II SA/Kr 628/12

Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A. " Spółka z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi E.L. T.L. U.G. M.G. K.S. L.S. M.Z. A.Z. na decyzję Wojewody z dnia 1 sierpnia 2002r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 25 października 2012r. uczestnik postępowania A. Spółka z o.o. z siedzibą w K. , złożył, działając przez swego pełnomocnika, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 sierpnia 2012r. uchylającego decyzje organu II i I instancji wydane w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Spółka A. " domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na zły stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych . W uzupełnieniu swego wniosku, nadesłanym na wezwanie Sądu skarżący wskazuje, iż w stopniu znacznym odczuł skutki kryzysu finansowego – jego obroty spadły, a co za tym idzie – zysk jest minimalny. Ponadto w chwili obecnej skarżący zobowiązany jest na mocy umowy z kontrahentem dokonać generalnego remontu powierzchni handlowej, co generuje wysokie koszty. Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "A. " Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w przeważającym zakresie w formie wynajmu powierzchni handlowej. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także dokumentów dostarczonych na wezwanie Sądu wynika, iż wysokość kapitału zakładowego podstawowego Spółki wynosi [...] zł, kapitału zapasowego zaś [...] zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę :[...] zł. Wysokość wartości bilansowych środków niematerialnych i prawnych to kwota [...]zł. Wykazano również, iż w roku obrotowym 2010r. spółka odniosła stratę w wysokości [...] zł , natomiast w 2011r odnotowała zysk w wysokości [...] zł. ( rachunek zysków i strat ). Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano obroty za miesiąc październik w wysokości [...] zł, w tym uznanie rachunku to kwota [...] zł , obciążenia [...] zł. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu wynika ponadto, iż wg. zestawienia kont syntetycznych i analitycznych za okres od 1 stycznia 2012r do 30 września 2012r. sprzedaż usług najmu wg. wartości przychodu wyniosła 353 837,32 zł, zaś koszty działalności podstawowej określono na kwotę 295 050,58 zł, natomiast koszty ogólnego zarządu to suma 58 378,35 zł. Ponadto oświadczono, iż Prezes Zarządu skarżącego nie pobiera wynagrodzenia za sprawowaną funkcję. Natomiast z przedstawionego zestawienia obrotów i sald za okres od 01.01.2012r. do 30.09.2012r. wynika, iż na wynagrodzenia w Spółce przeznaczane są środki w wysokości 107 724,05 zł. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. W ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. Spółka z o.o. "A. " w K. nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą. Spółka funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan likwidacji ani upadłości. Z przedłożonych wstępnych dokumentów wynika, iż strona w ubiegłym roku osiągnęła dochód w kwocie 5 231,35zł. Przychody Spółki za okres od stycznia do końca września 2012r. z tytułu najmu powierzchni handlowej wyniosły 353 837,32 zł przy kosztach uzyskania tegoż przychodu równych 295 050,58 zł. Oznacza to, iż Spółka prowadząc działalność gospodarczą obraca na bieżąco środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Posiada zatem możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłość przedsiębiorcy, gdyż celem działalności gospodarczej jest generowanie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi , lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów. Sam fakt wykazania przez stronę strat z lat ubiegłych czy odczuwalności kryzysu finansowego przekładającego się na niższy zysk nie oznacza jednoznacznie, iż nie posiada ona środków do pokrycia sądowych należności. Wykazana przez wnioskodawcę za lata ubiegłe ( 2010) strata nie oznacza bowiem, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Tym bardziej, iż Spółka obraca znacznymi środkami finansowymi na rachunku bankowym ( 54 846,66 zł obroty w miesiącu październiku 2012r. ). Analiza dokumentów przedłożonych przez Spółkę wskazuje – jak wskazano powyżej – iż obraca ona na bieżąco tak znacznymi środkami finansowymi, iż będzie w stanie wygospodarować kwotę należnego wpisu sądowego bez utraty ryzyka płynności finansowej. Ponadto wnioskodawczyni posiada znacznej wartości środki trwałe o wartości – jak podano – 752 880,45 zł. Strona wykazuje także kapitał zakładowy ( 100 000,00 zł ), a także kapitał zapasowy ( 81 130,99 zł ). Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast nawet ewentualne zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącego nie pozbawiają go prawa własności, a jedynie czasowo ograniczają możliwość rozporządzenia majątkiem. Jak wskazano, wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych ( art. 199 cyt. ustawy nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą ), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Jak wskazano – posiadany majątek oraz aktualne obroty wskazują, iż wnioskodawca dysponuje na bieżąco środkami finansowymi, i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych należności sądowych. W tym miejscu również trzeba podnieść, iż wyłożenie kosztów przez Spółkę "A. " może okazać się tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi , zgodnie z art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Trzeba również zaznaczyć, iż jak wynika z akt sprawy - wnioskodawczyni działa poprzez profesjonalnego pełnomocnika. Udział pełnomocnika z wyboru sam w sobie nie przesądza jeszcze o odmowie przyznania prawa pomocy, ale również fakt ten brany jest pod uwagę przy ocenie całokształtu przesłanek uzasadniających przyznanie stronie prawa pomocy. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki nie pozwala na stwierdzenie, iż środki, jakimi dysponuje nie pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie w formie należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).