II SA/Kr 629/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi Z.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania postanawia: I. skargę odrzucić; II. zwrócić skarżącemu Z.S. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (sto złotych). Postanowieniem z dnia 17 września 2012 r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 listopada 2009 r. SKO. [....] . W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 149 § 3 w zw. z art. 145 a § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 (Dz. U. z 2000 r., Nr 30, poz. 168) kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją z dnia 27 sierpnia 2009 r. [....] Burmistrz Miasta i Gminy W. ustalił Z.S. opłatę w wysokości 14311,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - działki nr [....] położonej w miejscowości W. obr [....] , gm. W. , o powierzchni 0,1085 objętej księgą wieczystą Kw nr [....] na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W rezultacie postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem Z.S. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , decyzją z dnia 5 listopada 2009 r. znak: [....] utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Złożona przez Z.S. skarga na ww. decyzję Kolegium, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2010r. sygn. akt.II SA/Kr 95/10 została odrzucona. Wnioskiem z dnia 15 marca 2010 r. Pan Z.S. zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. nr [....] z dnia 27 sierpnia 2009 r. z uwagi na wyrok Trybunału Administracyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, w oparciu o art. 145 a k.p.a. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2011 r. [....] Burmistrz Miasta i Gminy W. orzekł o wznowieniu postępowania. Decyzją z dnia 10 maja 2011 r. [....] Burmistrz Miasta i Gminy W. orzekł o odmowie uchylenia decyzji. Na skutek złożenia odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 22 sierpnia 2011 r. znak: [....] , działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a. i. uchyliło ją i umorzyło postępowanie drugiej instancji. Rozstrzygniecie Kolegium zasadzało się na stwierdzeniu, że decyzja Burmistrz Miasta i Gminy W. z dnia 10 maja 2011 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, jako że organem administracji publicznej, który ostatni orzekał w sprawie ustalenia dla Z.S. opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Dnia 30 marca 2012 r. Z.S. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podanie, w którym wniósł m.in. o rozpatrzenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie naliczenia opłaty planistycznej przez właściwy organ administracji publicznej - Samorządowe Kolegium Odwoławcze i uchylenie decyzji [....] z dnia 27 sierpnia 2009 r. Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem Kolegium stwierdziło, że uwzględnienie wniosku Z.S. jest niedopuszczalne z powodów proceduralnych. Wnioskodawca nie dotrzymał bowiem terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania wskazanego w art. 145 a § 2 k.p.a.. Z.S. żądanie o wznowienie oparł na przesłance sformułowanej w art. 145 a § 1 k.p.a., którą stanowi stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności określonych przepisów, na podstawie których wydano rozstrzygniecie w sprawie administracyjnej. Wydanie przez Trybunału Konstytucyjnego wyroku z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08 mogłoby zatem stanowić podstawę do rozważania legalności decyzji Burmistrz Miasta i Gminy W. z dnia 27 sierpnia 2009 r. [....] , jednakże pod warunkiem złożenia żądania w tym przedmiocie w terminie 1 miesiąca od wejścia w życie tego wyroku, czyli do dnia 15 marca 2010 r. Na wniosku Z.S. widnieje wprawdzie data 15 marca 2010 r., lecz został on złożony dnia 16 marca 2010 r. (data stempla Urzędu Miasta i Gminy w W. odciśnięta na wniosku). Wnioskodawca przekroczył zatem termin, o jakim mowa w art. 145a § 2 k.p.a. o jeden dzień. Z tego też względu Kolegium stwierdziło, że uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania jest niedopuszczalne. W piśmie datowanym na 3 października 2012 r. zatytułowanym "odwołanie" Z.S. podniósł, że w dniu 15 marca 2010 r. otrzymał informację o krytycznym stanie zdrowia teściowej. Z rodziną udał się do szpitala, a po powrocie Urząd Miasta i Gminy był już nieczynny. Zaznaczył, że pismo złożył następnego dnia. Do pisma z dnia 3 października 2012 r. dołączył kartę zgonu teściowej, wystawioną przez Szpital Uniwersytecki w K. Z kolei w piśmie z dnia 19 października 2012 r. zatytułowanym "ciąg dalszy odwołania złożonego w dniu 4 października 2012 r. - sprawa [....] " Z.S. podtrzymał wcześniejsze twierdzenia i ponownie podniósł, że jedną z przyczyn niedotrzymania terminu i złożenia wniosku w dniu 16 marca 2010 r. był przypadek losowy - ciężka choroba teściowej i jej zgon. Równocześnie podkreślił, że cały czas miał przekonanie, że pismo o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08 może być złożone najpóźniej do dnia 16 marca 2010 r. Zaznaczył, że gdyby było inaczej to miał możliwość nadania przesyłki poleconej w urzędzie pocztowym w dniu 15 marca 2010 r. Podniósł, że w Dzienniku Ustaw, w którym wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony, nie zamieszczono terminu do którego można składać takie wnioski, ani w jaki sposób ten termin można wyznaczyć. Natomiast wedle informacji z internetu i z artykułów prasowych, jako ostatni dzień składania wniosków wskazywano 16 marca 2010 r. Jak wskazał Z.S. , o tym że jego wniosek o wznowienie postępowania został złożony bez zachowania terminu dowiedział się dopiero w dniu otrzymania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2012 r. Równocześnie w ramach przedmiotowego pisma Z.S. zawarł m.in. wniosek o przywrócenie terminu do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania , złożonego w UMiG w W. w dniu 16.03.2010r. