II SA/Kr 624/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2011 r. wniosku J. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia 22 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia bezczynności postanawia: wniosek oddalić. W dniu 27 kwietnia 2011 r. skarżący – J. F. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W wypełnionym formularzu "PPF" z dnia 17 maja 2011 r. sprecyzował, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami. Zarządzeniem z dnia 30 maja 2011r. wezwano skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez wyjaśnienie z czego utrzymuje się rodzina skarżącego, potwierdzenie dokumentami dochodu osiąganego przez skarżącego i jego żonę, wyjaśnienie czy skarżący, bądź jego najbliżsi posiadają nieruchomości, grunty, gospodarstwo rolne, itp. wraz ze sprecyzowaniem charakteru produkcji prowadzonej na gruntach oraz uzyskiwanego dochodu uwzględniając ewentualne dopłaty unijne, wyjaśnienie do kogo należy lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje rodzina skarżącego, potwierdzenie dokumentami wydatków związanych z aktualnym utrzymaniem, wyjaśnienie czy skarżący, bądź osoby z którymi gospodaruje, posiadają samochody, maszyny rolnicze, itp., a jeśli tak, to przedstawienie ich wykazu, a także przedłożenie rachunków bankowych skarżącego i osób z nim gospodarujących za okres ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż rodzina utrzymuje się z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Skarżący posiada gospodarstwo rolne. Lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje rodzina należy do jego żony. Skarżący poinformował, iż posiada maszyny rolnicze i samochody. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w którym podniósł, że zaskarżone postanowienie uważa za niezasadne i wnosi o jego zmianę. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 zwanej dalej p.p.s.a.) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Zdaniem Sądu, zarówno z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też z oświadczenia dołączonego na wezwanie Sądu w celu uzupełnienia formularza, nie wynika faktyczna sytuacja majątkowa skarżącego. Skarżący wzywany do uzupełnienia wniosku nie wykazał, jaki dochód osiąga on z prowadzonej działalności gospodarczej, nie wskazał czy jego żona uzyskuje jakiekolwiek dochody. Poinformował, że posiada gospodarstwo rolne, jednak podał jaki dochód uzyskuje. Oświadczył, że posiada maszyny rolnicze i samochody, ale nie przedstawił ich wykazu. Skarżący nie udokumentował wydatków związanych z aktualnym utrzymaniem rodziny oraz przedstawienia wykazu posiadanych rachunków bankowych własnych i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz historii tych rachunków. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na wezwanie uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie wykazał swojej sytuacji majątkowej. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący nie może być uznany za osobę zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.