II SA/Kr 611/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego S. O. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. IISA/Kr 611/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał S.O. rozbiórkę komina zlokalizowanego na działce nr 1 w O. W nagłówku decyzji umieszczono odcisk pieczęci o treści "Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. ", a w treści zawarto pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego "za pośrednictwem tutejszego Inspektoratu". Decyzja została doręczona S.O. w dniu 15 listopada 2005 r. W dniu 1 grudnia 2005 r. pracownik Powiatowego Inspektoratu sporządził protokół, w którym odnotował, że w tymże dniu zgłosił się osobiście S.O. i złożył zwróconą do niego przez pocztę przesyłkę adresowaną do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. ul. [...], zawierającą odwołanie od decyzji, złożył też dowód nadania tej przesyłki. S.O. oświadczył, że "w związku ze zwrotem listu, w dniu dzisiejszym składa osobiście odwołanie". Ze znajdujących się w aktach administracyjnych w/w dokumentów wynika, że odwołanie nadane zostało przez skarżącego na poczcie w dniu 24 listopada 2005 r., a na zwracanej przesyłce odnotowano, że "adresat wyprowadził się". W dniu 15 grudnia 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał odwołanie S.O. organowi II instancji podając, że złożone ono zostało w dniu 1 grudnia 2005 r., a więc z uchybieniem terminu. Przekazano też informację o okolicznościach wniesienia odwołania, a także i o tym, że w latach 1999-2003 siedziba Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego mieściła się przy ul. [...] w T. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 156., poz. 1118 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] listopada 2005 r. Podał, ze termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 29 listopada 2005 r. złożenie odwołania w dniu 1 grudnia 2005 r. nastąpiło więc z uchybieniem tego terminu. Strona zaś nie skorzystała z możliwości wnioskowania o przywrócenie terminu w trybie art. 58 kpa. Zdaniem organu nie ma znaczenia, że odwołanie nadane w dniu 24 listopada 2005 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało zwrócone do nadawcy w dniu 28 grudnia 2005 r. z adnotacją o zmianie adresu przez adresata. W ocenie organu odwoławczego strona nie dokonała ciążącego na niej obowiązku zachowania należytej staranności przy dokonywaniu tej czynności procesowej. Ponadto z akt sprawy wynika, że S.O. prowadził wcześniej korespondencję z organem I instancji, a więc posiadał wiedzę na temat aktualnego adresu siedziby Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. Na postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. S.O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]listopada 2005 r. Podał, że treść odwołania sporządził w dniu 23 listopada 2005 r., a więc przed upływem przewidzianego prawem terminu, zaś odwołanie to wniósł do organu administracji po terminie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą siostrą. Podniósł również, że nie został pouczony przez organ I instancji o możliwości skorzystania z rozwiązania przewidzianego w art. 58 kpa. S.O. wskazał, że rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2009 r. pozbawia go możliwości obrony i przedstawienia argumentów zawartych "w odwołaniu datowanym na dzień wykonania 23 listopada 2005r., które znajduje się w aktach sprawy". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: W sprawie jest niewątpliwe, że datą wniesienia odwołania jest 1 grudnia 2005 r. Dla ustalenia tej okoliczności rzeczywiście, tak jak wskazuje to organ, nie ma znaczenia podjęta wcześniej przez skarżącego, ale zupełnie nieskuteczna próba przekazania odwołania drogą pocztową. Stwierdzić więc należy, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Rzecz jednak w tym, że organy okolicznościom złożenia odwołania nie przypisały praktycznie żadnego znaczenia, choć ich splot , stosownie do przepisu art. 9 kpa, nakazywał zachowanie szczególnej staranności w wyjaśnieniu sytuacji prawnej skarżącego. Otóż w dniu 1 grudnia 2005 r., niezwłocznie po zwrocie przesyłki zawierającej odwołanie, skarżący stawił się w siedzibie organu, dostarczył zwróconą przesyłkę i dowód jej nadania. Jest oczywiste, że nie uczynił tego w żadnym innym celu, jak tylko dla wykazania, że odwołanie nadał w placówce pocztowej w terminie. Równie oczywiste jest, że jego oczekiwaniem było to, aby odwołanie zostało uznane za skutecznie wniesione. Z protokołu sporządzonego w dniu 1 grudnia 2005 r. nie wynika, aby skarżący składał wówczas dodatkowe, wyraźne oświadczenie, ale też i nie wynika, aby potrzeba złożenia takiego odrębnego oświadczenia czy wniosku została mu choćby zasygnalizowana. Trudno więc było oczekiwać, że skarżący odrębnie sformułuje odpowiadający ustawowemu określeniu wniosek "o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania", skoro odwołanie to zostało "przyjęte" przez pracownika urzędu bez zastrzeżeń, a okoliczności, dla których z owym odwołaniem zgłosił się w dniu 1 grudnia 2005 r. zostały wyjaśnione. Podkreślić przy tym należy, że decyzja organu I instancji nie zawiera informacji o adresie organu, a z akt administracyjnych wynika, że siedziba ta zmieniała się w toku postępowania w sprawie kilka razy. Przepis art. 63 § 1 kpa nie przewiduje szczególnej formy dla podania w postępowaniu administracyjnym, a wśród możliwych rozwiązań wymienia złożenie podania w formie ustnej do protokołu. To, że organ dalszy bieg nadał odwołaniu sporządzonemu na piśmie (a nie "ustnie do protokołu" z dnia 1 grudnia 2005 r." ) wskazuje, że w istocie protokół sporządzony został dla przyjęcia innego niż odwołanie, podania. Niezależnie zaś od przyjęcia takiego znaczenia protokołu trzeba założyć , że ewentualne błędne przekonanie skarżącego, że jego odwołanie zostało przyjęte do merytorycznego rozpoznania związane było z działaniem samego organu, który zresztą po 1 grudnia 2005 r. podejmował dalsze czynności zmierzające do nadania biegu pisemnemu odwołaniu. Pouczanie stron o instytucji przywrócenia terminu co do zasady nie jest obowiązkiem organu. Reguła ta jednak nie może być bezwzględnie stosowana wówczas, gdy w okolicznościach konkretnego przypadku strona nie podejmuje korzystnych dla siebie działań pozostając w błędnym, choć niejako wywołanym zachowaniem organu przekonaniu, że nie ma takiej potrzeby. Organ zatem winien przede wszystkim jednoznacznie ustalić i ocenić dla jakiej w istocie czynności w dniu 1 grudnia 2005 r. sporządzono protokół, stosując się przy tym do wymagań wynikających z przepisu art. 9 kpa. Brak czynności zmierzających w omawianym kierunku stanowił istotne uchybienie przepisom o postępowaniu (art. 9 kpa), które to uchybienie mogło doprowadzić do wydania zaskarżonego postanowienia przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie I wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.