II SA/Kr 615/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 lutego 2009 r., Nr [...] w nakazu zlikwidowania otworu okiennego p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego K. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 28 stycznia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego K. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 11 lutego 2010 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Ich miesięczny dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych ( skarżącego – [...] zł. zony – [...] zł ) wynosi 3.549 zł. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 0,7 ha.. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż z końcem 2009 r. bardzo podupadł na zdrowiu. W krótkim czasie był on dwukrotnie hospitalizowany. Emerytura, którą pobiera nie pozwala na pokrycie opłat sądowych w przewidzianej kwocie bez uszczerbku wydatków na życie, szczególnie związanych z lekarstwami i wizytami lekarskimi. Są one niezbędne i bardzo drogie. Dokonanie opłaty sądowej spowoduje sytuację, w której będzie on musiał zrezygnować z leczenia i wykupu lekarstw, co w dalszej konsekwencji może spowodować pogorszenia stanu zdrowia. Jednocześnie skarżący zadeklarował możliwość poniesienia kosztów sądowych w wysokości około 50 zł. Ponadto żona skarżącego jest osobą niepełnosprawną. Porusza się przy pomocy balkonika lub o dwóch laskach. Wymaga opieki a także cyklicznych wizyt u lekarza, leków oraz zabiegów rehabilitacyjnych. Są to wydatki, których nie można ograniczyć ani z nich zrezygnować. Są bezwzględnie potrzebne, aby stan zdrowia nie pogarszał się. Ograniczenie tych wydatków mogłoby mieć niebezpieczny wpływ na zdrowie skarżącego i jego żony, a tylko ich ograniczenie daje możliwość zapłaty kosztów sądowych. Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż opłaty za wodę i i ścieki, za energię elektryczną, telefon itp. wynoszą 700 zł, wydatki na żywność - 650 zł, wydatki zdrowotne (leki, wizyty lekarskie, zajęcia rehabilitacyjne, transport ) – 1.500 zł. Zaliczka na podatek, ubezpieczenie zdrowotne- około 600 zł. W piśmie uzupełniającym z dnia 11 lutego 2010 r. skarżący sprecyzował, iż jego wniosek dotyczy częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił także, że trudno mu ze względu na słaby wzrok, bez pomocy żony przebywającej w szpitalu zebrać potwierdzenia dotyczące miesięcznych wydatków ( zawsze to żona się tym zajmuje ). Poinformował o swoich pobytach w szpitalu a także o hospitalizacji od 2 lutego 2010 r. żony. Do pisma dołączona została karta informacyjna dotycząca pobytu w szpitalu skarżącego. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznym utrzymania dla niej i jej rodziny. Jak wynika z treści złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy zarówno on jak i jego żona posiadają stałe miesięczne dochody w wysokości 3.563 zł. We wniosku tym znalazły się też ogólne informacje dotyczące obciążeń finansowych związanych z bieżącym utrzymaniem, stałymi opłatami oraz wydatkami na leczenie. W celu weryfikacji przedstawionej sytuacji materialnej Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych aktualnie wydatków na leczenie oraz kopii rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych opłat. W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, iż nie jest w stanie dostarczyć żądanych przez sąd dokumentów, gdyż jako osoba o słabym wzroku bez pomocy żony, która aktualnie przebywa w szpitalu nie jest wstanie dostarczyć tych informacji. Tym bardziej, że to żona zajmuje się tymi sprawami. Sąd nie dał wiary tym wyjaśnieniom. To na stronie ciąży obowiązek udowodnienie, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Oznacza ta, że strona powinna dołożyć wszelkich starań, aby swoją trudną sytuację uprawdopodobnić m in. przedstawić kopie rachunków i innych żądanych dokumentów. Nie dostarczenie żądanych dokumentów uniemożliwiło rzetelna ocenę sytuacji finansowej skarżącego stanowiącej podstawa do odmowy bądź przyznania prawa pomocy. W tym miejscu należy zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącego z jego majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Reasumując przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Brak możliwości analizy wysokości ponoszonych i udokumentowanych wydatków w stosunku do osiąganego w miesiącu dochodu, legł u podstaw zapadłego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).