II SA/Kr 623/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 marca 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 151 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 marca 2013 roku w przedmiocie opłaty adiacenckiej, skarżący M. T. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 1.950 zł miesięcznie. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 87 m², mieszkanie wielkości 50 m² oraz nieruchomość rolna o areale 0,77 ha. Skarżący nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy M. T. podniósł, iż liczy 7.. lat i jest po zawale serca. Leczy się na cukrzycę. Ponosi wydatki na konieczne leczenie w wysokości od 150 zł do 200 zł miesięcznie. Rachunki za prąd opłaca w wysokości 87 zł, za gaz 65 zł, wodę 40 zł, węgiel 250 zł miesięcznie. Podatek od nieruchomości kosztuje skarżącego 240 zł rocznie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący M. T. uzyskuje bowiem stałe i pewne miesięczne dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 1.950 zł. Ponoszone przez niego wydatki na konieczne leczenie (200 zł), energię elektryczną (87 zł), gaz (65 zł), wodę (40 zł), opał (250 zł) i podatek od nieruchomości (240 zł rocznie, tj. 20 zł miesięcznie) wynoszą łącznie 662 zł. Powyższe oznacza, że skarżącemu pozostaje miesięcznie kwota 1288 zł, którą może swobodnie dysponować. Orzekający uznał zatem, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 151 zł (zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Nie można pominąć tego, że wyłożenie kosztów przez skarżącego jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego żądań przez Sąd będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę fakt, że przy uzyskiwanych dochodach oraz stanie zdrowia skarżącego uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru mogłoby stanowić dla niego zbyt duże obciążenie finansowe, dlatego w tym zakresie orzekający przychylił się do wniosku skarżącego i ustanowił dla niego adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.