dla którego jedynym siedliskiem są zabudowania w których hoduje inwentarz żywy. Spółdzielnia mieszkaniowa wkraczając w sąsiedztwo tego gospodarstwa wiedziała o tym, że na tych nieruchomościach prowadzone jest gospodarstwo rolne. Bloki spółdzielni mieszkaniowej w sąsiedztwie gospodarstwa zlokalizowane są od około 20 lat i powstały między innymi na gruntach wywłaszczonych a stanowiących poprzednio własność skarżących ( zob. protokół rozprawy z dnia 10.08.2011 r.). Ponownie rozpoznając sprawę organy rozważą wyżej naprowadzone uwagi, uzupełnią materiał dowodowy we wskazanym kierunku i na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym wydadzą rozstrzygnięcie. Na marginesie można zwrócić uwagę, że prawo własności nie jest prawem absolutnym i podlega ograniczeniom ale ograniczenia te muszą wynikać z ustawy. Zagadnienia tzw. prawa sąsiedzkiego reguluje ustawa kodeks cywilny - i na gruncie tych przepisów można żądać od właściciela powstrzymania się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" oraz art. 135 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.