II SA/Kr 604/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Rynczak Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 7 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu wody na gruncie skargę oddala Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] listopada 2011r. znak: [...]-, wydaną na podstawie art. 104, art. 107 i 108 § 1 kpa w związku z art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), nakazał M.C. przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie poprzez oczyszczenie rowu z blokujących swobodny spływ wody kamieni, gruzu oraz popiołu, wsypanych do rowu na nieruchomości - działce ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność zobowiązanej, przy granicy wspólnej z nieruchomością nr[...]. Wójt nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż postępowanie wszczęto na wniosek J.S. złożony dnia 15 czerwca 2010r., w którym jako przyczynę naruszenia stanu wody na nieruchomości nr[...], powodującej szkodliwe oddziaływanie wód na grunt wnioskodawcy wskazano zasypanie przez właścicielkę nieruchomości M.C. rowu na nieruchomości nr [...] kamieniami, gruzem oraz popiołem. Następnie organ I instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, stwierdzając, że dwukrotnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. uchylało decyzję Wójta Gminy M. w przedmiotowej sprawie, a to: decyzje z dnia [...] sierpnia 2010r. oraz z dnia [...] kwietnia 2011r. Następnie Wójt wskazał, że w sprawie została przeprowadzona rozprawa administracyjna wraz z oględzinami. Podczas oględzin stwierdzono, że na nieruchomości Państwa S. - działce nr [...], przy granicy z nieruchomością M.C. - działka nr [...] powstało rozlewisko wody. W tym dniu woda w rozlewisku była przeźroczysta, zaś w kilku mniejszych wgłębieniach była częściowo zanieczyszczona wskutek gnicia trawy. Organ I instancji stwierdził również, że fundamenty oraz ściany budynku gospodarczego na nieruchomości Państwa S. były zamoknięte. Dalej ustalono, iż na nieruchomości nr[...], stanowiącej własność M.C. , przy granicy z nieruchomością nr [...] istniejący tam rów był zasypany kamieniami, gruzem oraz popiołem, na długości ok. 4 m. Płot przy wylocie drenów kamionkowych z nieruchomości nr [...] był obłożony od strony nieruchomości nr [...] blachą oraz siatką, tworząc zaporę dla wypływającej wody. Pozostały odcinek rowu na nieruchomości nr [...] był przykryty deskami o przekroju 50 mm. Organ I instancji stwierdził, iż przepust oraz rów przebiegające poniżej nieruchomości nr [...] były drożne. Równocześnie organ I instancji ustalił, że M.C. zakupiła działki nr [...] i [...] w 2007r. Przed zasypaniem rowu na działce nr [...] woda na gruncie spływała od źródła na nieruchomości nr [...]drenami kamionkowymi, po nieruchomości nr [...]do granicy z nieruchomością nr [...] a następnie do rowu na działce M.C. wypływała z wylotu rury, usytuowanej na nieruchomości nr[...], przy granicy wspólnej z nieruchomością nr [...] Zdaniem organu I instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono bezspornie, że w 2008r.M.C. , właścicielka nieruchomości nr[...], naruszyła stan wody na gruncie wskutek zasypania na tej nieruchomości przy granicy z nieruchomością nr [...] rowu kamieniami, gruzem i popiołem, na długości ok. 2,5 m, którym to działaniem spowodowała blokowanie swobodnego spływu wody z wylotu drenażu do rowu, w wyniku czego na .nieruchomości nr [...]tworzy się rozlewisko wody. Dodatkowo w 2011 roku M.C. obłożyła płot w miejscu zasypanego rowu siatką i blachą falistą, w wyniku czego podniósł się poziom wody w rozlewisku na nieruchomości nr[...]. Wskutek powstania rozlewiska przy budynku gospodarczym nasiąknięty wodą grunt zmienił się w grzęzawisko, a fundamenty oraz ściany budynku gospodarczego uległy namoknięciu. Namoknięciu ulega również nieruchomość. M.C. . Organ I instancji ustalił, że przed zmianą stanu wody na nieruchomości nr [...], woda z wylotu drenów kamionkowych usytuowanego przy granicy wspólnej nieruchomości nr [...] i [...] spływała do rowu przebiegającego po nieruchomości [...] stanowiącej własność M.C. i po gruntach niżej położonych do potoku [...]. