II SA/Kr 629/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. [...] marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania A.R. , powołując się na ciężką sytuację materialną, wniósł o zwolnienie go od konieczności uiszczania tej opłaty. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został złożony w przewidzianej prawem formie tj. według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2245), dlatego skarżącemu został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak przesyłając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną H.R,. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta inwalidzka skarżącego w wysokości [...] zł oraz stypendium stażowe jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 70 m- oraz nieruchomość rolna wielkości 11 arów. Skarżący nie posiada oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jest osobą niepełnosprawną, inwalidą pierwszej grupy, porusza się na wózku inwalidzkim. Żona skarżącego ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. H.R. jest osobą bezrobotną. W okresie od [...] kwietnia 2009 do [...] września 2009 odbywa ona staż. Po tym okresie będzie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący spłaca kredyt hipoteczny, a wysokość miesięcznej raty wynosi [...] zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie oraz żony. Źródłem utrzymania małżonków R. jest renta inwalidzka pobierana przez skarżącego w wysokości [...] zł oraz okresowo, przez 6 miesięcy, stypendium stażowe pobierane przez żonę skarżącego w wysokości [...] zł. Skarżący od wielu lat jest osobą niepełnosprawną fizycznie. Porusza się wyłącznie na wózku inwalidzkim. Leczenie i rehabilitacja pociągają za sobą znaczne wydatki. Ze względu na stan zdrowia skarżący ponosi zwiększone wydatki na energię elektryczną (konieczność dogrzewania). Załączony rachunek za prąd opiewa na kwotę 340,77 zł. Skarżący zmuszony jest korzystać z pomocy znajomych, a także Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Z zalegającego w aktach sprawy zaświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. u z dnia [...]marca 2009 roku wynika, że A.R. jest wieloletnim klientem tego ośrodka. Skarżącemu zostało przyznane prawo do korzystania z usług opiekuńczych świadczonych przez Polski Czerwony Krzyż bez ponoszenia odpłatności za te usługi. MOPS potwierdza bardzo trudną sytuację zdrowotną i materialną A.R. Dużym obciążeniem domowego budżetu wnioskodawcy jest kredyt zaciągnięty na wykończenie domu (miesięczna rata wynosi [...] zł). Co prawda zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe, jednakże niewątpliwie wpływają na sytuację majątkową wnioskodawcy. Zdaniem orzekającego w obecnej sytuacji majątkowej skarżącego poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym oraz żony, a więc grozić zachwianiem ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byliby oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).