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 listopada 2009 r. znak: [....] . W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 58 i art. 59 w zw. z art. 123 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium powołało regulację art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i wyjaśniło, że istnieją cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie, aby organ administracji mógł przywrócić termin do dokonania czynności wskazanej we wniosku o przywrócenie terminu tj. 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy, 2) wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z wniesieniem żądania o przywrócenie terminu czynności, dla której termin był określony. W przedmiotowej sprawie wnioskujący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, dopełnił także czynności dla której żąda przywrócenia terminu. Wnioskujący wskazał na dwie przyczyny uchybienia terminu: konieczność przebywania w szpitalu w związku z ciężkim stanem zdrowia teściowej i związane z tym trudności z bezpośrednim złożeniem pisma w Urzędzie Miasta i Gminy w W. oraz brak świadomości, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 listopada 2009 r., upływał w dniu 15 marca 2010 r. W odniesieniu do pierwszej z ww. przeszkód, Kolegium stwierdziło, że ustała ona w dniu 15 marca 2010 r. Sam Wnioskujący oświadczył bowiem w piśmie z dnia 19 października 2012 r., że miał możliwość nadania przesyłki poleconej w urzędzie pocztowym po powrocie ze szpitala. W odniesieniu do drugiej przeszkody tj. mylnego przekonania o możliwości skutecznego wniesienia wniosku do dnia 16 marca 2010 r., wnioskujący podał, że przyczyna ta ustała dopiero w dniu doręczenia mu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2012 r., (tj. w dniu l października 2012 r.). W świetle powyższego organ uznał, że dochowany został 7- dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Następnie Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do uznania, że uchybienie terminu miesięcznego określonego w art. 145a § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nastąpiło bez winy strony. Kolegium wskazało, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i dlatego też powinna być stosowana w nadzwyczajnych przypadkach. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że okoliczność na którą powołuje się wnioskodawca, tj. jego błędne przekonanie oparte na informacjach pochodzących z prasy i internetu, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia 5 listopada 2009 r. złożony w trybie art. 145 a k.p.a., można składać do 16 marca 2010 r., nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie ww. postępowania. Przepis art. 145 a § 2 k.p.a. w sposób jednoznaczny ustala termin jaki należy dochować do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Z kolei przepisy art. 57 k.p.a. regulują sposób obliczania terminów w postępowaniu administracyjnym. Niewiedza i nieznajomość prawa przez wnioskującego i opieranie się jedynie na informacjach medialnych, nie stanowi obiektywnej przeszkody w dochowaniu terminu, lecz subiektywną, wynikającą z niedołożenia należytej staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Kolegium wskazało też, że brak jest podstaw, aby uzyskane przez wnioskodawcę błędne informacje prasowe, traktować na równi z błędnym pouczeniem, które mogłoby wyłączać winę strony w uchybieniu terminu. W przypadku bowiem zawartego w treści aktu administracyjnego pouczenia o możliwości i terminie jego zaskarżenia, strona ma prawo przypuszczać, że pouczenie takie pozostaje prawidłowe, skoro pochodzi od organu administracyjnego działającego w granicach prawa i prawidłowo to prawo stosującego. Z tych leż przyczyn, w przypadku błędnego pouczenia, strona ma prawo się uchylić od jego negatywnych skutków. Waloru takiego nie posiadają informacje prasowe dotyczące obowiązywania prawa, choćby nawet pochodziły od autorów zajmujących się zawodowo tą problematyką. Jednocześnie w ocenie Kolegium brak jest podstaw do uznania za przeszkodę uniemożliwiającą wnioskodawcy dochowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, okoliczności związanych ze stanem zdrowia jego teściowej tj. z jej pobytem w szpitalu i pogorszeniem stanu zdrowia w dniu 15 marca 2010 r. Wprawdzie Z.S. wskazał, że okoliczność ta uniemożliwiła mu osobiste złożenie ww. wniosku w Urzędzie Miasta i Gminy w W. , lecz jak później sam podniósł (w piśmie z dnia 19 października 2012 r.), miał możliwość jeszcze w tym samym dniu nadania przesyłki poleconej w urzędzie pocztowym. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Skargę na powyższe postanowienie zgodnie z załączonym do niego pouczeniem do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie wniósł Z.S. Skarżący powtórzył podniesione wcześniej okoliczności, że jedną z przyczyn złożenia wniosku o wznowienie postępowania w dniu 16 marca 2010 r. był przypadek losowy - ciężka choroba teściowej i jej zgon. Ponadto podniósł, że był przekonany, iż pismo o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie może złożyć jeszcze w dniu 16 marca 2010 r. Zaznaczył, że gdyby było inaczej, to miał możliwość nadania przesyłki poleconej w urzędzie pocztowym w dniu 15 marca 2010 r. Podniósł, że w Dzienniku Ustaw nr 24 z 2010 r., w którym wyrok został ogłoszony, nie zamieszczono terminu, do którego można składać takie wnioski. Nie podano również, w jaki sposób termin ten można wyznaczyć. Wobec tego, informacji na ten temat poszukiwał w Internecie i artykułach prasowych. "Rzeczpospolita" i "Gazeta prawna" jako ostatni dzień składania wniosków wskazywały 16 marca 2010r. Podobne informacje zamieszczono na portalach internetowych, zajmujących się sprawami nieruchomości, planowania i zagospodarowania przestrzennego, takich jak: www.adwokaciportal.pl. www.finanse.wp.pl. www.lexspecialis.pl. www.gazetaprawna.pl, www.lex.pl. Skarżący podniósł, że powyższa okoliczność nie może rodzić negatywnych konsekwencji odnośnie jego sytuacji, gdyż nie jest specjalistą w tej dziedzinie i opierał się w tym przypadku na informacjach medialnych. Mając na uwadze powyższe wniósł o przywrócenie terminu do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 5 listopada 2009 r., o uchylenie decyzji z dnia 27 sierpnia 2009 r. znak: [....] i decyzji z dnia 5 listopada 2009 r. znak: [....] , wycofanie tytułu egzekucyjnego nr [....] , zwrot pobranych kwot z tytułu zajęcia wynagrodzenia oraz anulowanie naliczonych odsetek i kosztów postępowania i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisów art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z powyższego wynika, że strony powinny dochodzić swoich praw w pierwszej kolejności w toku postępowania administracyjnego. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają bowiem ostateczne rozstrzygnięcia wydane w drugiej instancji wydane na skutek rozpoznania środka zaskarżenia. Jak stanowi przepis art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W myśl art. 144 k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W oparciu o wskazane przepisy w rozpoznawanej sprawie zastosowanie będzie miał również przepis art. 59§1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Zgodnie z § 2 ww. przepisu o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Ustawodawca więc w sposób precyzyjny wyłączył możliwość złożenia zażalenia na rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wskazanych powyżej środków odwoławczych. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 22 lutego 2013r. znak: [....] odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, nie zaś do złożenia odwołania czy też zażalenia. W świetle powyższego bezspornym jest, iż wskazane postanowienie pozbawione jest waloru ostateczności, gdyż przysługuje na nie zgodnie z dyspozycją art. 59§1 k.p.a w zw. z art.127§3 k.p.a w zw. z art.144 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z przytoczonych powyżej regulacji, warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, a zatem - w rozpoznawanym przypadku - złożenie przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu, który wydał postanowienie, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca . Należy podkreślić, iż Kolegium we wskazanym postanowieniu z dnia 22 lutego 2013 r. zamieściło błędne pouczenie, co do możliwości bezpośredniego zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego. Jak już wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądowym błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji, lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 k.p.a. (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1434/11). W związku z powyższym stwierdzić należy, że błędne pouczenie Kolegium co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego będzie stanowiło uzasadnienie do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 lutego 2013r. znak: [....] o odmowie przywrócenia terminu, jeśli skarżący zechce z tej możliwości skorzystać. W świetle powyższych rozważań uznać należy, że skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 lutego 2013 r., jako skarga wniesiona na postanowienie wydane w pierwszej instancji, jest niedopuszczalna. Jak już bowiem wskazano powyżej do sądu administracyjnego mogą być zaskarżane jedynie ostateczne rozstrzygnięcia wydane po rozpoznaniu środka zaskarżenia przysługującego stronie na etapie postępowania administracyjnego. Z tego względu Sąd orzekł o odrzuceniu skargi biorąc za podstawę art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.