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M.C. , domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz wydania nakazu zaprzestania odprowadzania wód przez J.S. z działek nr [...] oraz [...] stanowiących własność T. i A.S. . W uzasadnieniu odwołania zarzucono, iż zaskarżona decyzja zawiera rozbieżności oraz nieprawidłowe stwierdzenia. Odwołująca się wyjaśniła, iż działka J.S. przed zakupem przez odwołującą się nieruchomości była bardziej zabagniona niż obecnie, porośnięta trawą bagienną do połowy działek, a dowodem tego jest opinia o terenie ujęta w akcie notarialnym sprzedaży działki nr [...]. Następnie M.C. zarzuciła, iż Wójt pozwala J.S. puszczać wodę na jej działkę i wskazała, że zanieczyszcza on ciek wodny. Odwołująca się wyjaśniła, że założone przez nią blachy łatają jedynie dziury w płocie J.S. po to, aby pies odwołującej się nie pogryzł dzieci na nieruchomościJ.S. . Ponadto M.C. zarzuciła brak przeprowadzenia badań w zakresie zanieczyszczeń wpływających do jej poidła, jak również w kwestii zlikwidowania przez J.S. korytek wodnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia [...] lutego 2012r. znak:[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo dokonał ustaleń stanu faktycznego. Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego wynikało bowiem, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie M.C. ze szkodą dla gruntu J. .S. . Kolegium wskazało, że M.C. , właścicielka nieruchomości nr[...], zasypała istniejący na jej nieruchomości (przy granicy z nieruchomością nr [...] stanowiącą własność. J.S. ) rów kamieniami, gruzem i popiołem na długości ok. 2,5 m, która to okoliczność była bezsporna w sprawie. Działaniem tym spowodowała blokowanie swobodnego spływu wody z wylotu drenażu do rowu, w wyniku czego na nieruchomości nr [...]tworzy się rozlewisko wody. Dodatkowo M.C. obłożyła płot w miejscu zasypanego rowu siatką i blachą falistą, w wyniku czego podniósł się poziom wody w rozlewisku na nieruchomości [...] Kolegium podkreśliło, że z analizy materiału dowodowego wynika, iż przed dokonaniem przez M.C. wskazanych czynności woda z wylotu drenów kamionkowych usytuowanego przy granicy wspólnej nieruchomości nr [...] i [...] spływała do rowu przebiegającego po nieruchomości nr [...] stanowiącej własność M.C. i po gruntach niżej położonych do potoku [...]. Istniejący stan na nieruchomościach nr[...] i [...] , do czasu dokonania przez M.C. zmiany, nie był od kilkudziesięciu lat zmieniany. M.C. zakupiła działki nr [...] i [...] w 2007r., a następnie w 2008r., co sama przyznała, zasypała istniejący na jej nieruchomości (przy granicy z nieruchomością nr[...], stanowiącą własność. J.S. ) rów kamieniami, gruzem i popiołem. Następnie wskutek powstania rozlewiska wody na nieruchomości nr[...], przy budynku gospodarczym, nasiąknięty wodą grunt zamienił się w grzęzawisko, fundamenty oraz ściany budynku gospodarczego uległy namoknięciu. W wyniku dokonanych ustaleń stwierdzono, iż woda w sposób niekontrolowany przenika gruntem, w wyniku czego namoknięciu ulega również nieruchomość M.C. , o czym świadczy fakt przenikania wody do piwnicy budynku mieszkalnego na tej nieruchomości. Dlatego też Kolegium uznało, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji prawidłowo dokonał niezbędnych ustaleń, a więc: jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, kto jest sprawcą tej zmiany i na czym ona polegała, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty i na czym ten szkodliwy wpływ polega, a więc, czy pomiędzy zmianą i stwierdzoną lub wysoce prawdopodobną szkodą zachodzi adekwatny związek przyczynowy, a także, kto posiada interes prawny w tym postępowaniu. Kolegium wyjaśniło też, że zarzuty M.C. dotyczące wydania nakazu zaprzestania odprowadzania wód przez J.S. z działek nr [...] i[...] stanowiącej własność T. i A.S. nie były przedmiotem postępowania i nie miały wpływu na fakt dokonania przez M.C. na jej gruncie zmiany ze szkodą dla działki sąsiedniej. Także