II SA/Kr 617/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 stycznia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od konieczności uiszczania tej opłaty. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 maja 2011 roku, skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca wykonała wezwanie do usunięcia braku. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem M.L. , pięciorgiem dzieci: [...] oraz wnukiem [...] . Ich miesięczny dochód wynosi 4.568,61 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę męża skarżącej w wysokości [...] zł oraz statystyczny dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 189,21 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 105 m² częściowo oddany do użytkowania oraz nieruchomość rolna wielkości 1,19 ha. Skarżąca nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż jej mąż jest jedynym żywicielem wielodzietnej rodziny. Jego dochody nie są stałe. Dzieci uczą się poza miejscem zamieszkania, co wiąże się z wydatkami na bilety miesięczne. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa da zasiłku. Koszty utrzymania rodziny są wysokie. W gminie, w której zamieszkują, jest duże bezrobocie i brak jest możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że w miesiącu maju dochody męża wzrosły w związku z oddelegowaniem go do pracy za granicę. Wnioskodawczyni nie jest w stanie określić jak długo mąż będzie tam pracował. H.L. podała, że posiada samochód Ford Transit rok produkcji 1996 o wartości około 3.000 zł. Koszty utrzymania posiadanego domu wynoszą 353 zł miesięcznie, a składają się na nie media i opłata za energię elektryczną, gaz butla 52 zł, opłata za śmieci 13 zł, odprowadzenie nieczystości 159,42 zł. Miesięczne koszty związane z dojazdami dzieci do szkoły to 198 zł, wydatki na potrzeby szkolne aktualnie wynoszą około 100 zł, większe będą w miesiącu sierpniu i wrześniu w związku z zakupem potrzebnych podręczników i przyborów szkolnych. Ubezpieczenie skarżącej w KRUS wynosi 107 zł miesięcznie, a ubezpieczenie domu 17 zł. Koszty eksploatacji samochodu to 250 zł. Zakup 5 ton węgla to wydatek 3.700 zł, a 7 m drewna kosztuje 1.050 zł. Skarżąca od dłuższego czasu choruje na nadciśnienie, a jej wydatki na leki wynoszą około 60 zł. Koszt zakupu odzieży i obuwia to 300 – 400 zł. Wydatki konsumpcyjne rodziny wahają się od 750 zł do 1.000 zł. Od roku 2002 spłacany jest kredyt mieszkaniowy, a wysokość miesięcznej raty wynosi 420 zł (do spłaty pozostała kwota 8.000 zł). Skarżąca ma zaległości wobec ZUS i spłaca układ ratalny w wysokości 300 zł miesięcznie. Zobowiązanie wobec urzędu skarbowego wynosi 700 zł miesięcznie. W okresie niskich zarobków męża skarżąca korzystała z pomocy rodziny. Do pisma skarżąca załączyła zeznanie PIT-37 o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2010, zaświadczenie z dnia 13 czerwca 2011 roku o zatrudnieniu i wysokości zarobków męża, rachunek za telefon za maj 2011, faktura rozliczeniowa za wodę z dnia 2 maja 2011 roku, faktura za odprowadzenie ścieków z dnia 30 kwietnia 2011 roku, dwa rachunki za energię elektryczną oraz zaświadczenie z dnia 13 czerwca 2011 roku Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o pobieranych świadczeniach. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych zainicjowanego postępowania. H.L. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonka skarżącej M.L. . Uzyskiwane przez niego aktualnie dochody nie są niskie – wynoszą bowiem [...] zł netto, to jednak zważywszy na fakt, że przypadają na siedmioosobową rodzinę – wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych jej potrzeb. Ponadto, jak oświadcza skarżąca, nie są to dochody stałe i przewidywalne. Dzieci skarżącej uczęszczają do szkół, co wiąże się z wydatkami na podręczniki i pomoce szkolne. Troje dzieci dojeżdża do szkoły w T. , zatem rodzice zmuszeni są pokryć dodatkowo koszty biletów miesięcznych za transport. Wykazane obciążenia domowego budżetu są wysokie w stosunku do uzyskiwanych dochodów. Małżonkowie L. spłacają raty kredytu mieszkaniowego w wysokości 420 zł, mają zaległości wobec ZUS – spłacają układ ratalny po 300 zł miesięcznie, a dodatkowo płacą kwotę 700 zł z tytułu zobowiązania wobec urzędu skarbowego. O trudnej sytuacji materialnej rodziny świadczy fakt korzystania przez nią z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oraz pomocy państwa w zakresie dożywiania. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).