II SA/Kr 624/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J.F. na postanowienie Wojewody z dnia 22 lutego 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia bezczynności p o s t a n a w i a wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia bezczynności, skarżący J.F. złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów postępowania sądowego, bowiem nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 maja 2011 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący wykonał wezwanie do usunięcia braku. Z zakreślenia w dokonanego rubryce 4 formularza wynika, że skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z synami S. i M. (brak dat urodzenia dzieci). Pozostałe rubryki formularza pozostały niewypełnione. Wobec braków wniosku o przyznanie prawa pomocy J.F., został wezwany do jego uzupełnienia poprzez wyjaśnienie z czego utrzymuje się rodzina skarżącego, potwierdzenie stosownymi dokumentami (zeznania podatkowe za 2010 rok, zaświadczenia z zakładu pracy, odcinki świadczeń, itp.) dochodu osiąganego przez wnioskodawcę i jego małżonkę, wyjaśnienie czy skarżący, bądź jego najbliżsi posiadają nieruchomości, grunty, gospodarstwo rolne, itp. wraz ze sprecyzowaniem charakteru produkcji prowadzonej na gruntach oraz uzyskiwanego dochodu uwzględniając ewentualne dopłaty unijne, wyjaśnienie do kogo należy lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje rodzina skarżącego, potwierdzenie stosownymi dokumentami wydatków związanych z aktualnym utrzymaniem, wyjaśnienie czy skarżący, bądź osoby z którymi gospodaruje, posiadają samochody, maszyny rolnicze, itp., a jeśli tak, to przedstawienie ich wykazu, a także przedłożenie rachunków bankowych skarżącego i osób z nim gospodarujących za okres ostatnich trzech miesięcy. Odnosząc się do wezwania skarżący wyjaśnił, iż rodzina utrzymuje się z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Skarżący posiada gospodarstwo rolne. Lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje rodzina należy do żony wnioskodawcy. Skarżący poinformował, iż posiada maszyny rolnicze i samochody. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera jakichkolwiek danych o składnikach majątku, ani dochodach wnioskodawcy, jak również osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało przez skarżącego wykonane w bardzo ograniczonym zakresie. Stosownie do treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Skarżący, mimo wyraźnego wezwania, nie podjął się wykazania jaka jest jego aktualna sytuacja materialna. Oświadczył lakonicznie, że rodzina utrzymuje się z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie podając przy tym jaka jest skala tej działalności, czy przynosi ona dochody, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. J.F. nie odniósł się zupełnie do wezwania o wykazanie, czy jego małżonka uzyskuje jakiekolwiek dochody. Poinformował, że posiada gospodarstwo rolne, jednak nie sprecyzował jaki charakter produkcji prowadzi na tych gruntach oraz nie podał jaki dochód z nich uzyskuje. Oświadczył, że posiada maszyny rolnicze i samochody, jednak nie przedstawił ich wykazu. Skarżący pozostawił bez odpowiedzi wezwanie do udokumentowania wydatków związanych z aktualnym utrzymaniem rodziny oraz przedstawienia wykazu posiadanych rachunków bankowych własnych i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz historii tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy. Mając na uwadze treść wyjaśnień skarżącego należy stwierdzić, że nie tylko nie usunęły one wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, ale wręcz spotęgowały przypuszczenia, że strona uchyla się od ujawnienia uzyskiwanych dochodów i wydatków celem zwiększenia szans na przyznanie prawa pomocy. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione, miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w kwestiach dotyczących wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych J.F. . W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy wyjaśnić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).