II SA/Kr 62/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie NSA Anna Szkodzińska NSA Joanna Tuszyńska / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 r. sprawy ze skargi R.K. i W.K. na decyzję Wojewody z dnia [ ] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 200 / dwieście / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia (....) (.....) , Starosta C. , na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjnego w sprawie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej dz. nr .... o łącznej pow. 0,3029 ha położonej w T. obręb T., spowodowane usytuowaniem na nieruchomości słupa kratowego linii średniego napięcia. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie administracyjne dotyczące odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej nr .......położonej w T. obręb T. zostało wszczęte na wniosek R.K. i W.K.. Organ ustalił, że dz. nr .......odpowiada obecnie działkom dz. nr nr (.....) o łącznej pow. 0,3029 ha i stanowi własność wnioskodawców. Ustalił nadto , że słup kratowy linii średniego napięcia posadowiony jest na środku działki, nr........, przy jej północno-wschodniej granicy z działką nr .......Przebiegająca przez dz. nr nr ( .....,......) linia energetyczna jest własnością ,,(....)" S.A. Oddział w B. - ,,(....)" i Zakład Elektroenergetyczny w B. . ,,(....)" S.A. przedstawił kserokopię odpisu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C.. z dnia ........1963 Nr (....) o ustaleniu lokalizacji szczegółowej projektowanej inwestycji - linii 30 kV ...........oraz kserokopię odpisu zezwolenia Prezydium PRN w C. Nr .........wydanego w trybie art.35 ustawy z dnia 12 marca 1958r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na wybudowanie w/w linii energetycznej. Dostarczone kserokopie nie zawierają oznaczeń nieruchomości przeznaczonych pod inwestycję, ani też wykazu właścicieli. Organ stwierdził, że poszukiwania oryginałów w/w decyzji wraz z załącznikiem graficznym i wykazem właścicieli zajmowanych nieruchomości u inwestora oraz w Urzędzie Miejskim w C. , Urzędzie Miasta w T. i Archiwum Państwowym w K. nie przyniosły rezultatu. Uniemożliwiło to dokonanie ustalenia, że przedłożone kserokopie dotyczą przedmiotowej nieruchomości. Ocenił następnie, że kserokopie, bez umieszczonego na nich poświadczenia "za zgodność z oryginałem" wraz z podpisem osoby, która poświadczenia dokonała, nie są uznawane za dokument w rozumieniu art. 75 k.p.a. Dlatego też w/w decyzje nie mogą stanowić dowodu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Wezwani do przedłożenia dowodu w postaci decyzji administracyjnej zezwalającej na zajęcie nieruchomości R.K. i W.K. oświadczyli, że zajęcie nieruchomości nastąpiło w 1965r. Wówczas właścicielem nieruchomości była ich nieżyjąca babka A.G. W archiwum domowym przejętym po śmierci A.G. brak dokumentów dotyczących zezwolenia na zajęcie nieruchomości w celu posadowienia na niej słupa energetycznego. Według wiedzy wnioskodawców A.G. nie zawierała umów cywilnych ani nie otrzymała decyzji administracyjnej w przedmiotowym zakresie. Organ wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j.: Dz. U. Nr 10 póz. 64 z 1974r.) obowiązującej w momencie zajęcia nieruchomości tj. w 1965r. jak i na podstawie przepisów obowiązującej ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz. U. z 2004r. Nr 261 póz. 2603 ze zm.), o odszkodowaniu orzekanym przez organy administracyjne można mówić w przypadku, gdy przedsięwzięcia na nieruchomościach są realizowane na podstawie udzielonego zezwolenia, a więc gdy ograniczenie praw do nieruchomości ma źródło w decyzji administracyjnej. Z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stosownie do którego, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na przeprowadzenie ciągów i przewodów albo budowę obiektów lub urządzeń, w drodze decyzji administracyjnej, z wyłączeniem drogi sądowej. Droga sądowa jednak nie jest wyłączona w odniesieniu do szkody wywołanej działaniem jednostki przeprowadzającej ciągi i przewody albo wykonującej budowę obiektów lub urządzeń - poza zakresem wynikającym z zezwolenia (postanowienie SN z dnia 15.03.1983r. IVCZ 15/83), gdy źródłem ograniczenia praw do nieruchomości jest zgoda właściciela lub użytkownika wieczystego udzielona w drodze czynności cywilnoprawnej - co możliwe było pod rządami w/w ustawy z dnia 12.03.1958r. - dochodzenie roszczeń o odszkodowanie lub restytucję poprzedniego stanu nieruchomości należy do drogi sądowej na ogólnych zasadach przewidzianych w art. 2 § 2 k.c. (jest to sprawa cywilna powstała na gruncie stosunku cywilnoprawnego - uchwała SN z dnia 24.06.1992r. IIICZP 71/92). Wobec tego organ przyjął, że w sprawie brak jest podstaw do rozpatrywania żądań wnioskodawców na drodze postępowania administracyjnego. Od powyższej decyzji wspólne odwołanie złożyli R.K. i W.K. wskazując, że nie otrzymali żadnej dokumentacji dotyczącej zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia (.....) , Wojewoda ........na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz. U. z 2004r. nr 261 póz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i argumentację prawną przyjętą przez organ l instancji, a ponadto wskazując na treść art. 35 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (obowiązującej w czasie zajęcia przedmiotowej nieruchomości) dodał, że możliwość ustalenia przez organ administracji odszkodowania za skutki spowodowane zajęciem nieruchomości z przeznaczeniem na budowę inwestycji liniowych istnieje tylko w sytuacji, gdy zostanie bezspornie ustalone, że ograniczenie praw do nieruchomości miało miejsce w oparciu o decyzję administracyjną. Faktu tego nie dało się jednak ustalić. Wspólną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od powyższej decyzji złożyli R.K. i W.K. wskazując, że przysługuje im odszkodowanie, ponieważ przedmiotowy słup kratowy zajmuje znaczną część ich nieruchomości i stanowi zagrożenie dla zdrowia mieszkańców. W odpowiedzi na skargę Wojewoda ........ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji odwoławczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). Zgodzić się należy z poglądem organu, że w niniejszej sprawie droga administracyjna dla ustalenia odszkodowania za założenie na nieruchomości linii energetycznej przysługiwałaby wtedy, gdyby inwestycja została zrealizowana w oparciu o wydaną na podstawie art.35 ustawy z dnia 12 marca 1958r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzję administracyjną. Jednakże ocena organu, że przedłożone przez ,,(....)" S.A. kserokopie odpisów decyzji, bez umieszczonego na nich poświadczenia "za zgodność z oryginałem" wraz z podpisem osoby, która poświadczenia dokonała, nie są uznawane za dokument w rozumieniu art. 75 k.p.a. i dlatego nie mogą stanowić dowodu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, jest niezasadna, a co najmniej przedwczesna. Stosownie bowiem do przepisu art. 75 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Nadto, w myśl art.7 i 77 kpa organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i sumienny całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu spoczywa na organie administracji i nie może być przerzucany na stronę. Wszelkie niejasności nie mogą być interpretowane na niekorzyść podmiotu. W związku z powyższym zauważyć pozostaje, że kserokopie przedłożone przez ,,(....)" S.A. są kserokopiami odpisów decyzji i zawierają adnotację "za zgodność " i podpis (w kserokopii). Organ nie zwrócił się do tej spółki o przedłożenie tego dokumentu ( czyli odpisu decyzji) w oryginale. W czasie oględzin przedstawiciel spółki został zobowiązany jedynie do dostarczenia załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej. Jednocześnie w protokole z oględzin, przeprowadzonych z udziałem przedstawiciela ..........Zakładu Energetycznego (k. 18 akt administracyjnych) odnotowano: "stwierdzono, że słup posadowiony został na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej oraz za zezwoleniem PPRN w C. (.....). Organ pismem z dnia (....) zwrócił się do (....) S.A. Oddział w B. o przesłanie załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej oraz wszelkich dokumentów archiwalnych związanych z przedmiotową inwestycją. Poprzestał jednakże na uzyskaniu pisemnej informacji, że żądanego załącznika graficznego nie znaleziono. Również na rozprawie administracyjnej przedstawiciele spółki wypowiadali się jedynie o braku w archiwum przedsiębiorstwa oryginalnych dokumentów zezwalających na zajęcie przedmiotowej nieruchomości w celu budowy słupa energetycznego. Tak więc nie można stwierdzić, aby organy administracji uczyniły wszystko, by zgromadzić w sprawie pełny materiał dowodowy. Przecież, gdyby w archiwum spółki znajdował się poświadczony za zgodność z oryginałem odpis decyzji o zezwoleniu na przeprowadzenie linii energetycznej, dokonana ocena, iż kserokopia nie może być dowodem w sprawie, byłaby nieaktualna. Nadto, należałoby ustalić czy zachowała się dokumentacja sprawy o udzieleniu pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Wreszcie , jeżeli bezspornie ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości został posadowiony słup energetyczny, a przedstawiciel spółki przyznał, że dokonano tego na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej oraz za zezwoleniem PPRN w C. (....) to nielogicznym jest twierdzenie, że nie jest możliwy do ustalenia fakt wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Konstatacja organu, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy zajęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej z powodu nie uzyskania oryginałów decyzji, jak i braku ich załączników graficznych i wykazu właścicieli zdaje się wynikać z dostrzeżonej przez organy wadliwości decyzji. Niewątpliwie decyzja, w której nie określono nieruchomości przez które ma przebiegać linia energetyczna i nie doręczono jej ich właścicielom (co wynika z jej treści) dotknięta jest wadami kwalifikowanymi. Ale w niniejszej sprawie okolicznością istotną było jedynie ustalenie czy decyzja o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości została wydana. Organ nie odniósł się też w ogóle do faktu, że kwestionowane kserokopie przedłożył następca prawny adresata decyzji, który zresztą nie kwestionował stwierdzenia organu, że przedmiotowy słup został wybudowany właśnie na ich podstawie. Podnieść również należy, że ustalenie faktu nastąpić może także w drodze domniemań faktycznych. Nie są one, co prawda, środkiem dowodowym w ścisłym tego słowa znaczeniu. Niemniej jednak, że względu na treść art.75 kpa, są one dopuszczalne w postępowaniu administracyjnym. Jest to metoda dowodzenia o faktach na podstawie innych ustalonych faktów, z wykorzystaniem zasad logicznego myślenia oraz doświadczenia życiowego. Domniemanie faktyczne stosuje się wówczas, gdy istotny dla sprawy fakt nie może być udowodniony wprost, z powołaniem się na konkretny środek dowodowy, lecz w ramach całokształtu sprawy na podstawie innego ustalonego faktu. Stosownie do treści art.145 § 1 pkt c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie powołanego przepisu i art. 200 ppsa orzeczono jak w sentencji.