II SA/Kr 621/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. F. o zwolnienie od kosztów sądowych wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2009r. oddalającego wniosek S. F. w sprawie ze skargi S. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 13 marca 2009r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie postanawia : oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do skargi S. F. z dnia 10 kwietnia 2009r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dołączony został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, sporządzony na urzędowym formularzu. Postanowieniem z dnia 15.05.2009r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to wraz z pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w terminie 7 dni od daty doręczenia orzeczenia doręczono skarżącej w dniu 26.05.2009r. W dniu 1 czerwca 2009r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (nadany przesyłką pocztową w dniu 29 maja 2009r.) sprzeciw wniesiony przez S. F. od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W sprzeciwie tym skarżąca wniosła o "ponowna wnikliwą ocenę" jej sytuacji majątkowej oraz wskazała, iż kwotę dochodu na formularzu podała brutto. Wprawdzie jej świadczenie jest wyższe od najniższej emerytury, to nie jest ono wystarczające zważywszy jej stan zdrowia i konieczne stałe leczenie. Wysokości wydatków na leki i leczenie nie sposób oszacować, ani tym bardziej dokumentować. "Okolicznością powszechnie znana jest jednak, że są to kwoty niemałe." Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku S. F. w przedmiocie zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Zgodnie z przepisem art. 246 par. 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Fakty podane przez skarżącą we wniosku a dotyczące wysokości posiadanych przez nią środków finansowych i ponoszonych wydatków pozwalają przyjąć, że może ona ponosić koszty sądowe związane np. wpisem od wniesionej skargi. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżąca osiąga miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł i stanowi go renta rodzinna. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 36 m2 . Skarżąca nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy S. F. podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze świadczeń emerytalno-rentowych, jakie uzyskuje. Ma ponad [...] lat, cierpi na choroby serca (migotanie przedsionków), naczyń, jak też układu stawowo-kostnego, co dodatkowo obciąża jej dochody. Całość dochodu pochłaniają jej koszty stałe oraz wyżywienie i leczenie. Nadto zmuszona była przyjąć pod swój dach rozwiedzionego syna, który sam obciążony alimentami, nie miał gdzie się podziać. Skarżąca nie wie ile syn zarabia, "bo przez cały czas jego zamieszkiwania, niezajętą część wynagrodzenia wydawał on w całości "na życie" i do moich kosztów nie miał z czego dokładać." Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadność wniosku skarżącej Sąd rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że S. F. otrzymuje stał miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Z twierdzeń skarżącej wynika, że ponosi stałe wydatki miesięczne z tytułu opłat za mieszkanie, media itp. w wysokości ok. 470 zł. (280 zł mieszkanie + 125 zł media + 50 zł leki + koszty ubezpieczeń). Jak wynika z treści wniosku skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zatem do jej dyspozycji pozostaje miesięcznie kwota ok. 1000 zł. Brak zatem podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu bieżące dochody skarżącej pozwalają również na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § l, art. 244 § l, art. 245 § l i 3, art. 246 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).