kwestia ewentualnych zanieczyszczeń spływających do poidła odwołującej się może być przedmiotem innego postępowania w oparciu o stosowne do tego przedmiotu przepisy prawa. Zdaniem Kolegium strony niniejszego postępowania były zawiadamiane o terminie przeprowadzenia dowodów, a przed wydaniem decyzji pouczone o prawie zapoznania się z całością materiału dowodowego i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Nadto organ I instancji prawidłowo sformułował treść rozstrzygnięcia, które było precyzyjne i nie budziło wątpliwości co do treści obowiązku w nim zawartego. Skargę na decyzję SKO w N. wniosła M..C. , która zarzuciła, że zostały naruszone przepisy art. 29 Prawa wodnego, a także, że organy nie uwzględniły przepisów Prawa budowlanego. Zdaniem skarżącej organy wadliwie ustaliły stan faktyczny, co z kolei doprowadziło do sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że to J.S. dokonał zalania jej nieruchomości, piwnic i kotłowni oraz celowo puszcza rurami wodę i reguluje u siebie strumień wody. Zdaniem skarżącej to nie siatka tamuje wodę, lecz czyni to J.S. , który odprowadza też ścieki do poidła należącego do skarżącej. W odpowiedzi na skargę SKO w N. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2012r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wcześniej podniesione zarzuty skargi, a ponadto zarzucił naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 Prawa wodnego, a także przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez przyjęcie, iż materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji w sposób pełny, w sytuacji, gdy nie przeprowadzono niezbędnego dowodu z opinii biegłego. Pełnomocnik wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Art. 29 Prawa wodnego reguluje sytuacje, w których doszło do naruszenia istniejących stosunków wodnych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Dodatkowo na właścicielu gruntu, stosownie do art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku zaś spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, decyzją nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Treść przytoczonego wyżej art. 29 Prawa wodnego niewątpliwie ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że stosownie do tego przepisu przesłankami nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest spowodowanie zmiany stanu wód na gruncie oraz wynikająca z tego szkoda dla gruntów sąsiednich. Ustalenie, czy zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu, następuje w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez właściwe organy administracyjne. Stosownie do przytoczonych przepisów Prawa wodnego pierwszym celem postępowania wyjaśniającego powinno być ustalenie, czy na danym gruncie doszło do zmiany stanu wód i na czym ta zmiana polega. W kontrolowanym postępowaniu bezspornym było, że M.C. zakupiła działki nr [...] i [...] w 2007r. Okolicznością niekwestionowaną nawet przez skarżącą było też, że to skarżąca w 2008r. zasypała na długości ok. 2,5 m rów przy granicy z działką nr [...] kamieniami, gruzem i popiołem. Ponadto w 2011r. skarżąca obłożyła płot w miejscu zasypanego rowu siatką i blachą falistą (k. [...]akt adm. I instancji). Organy prowadzące kontrolowane postępowanie ustaliły zaś, że przed zasypaniem rowu na działce nr [...] woda na gruncie spływała od źródła na działce nr [...] drenami kamionkowymi, po działce nr [...] do granicy z działką nr [...] a następnie do rowu na działce M.C. wypływała z wylotu rury, usytuowanej na działce nr [...] przy granicy wspólnej z nieruchomością nr[...]. Natomiast z przeprowadzonych oględzin wynika, że na nieruchomości należącej do Państwa S. , czyli na działce nr [...] przy granicy z działką skarżącej (działka nr[...]), powstało rozlewisko wody, a fundamenty oraz ściany budynku gospodarczego na nieruchomości Państwa S. były zamoknięte. Stwierdzono również, że wskutek powstania rozlewiska przy budynku gospodarczym, nasiąknięty wodą grunt zmienił się w grzęzawisko, a namoknięciu ulega również działka należąca do skarżącej. W ocenie Sądu przedstawione wyżej okoliczności ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym dawały organom prowadzącym to postępowanie jednoznaczne podstawy do uznania, że na działce nr [...] doszło do zmiany stosunków wodnych, która to zmiana spowodowała szkody na działce nr[...], to zaś stanowiło podstawę do nałożenia na skarżącą obowiązków na podstawie art. 29 Prawa wodnego, ponieważ to skarżąca swoim działaniem (zasypanie rowu na długości ok. 2,5 m kamieniami, gruzem i popiołem oraz obłożeniem płotu w miejscu zasypanego rowu siatką i blachą falistą) spowodowała blokowanie swobodnego spływu wody z wylotu drenażu do rowu, w wyniku czego powstały szkody na działce nr[...]. Zdaniem Sądu nietrafne są zarzuty skargi wskazujące na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, ponieważ w kontrolowanym postępowaniu ustalono wszystkie istotne okoliczności, czyli rodzaj i wykonawcę prac na gruncie, stan istniejący przed i po wykonaniu prac, zaś wnioski wyciągnięte przez organy z dokonanych ustaleń nie budzą wątpliwości, gdyż są logiczne i oparte na zasadach doświadczenia życiowego. Odnośnie konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego wskazać trzeba, że bardzo często niezbędnym środkiem dowodowym w sprawach o naruszenie stosunków wodnych jest opinia biegłego, ponieważ w tego rodzaju sprawach dla dokonania właściwych ustaleń konieczne jest posiadanie wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Wyjaśnić trzeba jednak, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie jest w tego rodzaju sprawach obowiązkowe, ponieważ to organ prowadzący postępowanie decyduje, czy w danym przypadku konieczne jest skorzystanie z opinii osoby dysponującej specjalistyczną wiedzą. Brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego podlega oczywiście ocenie pod kątem tego, czy organy wyjaśniły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. W kontrolowanym postępowaniu, zdaniem Sądu, nie było konieczności sporządzania opinii biegłego, ponieważ całokształt materiału dowodowego (oględziny, zeznania świadków) pozwalał na ustalenie, że zasypanie przez skarżącą odcinka rowu, którym spływały wody z sąsiednich działek, skutkował zmianą stosunków wodnych na gruntach sąsiednich ze szkodą dla tych gruntów. W ocenie Sądu przy prawidłowym dokonaniu ustaleń faktycznych w kontrolowanym postępowaniu nie było konieczne odwoływanie się do wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego, ponieważ nie są one konieczne do stwierdzenia, czy zmiana przepustowości rowu spowoduje podniesienie poziomu wody i tworzenie się rozlewiska. Takie ustalenie mogło być dokonane przez organ przy wykorzystaniu zasad logicznego rozumowania i ogólnie dostępnej wiedzy. Podsumowując, Sąd uznał za niezasadne wszystkie zarzuty skargi wskazujące na wadliwość postępowania dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Przeciwnie, analiza akt administracyjnych przemawia za tym, że organy podjęły odpowiednie działania w celu ustalenia, czy istniały podstawy do nałożenia na skarżącą obowiązków na podstawie art. 29 Prawa wodnego, zgromadziły materiał dowodowy i na jego podstawie wyciągnęły prawidłowe wnioski, że w sferze stosunków wodnych doszło do szkodliwego oddziaływania właściciela działki nr [...] na grunty sąsiednie. W konsekwencji za niezasadny należało także uznać zarzut skargi naruszenia art. 29 Prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie. Nie można również zarzucić organom naruszenia art. 107 § 3 kpa, ponieważ ich rozstrzygnięcia zawierały wszystkie wymagane tym przepisem elementy, a ich treść pozwalała stronom na zapoznanie się z motywami podjętych przez organy rozstrzygnięć. Natomiast zarzut naruszenia przepisów Prawa budowlanego nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, ponieważ przedmiotem kontrolowanego postępowania było ustalenie, czy skarżąca dokonała swoimi działaniami naruszenia stosunków wodnych na gruncie, a nie badanie prawidłowości wykonania budynków istniejących na przedmiotowych działkach. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa.